Исландиядағы діни нанымдар (2023)

Кіріспе

Түйін диаграммасы
|thumb = right
|caption = Исландиядағы діни көзқарастар (2023)

none

Pie chart
|thumb = right
|caption = Religious affiliation in Iceland (2023)

Since the late 20th century, and especially in the early 21st century, religious life in Iceland has become more diverse, with a decline in the main forms of Christianity, the rise of unaffiliated people, and the emergence of new religions, notably Germanic Heathenism (or Heathenry; Germanic Neopaganism) in Iceland also called Ásatrú, which seeks to reconstruct the Germanic folk religion; a secular grouping of Humanism; Buddhism; Islam; Mesopotamian Zuism (Mesopotamian Neopaganism); and others. !Organisation
!Religion
!Members
!%
|
|style="background:#E0F0FF;"|Church of Iceland(Þjóðkirkjan)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|227,259
|style="text align:right;"|58.61
|
|style="background:Gainsboro;"|Other religions and unspecified
|style="background:Gainsboro;"|Various
|style="text align:right;"|72,631
|style="text align:right;"|18.73
|
|style="background:Gainsboro;"|Unaffiliated
|style="background:Gainsboro;"|Unknown
|style="text align:right;"|29,883
|style="text align:right;"|7.71
|
|style="background:#E0F0FF;"|Catholic Church(Kaþólska kirkjan)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|14,869
|style="text align:right;"|3.83
|
|style="background:#E0F0FF;"|Free Church in Reykjavík(Fríkirkjan í Reykjavík)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|9,953
|style="text align:right;"|2.57
|
|style="background:#E0F0FF;"|Free Church in Hafnarfjörður(Fríkirkjan í Hafnarfirði)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|7,509
|style="text align:right;"|1.94
|
|style="background:#F0FFC0;"|Asatruar Fellowship(Ásatrúarfélagið)
|style="background:#F0FFC0;"|HeathenryGermanic Neopaganism
|style="text align:right;"|5,770
|style="text align:right;"|1.49
|
|style="background:#F0E0C0;"|Icelandic Ethical Humanist Association(Siðmennt félag siðrænna húmanista á Íslandi)
|style="background:#F0E0C0;"|Secular humanism
|style="text align:right;"|5,401
|style="text align:right;"|1.39
|
|style="background:#E0F0FF;"|Independent Congregation(Óháði söfnuðurinn)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|3,166
|style="text align:right;"|0.82
|
|style="background:#E0F0FF;"|Pentecostal Church in Iceland(Hvítasunnukirkjan á Íslandi)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|2,076
|style="text align:right;"|0.54
|
|style="background:#FFFFC0;"|Buddhist Fellowship of Iceland(Búddistafélag Íslands)
|style="background:#FFFFC0;"|Buddhism
|style="text align:right;"|1,101
|style="text align:right;"|0.28
|
|style="background:#E0F0FF;"|Russian Orthodox Church(Rússneska rétttrúnaðarkirkjan)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|783
|style="text align:right;"|0.20
|
|style="background:#E0FFD0;"|Fellowship of Muslims in Iceland(Félag múslima á Íslandi)
|style="background:#E0FFD0;"|Islam
|style="text align:right;"|569
|style="text align:right;"|0.15
|
|style="background:#E0F0FF;"|Seventh day Adventist Church in Iceland(Kirkja sjöunda dags aðventista á Íslandi)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|598
|style="text align:right;"|0.15
|
|style="background:#E0F0FF;"|Jehovah's Witnesses(Vottar Jehóva)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|565
|style="text align:right;"|0.15
|
|style="background:#E0FFD0;"|Organisation of Muslims in Iceland(Stofnun múslima á Íslandi)
|style="background:#E0FFD0;"|Islam
|style="text align:right;"|551
|style="text align:right;"|0.14
|
|style="background:#FFD0C0;"|Faith Fellowship of Zuism(Zuism trúfélag)
|style="background:#FFD0C0;"|ZuismMesopotamian Neopaganism
|style="text align:right;"|525
|style="text align:right;"|0.14
|
|style="background:#E0F0FF;"|The Way Church for You(Vegurinn kirkja fyrir þig)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|441
|style="text align:right;"|0.11
|
|style="background:#E0FFD0;"|Islamic Cultural Centre of Iceland(Menningarsetur múslima á Íslandi)
|style="background:#E0FFD0;"|Islam
|style="text align:right;"|409
|style="text align:right;"|0.11
|
|style="background:#E0F0FF;"|Serbian Orthodox Church(Serbneska rétttrúnaðarkirkjan)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|391
|style="text align:right;"|0.10
|
|style="background:#E0F0FF;"|Church of Smárinn(Smárakirkja)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|363
|style="text align:right;"|0.09
|
|style="background:#F0F0C0;"|Baháʼí Community(Baháʼí samfélagið)
|style="background:#F0F0C0;"|Baháʼí Faith
|style="text align:right;"|324
|style="text align:right;"|0.08
|
|style="background:#E0F0FF;"|Faith Fellowship of the Salvation Army(Hjálpræðisherinn trúfélag)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|241
|style="text align:right;"|0.06
|
|style="background:#E0F0FF;"|Icelandic Church of Christ(Íslenska Kristskirkjan)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|231
|style="text align:right;"|0.06
|
|style="background:#FFFFC0;"|Zen in Iceland(Zen á Íslandi)
|style="background:#FFFFC0;"|Buddhism
|style="text align:right;"|207
|style="text align:right;"|0.05
|
|style="background:#F0E0C0;"|DíaMat
|style="background:#F0E0C0;"|Dialectical materialism
|style="text align:right;"|192
