Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украина Халық Республикасының басқару комитеті
Governing committee of the Ukrainian People's Republic
Директория (Директорія) – Украина Халық Республикасының уақытша, коллегиалды революциялық мемлекеттік комитеті. Алғаш рет 1918 жылғы 13-14 қарашада Украина Ұлттық Одағының Украина Мемлекетіне қарсы көтерілісі кезінде құрылған. Антигетьман көтерілісі барысында ол Мемлекеттік істер жөніндегі Атқару комитеті деп аталды. Оның өкілеттіктері Украина Еңбек Конгресінде 1919 жылғы 23-28 қаңтарда кеңейтілді. Комитет мүшелерін жинауға жасалған сәтсіз әрекеттерден кейін, 1920 жылғы 10 қарашада таратылды. 1920 жылғы 12 қарашадағы УНР-дың Уақытша Жоғарғы Билігі және Заңнамалық жүйесі туралы заңымен Атқару комитеті жеке тұлғаның үкіметтік лауазымына айналдырылды.
The Directorate, or Directory (Директорія) was a provisional collegiate revolutionary state committee of the Ukrainian People's Republic, initially formed on 13–14 November 1918 during a session of the Ukrainian National Union in rebellion against the Ukrainian State. During the Anti Hetman Uprising it was named as the Executive Council of the State Affairs. Its authority was extended by the Labor Congress of Ukraine on 23–28 January 1919. After unsuccessful attempts to gather members of the committee, it dissolved on 10 November 1920. On 12 November 1920 by the Law on the Temporary Supreme Authority and the Legislative System of the UNR, the executive council was reformed into a single person government position.
Шолу
Дирекция кәсіби үкімет құрылуы үшін жаңа кеңес сайланғанға дейін құрылды. СР партиясының центрист саясаткерлері Михайло Грушевский мен Всеволод Холубович қолдаған Орталық Раданың қызметін қайта жандандырмау туралы шешім қабылданды. Жаңа кеңес, Еңбек Конгресі, Директоратты республиканы қорғау үшін арнайы мемлекеттік орган ретінде тағайындады. Елдегі саяси ахуалға байланысты Еңбек Конгресінің отырымы болмаған кезде заңдар шығару Директоратқа жүктелді, ал атқару билігі Халық Министрлер Кеңесіне берілді. Директораттың құрамына түрлі партиялар мен өкілдік топтардан бес делегат кірді.
The Directorate was formed until a new council was to be elected to form the professional government. It was decided not to restore functioning of the Central Rada which was favored by the SR centrists Mykhailo Hrushevsky and Vsevolod Holubovych. The new council, the Labor Congress, appointed the Directorate as the Extraordinary Government Body in the protection of the republic. It was charged to enact laws in the absence of the Labor Congress due to the political situation in the country, while the Council of the People's Ministers was invested with the executive powers. The Directorate consisted of five delegates from various parties and representation groups.
Тарих
1918 жылдың желтоқсанында Директория құрылғаннан кейін Украина Мемлекетінің гетманы Павло Скоропадский қызметтен шеттетілді.
In December 1918 Hetman of the Ukrainian State Pavlo Skoropadskyi was deposed after the Directorate was established.
Гетманаттан кейінгі қалпына келтіру
Бірінші дүниежүзілік соғыста Орталық державалар жеңілгеннен кейін Скоропадский енді Германия мен Австрия-Мажарстанның қолдауына сүйене алмайтын болды. 1918 жылдың 13 қарашасында Скоропадскийдің қарсыластары Директория деп аталатын қарсы орган құрды, оның күштерін жаңадан қайта құрылған Січ атқыштары басқарды. Скоропадскийдің әскерлерінің көпшілігі бір айға созылған Украина Азамат соғысы кезінде Директорияға қосылды. Скоропадский содан кейін Антон Деникинмен бірге шайқасқан бірқатар орыс офицерлеріне жүгінді, олардан Арнайы корпус құрды, бірақ бұл әскерлер Директория әскерлеріне қарсы тұра алмады. 1918 жылдың 19 желтоқсанында Директория әскерлері Киевті басып алып, Скоропадскийдің режимін құлатты. Директория Украина Халық Республикасын (ҰХР) қайта жаңартты. Жаңа режим ұлтшылдар, оның ішінде шаруа демократтары партиясы, және Ресеймен федеративтік одақ құруды жақтаған топтар арасында екіге бөлінді. Ақырында Орталық Раданы қайта құру идеясы, сондай-ақ оның барлық заңдық актілерін қалпына келтіру туралы ойлар тоқтатылды, бірақ ең маңыздылары сақталды. 1918 жылдың 26 желтоқсанында Директория гетмандық режимді жою туралы декларация жариялады. 1918 жылдың соңына қарай Директорияға украиналық әскери жетекші Саймон Петлюра басып кірді. Барлық жағынан көптеген жауларға тап болған ҰХР армиясы әрбір қауіп-қатерге қарсы ұйымдастырылды. Солтүстік-шығыста большевиктер, оңтүстік-шығыста орыс ақ гвардияшылары, оңтүстік-батыста Буковина және Галычинадағы аумақтарға талап етуші румындар болды, ал француз интервенциялық күштері 1918 жылдың желтоқсанында Австрия мен Германияның кетуінен кейін туған билік вакуумын толтыру үшін Одессаны басып алды. Француздар мен румындармен біршама келісімге келгеннен кейін, ҰХР армиясы басқа майдандарда көбірек әскер жұмылдыра алды.
