Кіріспе

Дүниежүзілік прогрессивті иудаизм одағы (WUPJ) – реформа, либералды және прогрессивті иудаизмнің түрлі бағыттарын, сондай-ақ жеке реконструкциялық иудаизмді біріктіретін халықаралық ұйым. WUPJ 40 елде 1275 синагогпен байланыста, оның ішінде 1170-і реформалық, прогрессивті немесе либералды, ал 105-і реконструкциялық. Одақ барлығы шамамен 1,8 миллион адамды, тіркелген мүшелерін және одаққа мүше емес адамдарды да қамтиды деп мәлімдейді. WUPJ-дің Лондон, Мәскеу және Нью-Йорк қалаларында өңірлік кеңселері бар. 2021 жылғы мәлімет бойынша, WUPJ президенті раввин Серджо Бергман, ал төрағасы Кароль Стерлинг болды. Бұрынғы президенттердің қатарында Клод Монтефиоре (1926–1938), раввин Лео Бэк (1938–1956), Лили Монтагу (1955–1959) және раввин Соломон Фрихоф (1959–1964) бар.

Солтүстік Америка

URJ – WUPJ-дің ең ірі мүше ұйымы болып табылады, құрамында 750 000-нан астам еврей мүшесі (сондай-ақ, 90 000-ға жуық дінге кірмеген бейеврей әйелдері) және АҚШ-та онымен байланысты миллионнан астам мүшелері жоқ адамдар, ал Канадада тағы 30 000 қолдаушылары бар. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, WUPJ-дің 1,9 миллион мүшесінің 1,5 миллионы АҚШ-та. 1942 жылы ресми түрде құрылған Ұлыбританиялық Реформалық Жудаизм, 1945 жылы халықаралық ұйымға қосылды.

Израиль

1958 жылы Иерусалимде алғашқы қауым құрылды. Қозғалыс 1971 жылы тіркелді. Израиль айналасындағы ортаның ықпалымен жергілікті бөлімше консервативтік бағыт ұстанды. Мысалы, дұғалар қалай болса солай еврей тілінде оқылды, сонымен қатар халық раббилік көздермен салыстырмалы түрде жақсы таныс еді. IMPJ және көптеген басқа кішігірім ұйымдар әкеден тараған ұрпақты мойындамайды, себебі олар Израильдің православиелік діни басшылығына қарсы келе алмайды.

Оңтүстік Африка

Бұл қозғалыс 1931 жылы Абрахам Зеви Идельсон мен Лили Монтегюдің ынтасымен құрылды. Оңтүстік Африка еврейлерінің көпшілігі формалды түрде православиелік, ал прогрессивті бағыттардағылар қазіргі уақытта елде тұратын Оңтүстік Африка еврейлерінің шамамен 10% құрайды.

Австралия, Жаңа Зеландия және Азия

Бұл қозғалыс 1930 жылдары Мельбурнда Ада Филлипс тарапынан құрылды, Лили Монтегю мен Израиль Маттактың ынталандыруымен. Австралиялық еврейлердің көпшілігі формалды түрде дәстүрлі еврейлерге ұқсас, бұл жағынан Оңтүстік Африкадағы еврейлермен де ортақ. Австралиядағы еврейлердің шамамен жиырма пайызы прогрессивті қауымдардың мүшелері болып табылады.

Еуропалық континент

Реформалық иудаизм Германияда Рабби Абрахам Гайгердің жетекшілігімен басталды. 1840 жылдан кейін ол айтарлықтай тоқырады. 1898 жылы неміс либералды раввиндері Хайнеманн Вогельштейннің басшылығымен Германияда Либералды раввиндер одағын құрды. 1908 жылы Германияда Либералды иудаизм одағы құрылды. Өркендеген шағында оның 10 000-ға жуық мүшесі және елдегі раввиндердің жартысы болды. ULJ 1926 жылы Әлемдік одақтың негізін қалаушы мүшесі болды. Холокосттың салдарынан Германия еврейлері, көбінесе шетелден келген босқындар, көбінесе православиеге бейімделді. Либералды иудаизм бірте-бірте дамуға қол жеткізіп, алғашқы дұға тобы 1995 жылы пайда болды. Прогрессивті еврейлер одағы 1997 жылы құрылды. WUPJ-ның алғашқы жаңа филиалы 1931 жылы Нидерландыда ашылды, ол ақырында Nederlands Verbond voor Progressive Jodendom болып бірікті. Қозғалыс Испанияда өсіп келеді. 2016 жылы онда алты қауым болды, ал он жыл бұрын тек біреу ғана болған. 2017 жылы Реформалық қауым мүшелері Лондонда раввиндік білімін аяқтағаннан кейін, 1492 жылы қуылғаннан бері алғашқы туған жергілікті раввинін күтіп отыр.