|style="text align:right;"|0.05
|
|style="background:#E0F0FF;"|Catch the Fire(Catch the Fire)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|191
|style="text align:right;"|0.05
|
|style="background:#FFFFC0;"|SGI in Iceland(SGI á Íslandi)
|style="background:#FFFFC0;"|Buddhism
|style="text align:right;"|158
|style="text align:right;"|0.04
|
|style="background:#E0F0FF;"|The Church of Jesus Christ of Latter day Saints(Kirkja Jesú Krists hinna síðari daga heilögu)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|141
|style="text align:right;"|0.04
|
|style="background:#E0F0FF;"|Christian Community of Betania(Betanía kristið samfélag)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|136
|style="text align:right;"|0.04
|
|style="background:#FFFFC0;"|Wat Phra Dhammakaya Buddhist Association in Iceland(Wat Phra Dhammakaya búddistasamtökin á Íslandi)
|style="background:#FFFFC0;"|Buddhism
|style="text align:right;"|131
|style="text align:right;"|0.03
|
|style="background:#E0F0FF;"|Church of the Annunciation(Boðunarkirkjan)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|118
|style="text align:right;"|0.03
|
|style="background:#E0F0FF;"|Church of God Ministry of Jesus Christ International(Alþjóðleg kirkja Guðs og embætti Jesú Krists)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|113
|style="text align:right;"|0.03
|
|style="background:#E0F0FF;"|Free Church of Kefas(Fríkirkjan Kefas)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|95
|style="text align:right;"|0.02
|
|style="background:#FFE0C0;"|Lakulish Yoga in Iceland(Lakulish jóga á Íslandi)
|style="background:#FFE0C0;"|Hinduism
|style="text align:right;"|60
|style="text align:right;"|0.02
|
|style="background:#E0F0FF;"|Home Church(Heimakirkja)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|59
|style="text align:right;"|0.02
|
|style="background:#E0F0FF;"|Baptist Church of the Emmanuel(Emmanúel baptistakirkjan)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|55
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#E0E0FF;"|Cultural Fellowship of Jews in Iceland(Menningarfélag Gyðinga á Íslandi)
|style="background:#E0E0FF;"|Judaism
|style="text align:right;"|55
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#E0F0FF;"|First Baptist Church(Fyrsta baptistakirkjan)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|51
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#FFFFC0;"|Tibetan Buddhist Fellowship(Félag Tíbet búddista)
|style="background:#FFFFC0;"|Buddhism
|style="text align:right;"|45
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#FFFFC0;"|Diamond Way Buddhism(Demantsleið búddismans)
|style="background:#FFFFC0;"|Buddhism
|style="text align:right;"|38
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#E0F0FF;"|Heaven on Earth(Himinn á jörðu)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|37
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#F0FFC0;"|Godword of Reykjavík(Reykjavíkurgoðorð)
|style="background:#F0FFC0;"|HeathenryGermanic Neopaganism
|style="text align:right;"|36
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#E0F0FF;"|Congregation of Sjónarhæð(Sjónarhæðarsöfnuðurinn)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|35
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#F0E0FF;"|Theosophical Society of Iceland(Lífspekifélag Íslands)
|style="background:#F0E0FF;"|Theosophy
|style="text align:right;"|28
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#E0F0FF;"|House of Prayer(Bænahúsið)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|26
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#E0F0FF;"|Fellowship of Believers(Samfélag trúaðra)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|24
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#E0F0FF;"|Church of the Resurrected Life(Kirkja hins upprisna lífs)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|22
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#E0F0FF;"|Ethiopian Orthodox Tewahedo Church in Iceland(Eþíópíska Tewahedo rétttrúnaðarkirkjan á Íslandi)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|22
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#E0F0FF;"|Reborn Christian Church of God(Endurfædd kristin kirkja af Guði)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|21
|style="text align:right;"|0.01
|
|style="background:#E0F0FF;"|Iceland Christian Nation(Ísland kristin þjóð)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|19
|style="text align:right;"|0.00
|
|style="background:#E0F0FF;"|World Peace Association of Families(Heimsfriðarsamtök fjölskyldna)
|style="background:#E0F0FF;"|Christianity
|style="text align:right;"|16
|style="text align:right;"|0.00
|
|style="background:#FFE0C0;"|Ananda Marga(Ananda Marga)
|style="background:#FFE0C0;"|Hinduism
|style="text align:right;"|10
|style="text align:right;"|0.00
|
|style="background:#F0E0FF;"|New Avalon Centre(Nýja Avalon miðstöðin)
|style="background:#F0E0FF;"|Theosophy
|style="text align:right;"|5
|style="text align:right;"|0.00
|
|style="background:#F0E0FF;"|Vitund(Vitund)
|style="background:#F0E0FF;"|Spirituality
|style="text align:right;"|3
|style="text align:right;"|0.00
|
!style="text align:left;"|Population
! !style="text align:right;"|387,758
!style="text align:right;"|100.00
|}

