Украинская Военная Организация: Терроризм және Қарсылық Күресі (Ukrainska Voennaia Organizatsiia: Terrorizm zhane Qarsylyq Küresi)

Кіріспе

Украиналық әскери ұйым (Українська Військова Організація [УВО]) – Украинаның жартылай әскери ұйымы, соғыстар аралық кезеңде терроризммен (әсіресе Польшада) айналысқан. 1917-1921 жылдардағы украин-совет соғысы және 1921 жылғы наурыздағы Рига шартынан кейін, Украина жерлері Польша мен Кеңес Одағы арасында бөлінгеннен соң, Кеңес Ресейі Украинаны басып алғаннан кейін құрылды. Бастапқыда Евгений Коновалец басқарған ұйым Украинаның тәуелсіздігі үшін қарулы күрес идеясын ұстанып, оны ілгерілетуге тырысты. Ұйымның штаб-пәтері Польшаның Екінші Республикасындағы Львов (қазіргі Львов) қаласында орналасқан.

Тарих

1920 жылы тамызда Прагада Сич атқыштары мен Галициялық ұлтшыл армияның (әсіресе, 6-шы Рава бригадасының) бұрынғы мүшелері құрған UVO құпия әскери және саяси қозғалысы болды. Бастапқыда украин азшылықтары бар барлық елдерде (яғни Польша, Чехословакия, большевиктік Ресей және Румыния) жұмыс істеді, бірақ уақыт өте келе ол Польшадағы әрекеттерге ғана шоғырланды. Ол сондай-ақ шетелдегі украин диаспорасы арасында, әсіресе Германияда, Литвада, Австрияда және Данциг еркін қаласында белсенді болды. Украина жастарының әскери білімінен басқа, UVO украин және поляк билігі арасындағы ынтымақтастықтың алдын алуға тырысты. UVO 1920 жылдары поляктармен қатал күреске қатысты. Топқа қатал қаралып, зорлық-зомбылықпен жауап қайтарылды. Дегенмен, ол әскери қорғау тобы ретінде қарастырылды. Ұйымның мақсаты – украин қоғамының белсенділігін арттыру және украин халқын «душманмен соңғы есептесуге» дайындық ретінде үнемі «революциялық күрес» күйінде ұстау болды. 1929 жылы шыққан UVO брошюрасында: «Террор – тек өзін-өзі қорғау құралы ғана емес, сонымен қатар досы мен жауына, тілектеріне қарамастан, әсер ететін агитацияның бір түрі болады» делінген. Сондай-ақ, 1924 жылы Польша президенті Станислав Войцеховскиге және Үкіметпен ынтымақтастық үшін партиялық емес блок төрағасының орынбасары Тадеуш Холовкоға жасалған сәтсіз шабуылдар да болды. Ұйым 1929 жылы Львовтағы Шығыс жәрмеңкесіне үш бомба шабуылын ұйымдастырды, теміржол станцияларын, теміржол жолдарын, сорғы станцияларын бомбалады, полиция ғимараттарын (мысалы, Яворив, Гродек, Ухнов, Лубачов) өртеп, жарып тастады, сондай-ақ поляк үйлерін өртеді; телеграф және телефон бағаналарын жоюмен айналысты және көптеген иемдену шабуылдарын жасады, оның ішінде 1925 жылы Львов пошта бөлімінен 100 000 злотый (сол кездегі 20 000 долларға тең) қаражатты тонады. UVO-ның террористік әрекеттері Польша шекара қорғаныс корпусының құрылуына себеп болды. 1923 жылдың мамырында Евгений Коновалец пен Рейхсверминстерствоның Аблехр Абделунгінің бастығы Фридрих Гемпп келісімге қол қойды, оған сәйкес UVO Польшаға қарсы тыңшылық жұмыстарын жүргізуге (Берлинге саяси, әскери және экономикалық ақпарат беруге) міндеттенді, ал неміс тарапы «революциялық қызмет» үшін қаржылық көмек және әскери жабдықтар ұсынуға міндеттелді. 1927 жылға қарай Украина әскери ұйымы неміс барлау қызметінен 9 000 рейхсмарка алды. Немістер Шығыс Пруссияда украин ұлтшылдарының әскери дайындығын қолдады, ал Данциг еркін қаласы (Гданьск) ақша, қару-жарақ және оқ-дәрілердің маңызды транзиттік ортасына айналды. Бастапқыда Батыс Украина Халық Республикасының эмиграциядағы үкіметінің номиналды билігінде болған UVO, 1925 жылы билік күресінен кейін Батыс Украина Халық Республикасының эмиграциядағы президенті Евгений Петрушевичтің барлық жақтастары қуылды. Формальды түрде UVO Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін болғанмен, 1929 және 1934 жылдар аралығында жаңадан құрылған Украина Ұлттық ұйымының құрамына кірді. Евгений Коновалецтен басқа, UVO-ның көрнекті басшылары Андрей Мельник және Ю. Индышевский болды.