Латын Америкасы

WUPJ 1963 жылы Оңтүстік Америкада "иудей діни өмірін нығайту және дамыту" мақсатымен Буэнос-Айресте аймақтық кеңсе ашты. 2000 жылдардың басынан бері Латын Америкасы филиалы қалыптасып келеді. Ресми түрде 2009 жылдың желтоқсанында Кордобада (Аргентина) прогрессивті қауымдастықтардың аймақтық басшылар конференциясында құрылған WUPJ Латын Америкасы 2019 жылы Латын Америкасындағы Реформалық Иудаизм Одағы (UJR AmLat, испан және португал тілдеріндегі аббревиатура) деп өз атауын өзгертті. 2000 жылдардың басындағы ең маңызды мәселе Аргентинадағы еврей қауымдастықтарының осалдығы болды, себебі ел ауыр әлеуметтік, экономикалық және саяси дағдарысқа тап болды. Ұйымның бастауы 2002 жылы Сан-Паулуде Бразилияның либералды қауымдастықтарының белсенділері тарапынан жасалды, олар бұл қаланы ұйымның аймақтық бас кеңсесі ретінде таңдады. 2020 жылдың маусым айына қарай UJR AmLat-тың құрамында 26 қауымдастық бар: бір рабиндік институт, бір еврей мектебі (екеуі де Буэнос-Айресте), Сан-Паулуде Netzer Olami ұйымына қосылған екі жастар қозғалысы, сондай-ақ Бразилия, Аргентина, Чили, Эквадор, Перу, Коста-Рика және Гватемаладағы 22 синагога.

Басқа

Еуропалық ЖЖБЖ Австрия, Бельгия, Чехия, Дания, Франция, Венгрия, Ирландия, Италия, Люксембург, Польша, Испания, Швейцариядағы қауымдарға аймақтық қолдау көрсетеді. Еуропалық аймақта Германия, Италия, Нидерланды және Ұлыбританияның ішкі аймақтық бірлестіктері де бар. "WUPJ – Бұрынғы Кеңес Одағы" бұрынғы Кеңес Одағы елдеріндегі қауымдарға қолдау көрсетуде. Латын Америкасы және Кариб аймағындағы еврей қауымдарының одағы Латын Америкасы мен Кариб аймағындағы қауымдарды қолдайды. 2012 жылы прогрессивті иудаизмнің әлемдік одағының вице-президенті және бас операциялық директоры Шай Пинто Латын Америкасының қозғалыс үшін ең қарқынды дамып жатқан аймақ екенін атап көрсетті. Сонымен қатар, Арзену – прогрессивті діни сионистік ұйымдардың халықаралық бас ұйымы, және Нетзер Олами – прогрессивті қозғалыстың халықаралық жастар қанаты, Арзену мен WUPJ бірлесіп демеушілік етеді.

Раббилер, канторлар және қауым басшылары

Бүкіл әлемдегі прогрессивті қозғалыстың раввиндері, канторлары және қауымдық лидерлері сегіз раввиндік институттың бірінде білім алады: Лео Бэк колледжі, Абрахам Гейгер колледжі, Еврей одағы колледжі, Мәскеудегі қазіргі еврей зерттеулер институты, Ибероамерикандық реформалық раввиндік білім беру институты, Париж раввиндік мектебі, Амстердамның Левисон институты және Реконструкционистік раввиндік колледжі. Бұл сегіз институттың барлығы прогрессивті қозғалыс үшін раввиндер даярлайды, бірақ олардың әрқайсысының бағыты өзгеше. Лео Бэк колледжі, Ұлыбританияда орналасқан, Ұлыбританияның реформалық және либералдық ағымдары үшін лидерлерді даярлауға баса назар аударады. Мәскеу институты орыс тілінде сөйлейтін қауымдастықтарға, Париж раввиндік мектебі француз тілінде сөйлейтін қауымдастықтарға, ал Левисон институты голланд тілінде сөйлейтін қауымдастықтарға лидерлік білім береді. Ибероамерикандық институт Латын Америкасына, сондай-ақ испан және португал тілдерінде сөйлейтін қауымдастықтарға бағытталған, жылына екі рет апталық жеке семинарлармен толықтырылатын онлайн бағдарлама ұсынады. Реконструкционистік раввиндік колледж Реконструкционистік қозғалысқа лидерлер даярлайды.