9-10 ғасырлар: ертедегі герман қоныстары

Исландия алғаш рет 9 ғасырдың ортасында, шамамен 870 жылы норвегиялықтар (сондай-ақ кейбір шведтер мен Ұлыбританиядағы норвегиялық қоныстардан келген адамдар) қоныстанған кезде, онда аз сандағы ирландтық христиан усақ тіршілік көретіндер, papar (жекеше papi) деп белгілі болған, мекен еткен. Скандинавиялықтардың саны арта бастағанда, усақ тіршілік көретіндер өздері кетіп қалды немесе қуылды. Норвегиялықтардың көшіп кетуі, Норвегияны орталықтандырылған монархияның астына біріктіруді көздеген Харальд Фэрхейрдің саясатына жауап болды. Алғашқы исландиялықтар монархтың діни өмірде маңызды рөл атқаратын қоғамға үйренген болса да, колонияда жаңа монархия құрмады, керісінше, еркін адамдардың жыл сайынғы жиналысын – Альтингті құрды. "Тингтер" – германдық қоғамдарды басқарған еркін адамдардың жиналыстары еді, олар киелі патшалықпен басқарылды. Исландиялық тинг ерекше сипаттарға ие болды: қасиетті патшаға адалдықтың орнына исландиялықтар норвегия заңдарын зерттеген Ульфлёт жазған заң кодексіне адалдық танытты. Исландиялық жер иелері (landnámsmenn) goðorð ("құдай сөзі") деп аталатын, goði ("құдай адамы") басқаратын діни-саяси топтарға бірікті. Годарлар – жергілікті храмдарда рәсімдік құрбандықтар өткізетін және германдық патшалардың кейбір қасиеттерін мұра еткен жартылай штатты дін қызметкерлері болды; олар жергілікті тингтерді ұйымдастырып, Альтингте өкілдік етті. Ульфлёт алғашқы заңгер (lögsögumaðr) болып таңдалды, ол ежелгі Thingvellir қаласында жыл сайын өткізілетін Альтингке төрағалық етті. Ерте Исландияның діни-саяси ұйымы "язық және монархияға қарсы" деп сипатталды, бұл оны басқа германдық қоғамдардан ерекшелендірді. Басқа діни тәжірибелерге келетін болсақ, исландиялықтар скандинавиялық нормаларды ұстанды; олар құдайлардың бейнелерін сақтаған храмдар салды. Бұл дін Годатру немесе Асатру деп аталды, яғни "құдайлардың (ас) шындығы". Исландиялықтар жергілікті жер рухтарына – landvættir және ортақ солтүстік германдық дәстүрдің құдайларына hof және hörgar ішінде табынды. Әртүрлі әлеуметтік топтар әртүрлі құдайлық бейнелерге құлшылық етті: ақындар тобы ең жоғары Одинге табынды, бұл Халфред Оттарссонның өлеңдерінде, Ланднамабокта және Эйрбиггиа сагасында көрсетілген; жалпы халық арасында ең көп құлшылық етілген құдай, көрінетін болса, Тор еді, исландиялықтар оны биік тіреулермен бейнеледі; ал фермерлер тобы Вига Глумс сагасында расталғандай, Фрейге табынды.

