Кіріспе

1918 жылы Германия империясының клиенттік мемлекеті, 1918 жылы құрылған клиенттік мемлекет.

Украина мемлекеті (Українська Держава), кейде Екінші Гетманат деп те аталады, 29 сәуірден бастап Украинаның қазіргі аумағының көп бөлігінде (Батыс Украинаны қоспағанда) болған большевиктерге қарсы үкімет болды. Бұл мемлекет 1918 жылғы 28 сәуірде социалистік бағытты ұстанған Украина Халық Республикасының Орталық Кеңесі таратылғаннан кейін неміс әскери билігімен орнатылды. Украина мемлекетін бүкіл Украинаның гетманы Павло Скоропадский басқарды, ол барлық социалистік бағытталған саяси партияларды тыйымдап, Ресей мемлекетімен бірлесіп большевиктерге қарсы майдан құрды. 1918 жылғы желтоқсанда Скоропадский биліктен алынып, Украина Халық Республикасы Директория нысанында қайта билікке келген кезде мемлекет құлады.

География

Бұл ел Шығыс Еуропаның Қара теңіз және Азов теңізі жағалауындағы Днепрдің орта және төменгі ағысы бойымен жатқан. Украина мемлекетінің аумағы қазіргі Украинаның көп бөлігін қамтыды – Батыс Украина, Буджак және Қырымды қоспағанда. Дегенмен, оның аумағы бүгінгі Ресей, Беларусь, Молдова және Польшаға дейін созылды. Солтүстік-шығысында Украина Ресейлік КСР-мен алдын ала шекара белгіледі, шығысында Дон Республикасымен шектесті, оңтүстігінде Қара және Азов теңіздері орналасқан, ал Қырым түбегі – Қырым аймақтық үкіметі – Сулкевичтің бақылауына көшті. Оңтүстік-батысында Днестр бойымен Румыния Корольдігімен шекара өтті, батысында Украина Германия империясы және Австрия-Мажарстанмен шектес болды. Солтүстікке қарай Германияның оккупациялаған Обер-Ост аймақтары мен Беларусь Халық Республикасы жатқан.

Тарих

Большевиктердің агрессиясының нәтижесінде, бастапқыда әскери саясатты ұстанбаған Украина Халық Республикасының үкіметі, 1918 жылдың 9 ақпанында Михаил Муравьевтің Киевті басып алуынан кейін әскери қолдау іздеді. 9 ақпанда Украина Орталық державалар коалициясымен Брест-Литовск шартын жасады және наурыз айына қарай Ресейдің барлық большевиктік күштері Украина аумағынан шығарылды. Украинаны одан әрі большевиктік агрессиядан қорғау үшін Неміс армиясының Киев тобы құрылды және оны неміс фельдмаршалы Герман фон Эйххорн басқарды. 25 сәуірде Армия тобының Киев әкімшілігі В.Холобович үкіметін Киевтегі Сыртқы сауда банкінің төрағасы Добрий Абрам Юрійовичтің ұрлануына күдікпен қарады. Осы банк арқылы неміс оккупациялық күштері Берлиндегі Рейхсбанкпен барлық қаржылық операцияларды ресми түрде жүргізді. Келесі күні Эйххорн Украина аумағындағы барлық қылмыстық істерді украиндық сот жүйесінің емес, неміс әскери сотының қарауына селективті түрде беруге мүмкіндік беретін жарлық шығарды. Орталық Раданың келесі отырысында Холубович былай деді: 29 сәуірде Киев циркі ғимаратында Украинаның барлық сегіз облысынан 6000 делегаттан тұратын нан өндірушілердің партиялық съезі өтті. Конгресс жағдайы туралы курьерлерінен ақпарат алғаннан кейін, Павел Скоропадский Украинаның гетманы болып сайланған шараға көлікпен келді. Содан кейін барлық қатысушылар Киев пен Галицияның викарийі Никодим бата берген Свято-София алаңына көшті (Митрополит Владимир большевиктер тарапынан өлтірілді). Сол түні Гетманның жақтастары әскери және ішкі істер министрліктерінің ғимараттарын, сондай-ақ Мемлекеттік банкты басып алды. Келесі күні Орталық Кеңестің ең сенімді және ең жауынгерлік бөлімі – Сич атқыштары қарусыздандырылды. Скоропадский "Барлық украин халқына" манифестін (hramota) және Уақытша мемлекеттік құрылым туралы заңын жариялады. Тұрақтылықты қалайтын австро-венгр және неміс күштері төңкерісті құптады; Скоропадский олармен ынтымақтастық жасады, бұл оны көптеген украин шаруалары арасында танымал емес етті. Жаңа мемлекет тризубты (герб) және ұлттық туды сақтап қалды, бірақ дизайндағы сары түсті ашық көк түспен ауыстырды. Сич атқыштары төңкеріске қарсы болды және "Көк халаттармен" бірге таратылды – бұл Германия мен Австро-Мажарстандағы тұтқындардан құрылған украиндық бөлім, олардың көк түсті униформаларымен аталды. Ішкі қарсылық азық-түлік қорын тартып алу және бай жер иелеріне жерді қайтару арқылы туды. Скоропадский режимінің қарсыластары өрт қою және саботаж жасады және 1918 жылдың шілдесінде Украинадағы неміс әскерлерінің қолбасшысы Герман фон Эйххорнды өлтірді. 1918 жылдың тамызында Скоропадскийге қарсы коалиция оны Сич атқыштарын қайта құруға мәжбүрледі. Осы кезде Орталық державалар соғысты ұтысқандығы және Скоропадский олардың қолдауына енді сене алмайтындығы анық болды. Сондықтан ол қоғамдағы консервативті орыс топтарынан қолдау іздеді және Антон Деникинмен және Ақ қозғалыспен федерация құруды ұсынды. Бұл оның украиндықтар арасындағы беделін одан әрі төмендетті. 1918 жылдың желтоқсанында Скоропадский биліктен алынды және Директория Украина Халық Республикасының бір түрі ретінде құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғысты аяқтаған соғыс бітімінен кейін украин социалистері Украина Директориясын ("Директория") құрды, оның күштері Сич атқыштары мен "Сұр халаттармен" жетекшілік етті. Неміс және австриялық әскерлері Украинадан әлі шықпаса да, олар соғысуға қызығушылық танытпады. Скоропадскийдің көптеген әскерлері жақтарын ауыстырып, Директорияға қосылды. Сонымен қатар Украинаның басқа діндерінен шыққан азаматтары өз діндерін және рәсімдерін тануға құқылы болды. Орталық және Шығыс Украинада Ресей Православ шіркеуі, кейіннен Украина Автокефальдық Православ шіркеуі үстемдік құрды. Алайда Батыс Украинада православие, грек-католик, рим-католик және еврейлер арасында шиеленіс болды. Конфликттерде Украина мемлекетінің дін істері министрлігі мен Министрлер кеңесі православие дін қызметкерлерін моральдық және материалдық жағынан қолдады. 25 маусымда үкімет Украина мемлекетіне қосылған Волынь, Холмщина, Гродно, Подолия және Полесье аймақтарына көшіп барған дін қызметкерлеріне көмек көрсету үшін 3 миллион рубль бөлді. 2 шілдеде Холмщина, Подляхия және Полесье аймақтарындағы православие дін қызметкерлерін ұстауға 120 000 рубль бөлінді.