With the defeat of the Central Powers in World War I, Skoropadsky could no longer rely on Germany and Austria Hungary's support. On 13 November 1918 Skoropadky's opponents set up a rival body known as the Directorate, whose forces were headed by the newly reformed Sich Riflemen. Most of Skoropadsky's troops joined with the Directorate during a month long Ukrainian Civil War. Skoropadsky then turned to some of the Russian officers who were fighting alongside Anton Denikin, forming them into a Special Corps, but these troops were not able to face the Directorate's troops. On 19 December 1918, the Directorate's troops took Kyiv and overthrew Skoropadsky's regime. The Directorate re established the Ukrainian People's Republic (UNR). The new regime was torn between the pro nationalistic, including the party of peasant democrats, and the factions for the federal union with Russia. At the end the idea to reestablish the Central Rada was set aside as well as to recover all its legal acts yet the most important one were preserved. On 26 December 1918 the Directorate released its declaration to eliminate the Hetman regime. By the end of 1918 the Directorate began to be dominated by the Ukrainian military leader, Symon Petliura. Faced by many enemies on all sides the UNR's army was organised to face each threat. To the North east were the Bolsheviks, to the south east were the Russian Whites, to the south west Romanians who had claims on territory in Bukovina and Halychyna, and the French intervention force took Odessa in December 1918 to fill the power vacuum left by the withdrawing Austrians and Germans. Coming quickly to some understanding with the French and the Romanians, the UNR's army was able to employ more men on other fronts.
1919-1920 жылдардағы өкілеттіктердің өзгеруі
1919 жылдың қаңтарында ірі шайқастар басталды, украиндықтар кері шегіп, Киев 1919 жылдың ақпанында түсті. Үкімет 1919 жылдың 5 ақпанында Винницаға көшті. Директория Владимир Винниченконың отставкасын пайдаланып, Украина үкіметінде биліктің ауысуын көрсетуге және мүмкін Антантадан мойындыруға тырысты. Саймон Петлюра партиядан шығып, Винниченконың орнын басты, ол тым жақсы танымал еді. Петлюра 1919 жылдың 11 ақпанында Директория төрағасының лауазымын иеленді, үкімет Подолияға көшкеннен кейін бір апта өткен соң. Алайда, келіссөздер нәтижесіз болды. 1919 жылдың мамырына қарай Директория әскерлері Броди маңындағы тар аймаққа тігіліп қалды. Директория украиндықтарға артынан шабуыл жасап жатқан Польша үкіметімен келіссөздер жүргізді. Осы уақытша тыныштықпен украиндықтар қарсы шабуылға өтіп, Подилияны қайтарып алып, Каменец-Подольскийде жаңа астана құрды. Шілдеде ҰБТ күштеріне поляктардың Галициядан ығыстырған Батыс Украина Республикасы күштері қосылды. Сол кезде (1919 жылдың мамырында) Деникин мен оның Ақ әскері сол жылдың жазы мен күзінде қызылдарға қарсы шабуылға шықты. Ақ гвардиялық күштер қызылдарды Орталық және Шығыс Украинадан ығыстырып, Директорияға Киевті қайтаруға тағы бір мүмкіндік берді. Бірақ қызыл гвардияның үздіксіз қарсы шабуылдары мен қауіпті тиф эпидемиясы Петлюра күштерін Украинадан Польшаның бекітілген аумағына кері итерді. Директория ішінде саяси дағдарыс туды, оның мүшелері Халық Министрлер Кеңесінің ісіне тым көп араласты. Осы себепті Швец пен Макаренко мемлекеттік істермен шетелге жіберілді. 1920 жылдың мамырында Петлюраның қайта оралу туралы өтінішіне жауап бермеген олар қызметтен босатылды. 1920 жылы Польша армиясы екі жаңа украиндық дивизияның көмегімен Деникиннің күштеріне қарсы шабуылға дайындық үшін қайта ұйымдастырылды. 1920 жылдың сәуіріндегі ҰБТ-ның Польша келісімі екі армияның біріккен операцияларын, жалпы поляк басшылығымен қарастырды, сонымен бірге бұрынғы Батыс Украина Халық Республикасының аумағында Польшаның егемендігін мойындады. Шекара Збруч өзені бойымен жүрді. 