When Iceland was first settled by Norwegians (but also by some Swedes and people from the Norse settlements in Britain) in the mid 9th century, approximately in 870, it was inhabited by a small number of Irish Christian anchorites known as papar (singular papi). When Scandinavians began to arrive in larger numbers, the anchorites left of their own or were driven out. The migration of Norwegians was partly in response to the politics of Harald Fairhair, who was unifying Norway under a centralised monarchy. The first Icelanders, though accustomed to a society in which the monarch was essential for religious life, did not establish a new monarchy in the colony, but rather a yearly assembly of free men, the Althing. The "things" were assemblies of free men who governed Germanic societies, and they were led by a holy kingship. The Icelandic thing developed peculiar characteristics; in place of the loyalty to a holy king, the Icelanders established the loyalty to a law code, first composed by Úlfljót who studied Norwegian laws. Icelandic landowners (landnámsmenn) were organised into goðorð ("god word(s)"), religio political groups under the leadership of a goði ("god man"). The goðar were part time priests who officiated ritual sacrifices at the local temple and had some qualities of the Germanic kings; they organised local things and represented them at the Althing. Úlfljót was chosen as the first lawspeaker (lögsögumaðr), who presided the Althing which met annually at Thingvellir. The religio political organisation of early Iceland has been defined as "pagan and anti monarchic", which distinguished it from other Germanic societies. Concerning other religious practices, the Icelanders followed Scandinavian norms; they built temples enshrining images of the gods. The religion was named Goðatrú or Ásatrú, "truth of the gods (the Ases)". The Icelanders worshipped landvættir, local land spirits, and the gods of the common northern Germanic tradition, within hof and hörgar. Different social orders worshipped different divine representations: the class of poets worshipped the supreme Odin, as highlighted by the poems of Hallfreðr Óttarsson, in the Landnámabók and in the Eyrbyggja saga; among the general population, the most worshipped deity was apparently Thor, whom the Icelanders worshipped as represented by high pillars; while the class of farmers worshipped Frey, as attested in the Víga Glúms saga.

10-11 ғасырлар: христиандық

Ирландиялық папардан басқа, христиан діні Исландияда тіпті германдық қоныс салушылардың арасында да болды. "Ланднамабөк" кітабында христиан қоныс салушылардың есімдері келтірілген, олардың арасында Ауд есімді ықпалды әйел де бар. Исландиялықтар көбінесе синкретизмге бейімді болды, Иса Мәсіхті христиан дініне айналдырудың орнына өздерінің құдайларының қатарына қосты. Мысалы, Ауд Шомылдырылған және құлшынып, христиан болған әйелдердің қатарында болды және ол төбеде христиандық айқыш орнатты, онда дұға етті; оның туыстары кейіннен бұл жерді қасиетті санап, онда Асатру ғибадатханасын салды. Бұл алғашқы христиандарға, мүмкін, христиан діні бұрыннан бері күшті болған Ұлыбританиядағы норвегиялықтардың әсері тиген болуы мүмкін. Алғашқы қоныс салушылардың басым көпшілігі ежелгі герман дінін ұстанды, ал ұйымдасқан христиан діні бір-екі ұрпақ ішінде жойылған болуы мүмкін. Исландиялықтардың синкретикалық көзқарасы герман дінінің өмір сүруіне және христиан дінімен араласуына мүмкіндік берді. Христиан дінін қабылдау – сол кезде Рим-католик шіркеуімен бірдей болған және оның ресми ілімі – мемлекеттік дін ("kristnitaka", сөзбе-сөз "христиан дінін қабылдау"), сондықтан бүкіл халықтың ресми түрде дінге өтуі Альтингте 999/1000 жылдары Норвегия королі Олаф Триггвасонның ықпалымен шешілді. Ол жылы христиан діні Исландияда азшылықта болды, ал герман дініне сенім күшті болды. Дегенмен, кейбір христиандар "goðorð" жүйесінде жоғары лауазымдарға ие болды, сондықтан Альтингте айтарлықтай билікке ие болды. 