Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Атаман (варианттары: атаман, ватаман, ватаман; атаман; отаман) – түрлі казак және хайдамак басшыларының лауазымы. Ресей империясында бұл термин казак әскерлерінің жоғарғы әскери қолбасшыларының ресми атағы болды. Украин тілінде осы сөз гетьман деп аударылады. Украин казак күштерінде атаман – төменгі дәрежелі лауазым еді.
Cossack and haydamak leadership title
Ataman (variants: otaman, wataman, vataman; атаман; отаман) was a title of Cossack and haidamak leaders of various kinds. In the Russian Empire, the term was the official title of the supreme military commanders of the Cossack armies. The Ukrainian version of the same word is hetman. Otaman in Ukrainian Cossack forces was a position of a lower rank.
Этимология
Атаман және гетман сөздерінің этимологиясы даулы. Көрінеу туыс сөздердің бірнеше тәуелсіз герман және түркі тілдеріндегі шығу тегі болуы мүмкін, олардың бәрі де бір ұғымды білдіреді. Гетман түрі неміс тіліндегі Hauptmann ("капитан", сөзбе-сөз "бас адам") сөзімен, чех немесе поляк тілі арқылы, басқа да бірнеше атақтар сияқты байланысты. Орыс тіліндегі атаман термині, көне шығыс славян тіліндегі vatamanŭ сөзімен және түркі тіліндегі odoman (осман түркілері) сөзімен байланысты болуы мүмкін. Атаман термині поляк гетманы мен неміс гауптманнмен тілдік байланыста болған деуге болады. Бұл сөздің түркі тілінде шыққандығы туралы да болжамдар бар, сөзбе-сөз "атты әскердің әкесі" немесе "адамдардың әкесі", "таза қанды әке" немесе "ең үлкені" деген мағынаны білдіреді. Түркі тілдеріндегі "-ман" жұрнағы адам, тұлға, таза қанды немесе ең бастысын білдіреді. Сөздіктерде бұл сөз неміс тіліндегі "Hauptmann" сөзінен, яғни "бас адам", "басшы" немесе "әмір" деген мағынадан шыққандығы, орыс тіліне поляк тіліндегі "hetman" арқылы келгендігі айтылады.
The etymologies of the words ataman and hetman are disputed. There may be several independent Germanic and Turkic origins for seemingly cognate forms of the words, all referring to the same concept. The hetman form cognates with German Hauptmann ('captain', literally 'head man') by the way of Czech or Polish, like several other titles. The Russian term ataman is probably connected to Old East Slavic vatamanŭ, and cognates with Turkic odoman (Ottoman Turks). The term ataman may had also a lingual interaction with Polish hetman and German hauptmann. Suggestions have been made that the word might be of Turkic origin, literally meaning 'father of horsemen' or 'father of men', 'pure blooded father' or 'eldest man'. Considering the ' man' suffix in turkic languages means men, person, pure blooded or most. Dictionaries assert that the word comes from the German word 'Hauptmann' which means 'head man', 'headman' or 'chieftain' which entered the Russian language through Polish 'hetman'.
ХХ ғасыр - қазіргі заман
Атаман – Ресей азамат соғысы кезінде әртүрлі казак әскерлерінің жоғарғы басшыларының атағы. 1918 жылы Украина тәуелсіздік алғаннан кейін, бұл атақ басқа мағынаға ие болды. Украиналық Січ атқыштары мен Украина Галисия армиясында ол майор шенімен теңестірілді, бүгінгі батальон командирінің орынбасары сияқты. Украина Халық Республикасында бұл атақ генерал шені болды. Бас отаман (головний отаман) – Украина армиясының генералы, оған орынбасарлары, міндетін атқарушы отамандар көмектесті. Украина Халық Республикасы армиясының басшысы, атап айтқанда, Сымон Петлюра Жоғарғы отаман (головний отаман) деп аталды. Ресейлік әзербайжандық ММА жауынгері Рафаэль Физиев өзінің аралас Орталық Азия тамырларына құрмет көрсету үшін "Атаман" лақабымен шығады.
Atamans were the titles of supreme leaders of various Cossack armies during the Russian Civil War. When Ukraine acquired its independence in 1918, the rank took on different value. Among the Ukrainian Sich Riflemen and the Ukrainian Galician Army, it was equivalent to a major, as is the battalion executive officer today. In the Ukrainian People's Republic, the title was of a general rank. Chief Otoman (головний отаман) was the general of the Ukrainian Army who was assisted by his deputies, Acting Otomans. The head of the army of the Ukrainian People's Republic, in particular, Symon Petliura, was called Supreme Otaman (головний отаман). Russian Azerbaijani MMA fighter Rafael Fiziev fights with the nickname "Ataman" as a homage to his mixed Central Asian heritage.