Created by former members of the Sich Riflemen and the Galician Nationalist Army (particularly, the 6th Rava Brigade) in August 1920 in Prague, the UVO was a secret military and political movement. Initially operating in all countries with Ukrainian minorities (that is Poland, Czechoslovakia, Bolshevik Russia and Romania), with time it concentrated on actions in Poland only. It was also active among the Ukrainian diaspora abroad, most notably in Germany, Lithuania, Austria and the Free City of Danzig. Apart from the military education of the Ukrainian youth, the UVO tried to prevent cooperation between Ukrainian and Polish authorities. The UVO was involved in a bitter struggle with the Poles during the 1920s. The group was treated harshly and retaliated with violence. It was, however, envisioned as a military protective group. The organization aimed to overcome the perceived passivity of the Ukrainian society and to keep Ukrainian masses in a state of constant "revolutionary struggle" in preparation for "the final reckoning with the enemy". An UVO brochure from 1929 stated: "Terror will be not only a means of self defense, but also a form of agitation, which will affect friend and foe alike, regardless of whether they desire it or not." as well as a failed attack on Poland's president Stanisław Wojciechowski in 1924 and the Nonpartisan Bloc for Cooperation with the Government (BBWR) deputy chairman Tadeusz Hołówko. It organized three bomb attacks on the Eastern Trade Fair in Lwów in 1929, bombings of train stations, railway tracks, pumping stations, burnt and blown up police buildings (e. g. in Yavoriv, Gródek, Uhnów, Lubaczów) and Polish households; it was also active in destruction of telegraph, telephone poles and committed a number of expropriation attacks amongst them the robbery of 100,000 złoty (then the equivalent of 20,000 dollars) from a Lwów Post Office in 1925. The terrorist actions of the UVO became one of the reasons for creation of the Polish Border Defence Corps. In May 1923, Yevhen Konovalets and Friedrich Gempp the chief of the Reichswehrministerium Abwehr Abteilung signed an agreement according to which the UVO would conduct espionage work against Poland (providing Berlin with political, military and economic information), while the German side was to provide financial aid and military equipment for "revolutionary activity". By 1927, the Ukrainian Military Organization acquired 9,000 Reichsmark from the German intelligence service. The Germans supported military training of Ukrainian Nationalists in Eastern Prussia, whereas the Free City Danzig (Gdańsk) became an important transit place for money, arms and ammunition. Originally under the nominal authority of the exiled government of the Western Ukrainian People's Republic, in 1925 following a power struggle all the supporters of the Western Ukrainian People's Republic's exiled president Yevhen Petrushevych were expelled. Although formally UVO existed until World War II, between 1929 and 1934 it became part of the newly formed Organization of Ukrainian Nationalists. Apart from Yevhen Konovalets, notable leaders of the UVO included Andrii Melnyk and Y. Indyshevskyi.

2019 жылғы ресми ардагер мәртебесі

2019 жылдың наурыз айының соңында Украина Ұлттық ұйымының қарулы жасақтарының бұрынғы мүшелеріне (және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және соғыстан кейінгі алғашқы он жылдықтарда белсенді болған басқа да ресми емес украин ұлтшыл қарулы топтарының тірі қалған бұрынғы мүшелеріне) ресми түрде ардагер мәртебесі берілді. Бұрынғы украин ұлтшыл жауынгерлеріне ардагер мәртебесін беруге бұрын да бірнеше әрекеттер жасалған, әсіресе 2005-2009 жылдар аралығында президент Виктор Ющенконың басшылығымен, бірақ барлығы сәтсіз аяқталды.