980 жылдан бастап Исландияда христиан миссионерлері белсенділік таныта бастады. Олардың бірі – Исландияда туған Торвальд Конрадссон, ол континентте Саксония епискобы Фридрекпен шомылдырылды, ол 981 жылы Исландияда онымен бірге ізгі хабарды уағыздады, тек Торвальдтың әкесі Конрад пен оның отбасын ғана қайтадан дінге айналдырды. Олар сәттілікке жете алмады және тіпті Альтингте пұтқа табынушылармен қақтығысқа түсіп, екі адамды өлтірді. 986 жылы Фридрек Саксонияға оралды, ал Торвальд Шығыс Еуропаға викингтер экспедициясына аттанды. Басқа прозелиттердің ішінде Норвегия королі Олаф 995 жылы Исландиялық Стефнир Торгильссонды және 997 жылы Саксониялық діни қызметкер Тангбрандты жіберді. Екі миссия да сәтсіз аяқталды: Стефнир ғибадатханалар мен ата-бабалардың қасиетті орындарын зорлықпен қиратты, нәтижесінде Альтинг христиандарға қарсы заң қабылдады – олар "туысқа ұят" ("frændaskomm") деп жарияланды және енді билік органдарына шағымдануға болатын болды, сондай-ақ Стефнирді заңсыз деп жариялады, ол Норвегияға оралды; Тангбранд, білімді, бірақ зұлым адам, кейбір маңызды отбасыларды қайтадан дінге айналдыруға қол жеткізді, бірақ ол көптеген қарсыластарға тап болды және оған қарсы өлең жазған ақынды өлтіргеннен кейін, ол да заңсыз деп жарияланды және Норвегияға оралды. Осыдан кейін Олаф Триггвасон Исландияның Норвегиямен саудасын тоқтатты, бұл Исландия экономикасына нақты қауіп төндірді, сондай-ақ Исландия пұтқа табынушы ел болып қала бергенше, Норвегияда тұратын исландтарды, көбінесе көрнекті "goðar" лардың ұлдары мен туыстарын өлтірумен қорқытты. Исландия христиандық фракциядан делегация жіберіп, тұтқындарды босатуды және елдің христиан дініне өтуіне уәде берді. Осы уақытта Исландиядағы жағдай нашарлап, екі діни фракция елді екіге бөліп, азаматтық соғысқа ұқсас жағдай туды. Алайда, заң спикері Торгейр Торкелссон басқарған Альтинг делдалдық жасап, қақтығысты болдырмады. Ол екі діни фракцияның да сенімін ақтап, исландтардың христиан дініне өтуіне немесе ата-бабаларының герман дінін ұстануына қатысты шешім қабылдау міндеті жүктелді. Бір күн мен бір түннен кейін ол бейбітшілікті сақтау үшін халықты бір заң мен бір дінге, яғни христиан дініне біріктіруді және халықтың арасындағы христиан емес адамдардың барлығын шомылдыруды шешті. Алғашында адамдар ескі құдайларға өз үйлерінде құрбандық шалуға құқылы болды, бірақ куәгерлер болған жағдайда жазаланды. Бірнеше жылдан кейін жеке ғибадатқа рұқсат беретін бұл ережелер жойылды. Альтингтің шешімі бұрылыс болды; оған дейін жеке адамдардың христиан дініне өтуі қиын болды, өйткені бұл олардың туыстарының дәстүрлерін тастауды білдіретін және ол "ættarspillar" – яғни "туыстықты жою" деп қарастырылатын. Алайда, ресми христиандыққа қарамастан, ескі герман діні ұзақ уақыт бойы сақталды, бұл Снорри Стурлусонның өзі христиан болғанымен және 13 ғасырда жазылған "Проза Эдасы" мен "Поэзия Эдасы" сияқты әдебиеттерде дәлелденген. Ел христиан дініне өткеннен кейін "goðorð" мүшелері көбінесе христиан дінінің қызметкерлері мен епископтары болды. Исландиядағы алғашқы қасиетті епископ – Ислев Гизурссон, ол 1057 жылдан өліміне дейін 1080 жылға дейін Скальхольт епископы болды. Ол ондық жүйені (sóknargjald) енгізгені үшін мақталады, бұл исланд шіркеуін қаржылық тұрғыдан тәуелсіз етіп, христиан дінін күшейтті.