1920 жылғы Совет-Польша соғысында поляктар мен украиндықтар бірлесіп жылжыды, және ҰБТ олар Киевті қайта алғанда қайта құрылды. Бірақ бір айдан кейін советтердің жазғы қарсы шабуылы поляктар мен украиндықтарды кері шегінуге мәжбүр етті, 1920 жылдың соңында қарулы келісімге қол қойылды. Осы үлкен көңілі толмауынан ҰБТ күштері Польша аумағынан қызылдарға қарсы өздігінен шабуыл жасады, бірақ ол тез жеңіліске ұшырады. Олар Галицияға кері шегіп кетті. 1920 жылы Польша Рига шарты арқылы Совет Одағымен шекаралық дауды шешті, осылайша Варшава шартын жойды. Рига шарты Батыс Украинаны Польша, Чехословакия және Венгрия арасында бөлді, ал Совет Одағына Украинаның қалған бөлігін (қазіргі Украина КСР-і) басқару құқығын берді.
With major fighting breaking out in January 1919, the Ukrainians were pushed back and Kyiv fell in February 1919. The government moved to Vinnytsia on 5 February 1919. A political trick took place that the Directorate tried to play with Volodymyr Vynnychenko resignation to demonstrate a change of powers in the Ukrainian government and maybe attain a possible acceptance with the Entente. Symon Petliura has left the party and replaced the Vynnychenko's position who was too well known. Petliura has assumed the position of the Directorate's chairman on 11 February 1919, a week after the government moved to Podolia. The talks, alas, were proved to be without results. By May 1919, the Directorate's armies had been squeezed into a narrow strip of land around Brody. The Directorate then negotiated with the government of Poland, which was attacking the Ukrainians from behind, with this ceasefire, the Ukrainians were able to counter attack and re take Podilia and established a new capital in Kamianets Podilskyi. In July, the UNR's forces were joined by the Western Ukrainian Republic's forces, who had been pushed out of Galicia by the Poles. During that time (May 1919), Denikin and his White Army launched an offensive against the Reds, during the summer and autumn of that year. The White Guards forces pushed the Reds out of the Central and Eastern Ukraine, thus, giving the Directorate another chance to reclaim Kyiv. But the constant Red Guards counter attacks and a deadly typhus epidemic caused the Petliura forces to be pushed out of Ukraine completely into the well established territory of Poland. A political crisis took place inside the Directorate members of which were heavily interfered in the affairs of the Council of People's Ministers. Because of that, Shvets and Makarenko were sent on the state matters abroad. Later in May 1920, on the request of Petliura to return, they did not reply and were dismissed. In 1920, the Polish Army reorganized with the help from the two new Ukrainian divisions to prepare an offensive against the Denikin's forces. A UNR Polish Treaty in April 1920 provided for combined operations between the two armies under overall Polish command while recognizing the Polish sovereignty over the territory of the former West Ukrainian People's Republic with the border passing along the Zbruch river. In the Soviet Polish war of 1920, the Poles and Ukrainians advanced side by side, and the UNR was set up again when they re took Kyiv. But less than a month later, the Soviet's summer counter offensive left the Poles and Ukrainians retreating, an armistice was signed in late 1920. With this great disappointment, the UNR forces launched an attack on their own against the Reds from Polish territory, however that was quickly beaten. They were forced back into Galicia. In 1920 Poland concluded a border dispute by the Treaty of Riga with the Soviet Union, thus, canceling the Treaty of Warsaw. The Treaty of Riga divided Western Ukraine among Poland, Czechoslovakia and Hungary and gave the Soviet Union control over the rest of (current) Ukraine (which became the Ukrainian SSR).