Apart from the Irish papar, Christianity had been present in Iceland from the beginning even among the Germanic settlers. The Landnámabók gives the names of Christian settlers, including an influential woman named Aud the Deep Minded. Icelanders generally tended to syncretism, integrating Jesus Christ among their deities rather than converting to the Christian doctrine. For instance, Aud the Deep Minded was amongst the baptised and devout Christians and she established a Christian cross on a hill, where she prayed; her kinsmen later regarded the site as holy, and built an Ásatrú temple there. These first Christians were probably influenced by contact with Norse people in Britain, where Christianity already had a strong presence. Among the first settlers, the vast majority followed the ancient Germanic religion, and organised Christianity probably died out in one or two generations. The syncretic attitude of the Icelanders made possible for the Germanic religion to survive and intermingle with Christianity even in later periods: it is recorded in the Eyrbyggja saga that as Norway was being Christianised, a pagan temple was dismantled there to be reassembled in Iceland. The adoption of Christianity — which at that time was still identical to the Roman Catholic Church and its official doctrine — as the state religion (kristnitaka, literally the "taking of Christianity"), and therefore the formal conversion of the entire population, was decided by the Althing in 999/1000, pushed by the king of Norway, Olaf Tryggvason. In that year, Christianity was still a minority in Iceland, while the belief in the Germanic religion was strong. Nonetheless, some Christians had acquired high positions in the goðorð system and therefore considerable power in the Althing. Christian missionaries began to be active in Iceland by 980. One of them was the Icelandic native Thorvald Konradsson, who had been baptised on the continent by the Saxon bishop Fridrek, with whom he preached the gospel in Iceland in 981, converting only Thorvald's father Konrad and his family. They were unsuccessful and even had a clash with pagans at the Althing, killing two men. After the event, in 986 Fridrek returned to Saxony while Thorvald embarked for Viking expeditions to Eastern Europe. Amongst the other proselytisers, King Olaf of Norway sent the Icelandic native Stefnir Thorgilsson in 995–996 and the Saxon priest Thangbrand in 997–999. Both the missions were unsuccessful: Stefnir violently destroyed temples and ancestral shrines, leading the Althing to enact a law against Christians — who were declared frændaskomm, a "disgrace on one's kin", and could now be denounced to authorities — and to outlaw Stefnir, who returned to Norway; Thangbrand, a learnt but violent man, succeeded in converting some important families, but he also met many opponents, and, when he killed a poet who had composed verses against him, he was outlawed and he too went back to Norway. At this point, Olaf Tryggvason suspended Iceland's trade with Norway, which resulted in a concrete danger for Icelandic economy, and also threatened to execute Icelanders residing in Norway, who were for the most part sons and relatives of prominent goðar, as long as Iceland remained a pagan country. Iceland sent a delegation, belonging to the Christian faction, to obtain the release of the hostages and promise the conversion of the country to Christianity. Meanwhile, in Iceland the situation was worsening, as the two religious factions had divided the country and a civil war was about to break out. However, the mediation of the Althing, presided by the lawspeaker Thorgeir Thorkelsson, thwarted the conflict. Thorgeir was trusted by both the religious factions, and he was given the responsibility to decide whether the Icelanders would have converted to Christianity or would have remained faithful to the Germanic religion of their ancestors. After one day and one night, he decided that, in order to keep peace, the population would be united under one law and one religion, Christianity, and all the non Christians among the population would receive baptism. At first, it was maintained the right for people to sacrifice to the old gods in the private of their homes, although the practice was punishable if witnesses were provided. A few years later, these provisions allowing private cults were abolished. The decision of the Althing was a turning point; theretofore, it was difficult for individuals to convert to Christianity, since it would have meant to abandon the traditions of one's own kin, and would have been seen as ættarspillar — that is to say, "destruction of kinship". However, despite the official Christianisation, the old Germanic religion persisted for long time, as it is proven by the literature produced by Snorri Sturluson — he himself a Christian — and by other authors in the 13th century, who wrote the Prose Edda and the Poetic Edda. After the conversion of the country, members of the goðorð often became Christian priests and bishops. The first consecrated bishop in Iceland was Ísleif Gizursson, who was the bishop of Skálholt from 1057 to his death in 1080. He is credited with having instituted a tithe system (sóknargjald) which made the Icelandic church financially independent and strengthened Christianity.

XVI ғасыр: Протестанттық реформация

Исландияның соңғы екі католик епискобы – Скалхолттан Огмундур Паллсон және Холардан Йон Арасон болды. Йон белгілі бір деңгейде ақын еді және көп балалы әйелі болған, бұл Исландиядағы дін қызметкерлері арасында жиі кездесетін жағдай. Теологияны жақсы білмейтін, бірақ үлкен билікке ие болған екі епископ бір-бірімен қарым-қатынаста шиеленіс туғызып, ашық қақтығысқа ұшырау қаупі туды. 1526 жылы Альтингке олар өздерінің қарулы жасақтарымен келді, бірақ лютерандық діннің таралуынан туындаған жаңа, ортақ қауіптің арқасында татуласты. Лютерандық жарияламалар Германиямен сауда арқылы Исландияға әкелінді. 1533 жылы Альтинг «барлығы да Құдай бізге берген және қасиетті аталар бекіткен қасиетті сенім мен Құдайдың заңына мойынсұнуға тиіс» деп шешім қабылдады. Исландияның алғашқы лютерандарының бірі – Одур Готскалкссон болды, ол көп жылдар бойы континенттік Еуропада тұрғанда лютерандыққа көшкен. Ол Исландияға оралғаннан кейін Скалхолт епискобының хатшысы болып қызмет етті және Жаңа Ұстазды исланд тіліне аударды. Дегенмен, ерте исланд лютерандығының ең маңызды тұлғасы Гиссур Эйнарссон болды, ол Германияда оқыған кезінде Реформация туралы білген. 1536 жылы ол әлі лютерандық дінді ресми түрде қабылдамағанмен, Скалхолт епископтығының көмекшісі болды. Дания мен Норвегияның королі Кристиан III лютерандық дінді мемлекеттік дін ретінде бекіткен кезде, король Исландияны да сол дінге көшіруге тырысты. 1538 жылы Альтингте екі епископ – Огмундур мен Йонға «Шіркеу ережесі» ұсынылды, бұл оларды лютерандыққа көшуге шақыру болды, бірақ олар одан бас тартты. Содан кейін Кристиан III Исландиядағы монастырларды таратуға бұйрық берді. Епископ Огмундур, қарт және көзі нашар болғандықтан, Гиссур Эйнарссонды өзінің ізбасары етіп тағайындады. Ол Копенгагендегі теологтармен тексерілді және 1540 жылы король оны Скалхолттың бастығы етіп тағайындады. Гиссурдың жасы 25-ке жуық болды және билікті сақтау оған қиын болды, әсіресе дін қызметкерлері және тіпті ескі епископ оған қарсы болды. Корольдің өкілі бұл ережені орындау үшін жіберілді, ал Огмундур тұтқындалды және Данияға жолда кезінде қайтыс болды. Ереже Скалхольтта қабылданды, бірақ Холардағы Йон Арасон оны қабылдамады. Даниялық епископ Педер Палладиус тағайындаған епископ Гиссур өзінің епархиясындағы шіркеуді лютерандық принциптерге сәйкес қайта ұйымдастырды, католик обрядтарын жойып, дін қызметкерлерін үйленуге шақырды. Ол Одур Готскалкссонға неміс тіліндегі уағыздарды аударуды тапсырды, ал өзі Ескі Ұстаздың және Шіркеу ережесінің бөліктерін аударды. 1548 жылы Гиссур Эйнарссон қайтыс болды, содан кейін Йон Арасон дін қызметкерлерінің қарсылығына қарамастан, Скалхолт епархиясын иеленді. Ол сондай-ақ Гиссурдың тағайындаған ізбасарын түрмеге қамады. Нәтижесінде король Йон Арасонды заңсыз деп жариялады; ол екі ұлымен бірге тұтқындалды және үшеуі де 1550 жылдың қараша айында өлім жазасына кесілді. 1552 жылы Холар епархиясы да Шіркеу ережесін қабылдады. Реформацияға институционалдық қарсылық мүлдем жойылды, сондықтан шіркеу мүліктері мемлекеттік меншікке алынды, шіркеулер мен монастырлар тоналды. Дегенмен, лютерандық діннің Исландияда берік орнығуына ондаған жылдар кетті. Дін оқулықтары мен ән жинақтарының даниялық аудармалары нашар болды, лютеран дін қызметкерлерін оқыту үшін собор қалаларында жаңа мектептер ашуға тура келді. Даниялық епископ Палладиус сол жылдары Исландияның лютеран шіркеуінің дамуына жауапты болды. 1571-1627 жылдар аралығында Холар епискобы болған қабілетті және белсенді Гудбрандур Торлаксон өзінің күш-жігерін шіркеу әдебиетін жақсартуға, дін қызметкерлерін даярлауға және қоғамдық білім беруге арнады. 1584 жылы Киелі кітаптың толық исланд тіліне аудармасы жарық көрді.

The last two Catholic bishops of Iceland were Øgmundur Pállson of Skálholt and Jón Arason of Hólar. Jón was a poet of some importance and was married with many children, a usual thing among the clergy in Iceland. The two bishops, who were not well versed in theology but were men of great power, were in conflict with one another and threatened open conflict. At the Althing of 1526 they came with their own armed contingents, although they reconciled because of the threat posed by a new, common enemy, the spread of Lutheranism. Lutheran pamphlets were introduced in Iceland through trade with Germany. In 1533, the Althing bade that "all shall continue in the Holy Faith and the Law of God, which God has given to us, and which the Holy Fathers have confirmed". One of the first Icelandic Lutherans was Oddur Gottskálksson, who had converted to Lutheranism while living in continental Europe for many years. When he went back to Iceland, he became the secretary of the bishop of Skálholt and translated the New Testament into the Icelandic language. The most important figure in early Icelandic Lutheranism was, however, Gissur Einarsson, who during a period of study in Germany learnt about the Reformation. In 1536, he became assistant at the Skálholt bishopric, though he did not formally embrace Lutheranism yet. When Lutheranism became the state religion of Denmark and Norway under King Christian III, the king tried to convert Iceland too. In 1538, the "Church Ordinance" was put before the two bishops Øgmundur and Jón at the Althing as a royal invitation to convert to Lutheranism, but it was rejected. Thereupon, Christian III ordered the dissolution of the monasteries in Iceland. Bishop Øgmundur, now old and almost blind, chose Gissur Einarsson as his successor. He was examined by theologians in Copenhagen and in 1540 the king appointed him as the superintendent of Skálholt. Gissur was only 25 years old and it was difficult for him to maintain power, especially as he was opposed by the clergy and even by the old bishop. A royal emissary was sent to uphold the ordinance, and Øgmundur was arrested and died on the way to Denmark. The ordinance was accepted in Skálholt, but was rejected by Jón Arason in Hólar. Bishop Gissur, who was ordained by the Danish bishop Peder Palladius, reorganised the church in his diocese according to Lutheran principles, including the suppression of Catholic ceremonies and the exhortation of priests to get married. He entrusted Oddur Gottskálksson with the task of translating German sermons, and he himself translated parts of the Old Testament and the Church Ordinance. Gissur Einarsson died in 1548, and thereupon Jón Arason took possession of the Skálholt diocese, even though the clergy opposed him. He also imprisoned Gissur's appointed successor. Jón Arason was consequently outlawed by the king; he was arrested together with two of his sons, and all three were executed in November 1550. In 1552, the Hólar diocese too accepted the Church Ordinance. Institutional opposition to the Reformation had now vanished completely, so that church properties were secularised and churches and monasteries were plundered. However, it took many decades for Lutheranism to become firmly established in Iceland. Church manuals and hymnals were in bad Danish translations, and new schools had to be set up in cathedral towns in order to train the Lutheran clergy. The Danish bishop Palladius was in charge of the development of the Icelandic Lutheran church in those early years. The able and energetic Gudbrandur Thorláksson, bishop of Hólar from 1571 to 1627, devoted his energies in improving church literature, clergy training and community education. In 1584, the first complete Icelandic translation of the Bible was published.

20 - 21 ғасыр: христиан дінінің құлдырауы және жаңа діндердің пайда болуы

XIX ғасырдың соңынан бері Исландия көптеген еуропалық елдерге қарағанда жаңа діни идеяларға көбірек ұмтылды. XIX және XX ғасырдың басында Исландиядағы діни өмір, көбінесе христиандық институттың шеңберінде, спиритизмнің таралуымен әсер етті. Теософия 1900 жыл шамасында Исландияға әкелінді, ал 1920 жылы исландтық теософистер халықаралық теософиялық қозғалыстың тәуелсіз бөлімі ретінде ұйымдасты, бірақ лютерандық сенімнің аясында және лютерандық пастор, Сера Якоб Кристинссонның басшылығымен. XX ғасырдың соңынан бері елде діни өмірдің қарқынды әртараптануы байқалды, ең айқын құбылысы – христиандықтың төмендеуі (1990 жылы 97,8% болса, 2023 жылы 65,55% құрады). 2017 жылғы директорлар мүшелер арасында қаражатты қайта бөлу принципін сақтады, ол шумер тілінде "амарги" деп аталады. Осыған байланысты, 2019 жылы олар салықтан қашуда айыпталды, бірақ 2022 жылдың көктемінде барлық айыптаулардан босатылды.

Христиандық

2023 жылы Исландия статистикалық басқармасы ұсынған ресми мәліметтерге сәйкес, Исландия халқының 69,55% христиан дінін ұстанады, олардың көпшілігі лютерандық дінге сенушілер. Олар Исландия шіркеуіне (58,61%) немесе кіші лютерандық еркін шіркеулерге (5,33%) жатады, атап айтқанда Рейкьявик еркін шіркеуі (2,57%), Хафнарфьёрдур еркін шіркеуі (1,94%) және Тәуелсіз лютерандық қауымға (0,82%). ХХ ғасырда Исландияда католиктік дінге өткен бірнеше белгілі тұлғалар болды, олардың ішінде Халлдор Лакснесс және Йон Свенссон бар. Соңғысы он үш жасында Францияға көшіп, иезуит орденіне кірді және өмірінің соңына дейін осы орденде қызмет етті; ол неміс тілінде балаларға арналған құнды кітаптардың авторы болды және тіпті пошта маркаларында бейнеленді. Халықтың тағы 1,78% басқа христиан діндерін ұстанады, оның ішінде Пятидесятничество (0,54%), Православ христиандығы (0,3%), Жетінші күн адвентистері (0,15%), Баптист христиандығы (0,02%) және Реставрационизмнің түрлері, атап айтқанда, Ехоба куәгерлері (0,15%) және Соңғы күн қасиеттілері мормонизмі (0,04%).

Ислам діні

2023 жылы ислам Исландия халқының 0,4% құрайтын азшылықтың діні болды.

Басқа наным-сенімдер, гуманизм және қауымдастықтан тыс

Статистика Исландиясының ресми статистикасына сәйкес, 2023 жылы халықтың өте аз бөлігі теософияны ұстанатынын мәлімдеді, олар Исландияның теософиялық қоғамы (Lífspekifélag Íslands) және Жаңа Авалон орталығы (Nýja Avalon miðstöðin) арқылы бейнеленген. 2023 жылы Исландия халқының айтарлық бөлігі, яғни 18,73% Исландияның азаматтық тіркелімінде танылмаған немесе кез келген дінге, философияға немесе өмірлік ұстанымға жататынын немесе жатпайтынын білдірмеген белгісіз діндерді, философияларды немесе өмірлік ұстанымдарды ұстанды.