Израильдегі реформалық яһудизм және келіспеушіліктер

Кіріспе

Израильдегі реформалық яһуди ұйымы Израильдегі реформалық және прогрессивті яһудилік қозғалысы (IMPJ; התנועה הרפורמית – יהדות מתקדמת בישראל) – Израильдегі прогрессивті яһудиліктің ұйымдық бөлімі және Прогрессивті яһудилік үшін Дүниежүзілік одақтың мүше ұйымы. Қазіргі таңда Израиль мемлекетінің шаңырағында 40 қауым мен дін үйі жұмыс істейді, олардың 13-і – жаңа қауымдар, ал екі кибуц – Яхел және Лотан.

Азық-түлік

2015 жылдың маусым және шілде айларында Израильдегі реформа қозғалысы дін істері жөніндегі жаңа министр Дэвид Азулайдың шабуылдарына ұшырады. Бұл контекстте "Қабырғадағы әйелдер" тобы болды, олар еврей әйелдерінің православиелік діни нормаларға қайшы келетін тәрізде Котелде (Батыс қабырғасы) дұға ету құқығы үшін күресіп жатыр. Азулай сол топ туралы депутат Айелет Шакедпен кездесуінде оларды "провокаторлар" деп атады және реформалық иудаизм "Израиль халқы үшін апат" екенін мәлімдеді. Азулайдың бұл сөздерін Карив айыптап, "Егер министр Азулай Израильдің барлық азаматтары үшін министр бола алмаса, онда ол отставкаға кетуі керек" деп атап өтті. 2016 жылы Ликуд депутаты Ярив Левин Израильдегі түрлі діни ағымдарды қабылдауға жасалған күш-жігерді сынады. Батыс қабырғасындағы православиеден өзге діни ағымдарға арналған намаз орындары мәселесі бойынша өткен үкіметтік тыңдауда Левин реформалық иудаизмді қатты сынап, реформалық еврейлердің "үш буын ішінде жойылып кетеді" деген пікіріне сүйене отырып, қабырғадағы теңдік принципіндегі намаз орындарының қажеті жоқ деді. Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху Левиннің бұл сөздерін айыптап, АҚШ-тағы реформа қозғалысы (ондағы ең ірі еврей діни ұйымы) одан бас тартуға шешім қабылдады. Карив америкалық әріптестерін Левинге кіруге рұқсат бермеуге шақырды. Америкалық реформалық иудаизм одағының президенті раввин Ричард Джейкобс Левин мен реформалық көшбасшылар арасындағы барлық кездесулерді тоқтатуға келісті. Джейкобс Израиль армиясының радиосына: "АҚШ-тағы еврей қауымдастықтары мен ұйымдарында оған трибуна берудің қажеті жоқ. Министр Левин бізге Израилды қолдаудың не екенін үйретпеуі керек" деді. Америка раввиндерінің орталық конференциясы, Солтүстік Американың реформалық раввиндер ұйымы, Левиннің бұл сөздеріне наразылық білдіріп, "Министр Левиннің жеке сенімдеріне құқығы бар. Алайда, бүкіл Израиль үкіметіндегі министр ретінде ол барлық израильдіктердің діни тәжірибесін қолдауға міндетті. Оның АҚШ-тағы реформалық еврейлердің саны азайып бара жатқаны туралы айтқандары, бір жарым миллионнан астам адамды қамтитын діни қозғалысқа деген бейтараптығын көрсетеді" деді. Нетаньяхудың бұл сөздерін сынағаны туралы хабарланған Левин өз сөздерінен бас тартпады. Оның кеңсесі: "Туризм министрі айтқан сөзінде тұрады және оны қайта айтуы мүмкін" деді. 2016 жылы Израиль сотының шешімі реформалық еврейлерге мемлекеттік қаржыландырылатын миквоттарды пайдалануда кемсітушілікке жол бермеуді тыйым салды. Реформа қозғалысының Израильдік діни іс-қимыл орталығы реформа және консервативті/Мазорти қозғалыстарының атынан мүшелеріне мемлекеттік қаржыландырылатын миквоттарды пайдалануға рұқсат беру үшін мемлекетке сот ашты. Бұл мәселені шешуге он жыл кетті. Нәтижесінде Израильдің жоғарғы соты, яһуди дініне өтуге ниеттенгендердің барлығын, соның ішінде реформа және консервативті яһуди дініне өткендерді де, діни рәсімдер бойынша миквотта тазаруға қабылдау керек деген шешім қабылдады. 2016 жылғы шешімінде Жоғарғы сот судьясы Елиаким Рубинштейн кейбір түркі дініне кірушілерге тыйым салуды кемсітушілікке жатқызды. Осы шешімге дейін православиелік басшылар православиелік емес дінге өткендердің миквотты пайдалануына тыйым салып, олардың дәстүрлері яһуди заңдарына сәйкес келмейді және олардың дінге өтуі дұрыс емес деп мәлімдеді. Рубинштейн: "Мемлекет қоғамдық миквоттарды құрып, оларды халыққа қызмет етуге, соның ішінде дінге өту процесіне енгізгеннен кейін, оларды пайдалануға рұқсат беруде әділетті болуы керек. Израиль мемлекеті өзінің миквоттарын пайдалануды бақылай алады, бірақ ол теңдік принципін сақтап жасауы керек" деді.

In June and July 2015, the Reform movement in Israel came under attack by the new minister of religious affairs, David Azulai. The context was the Women of the Wall, an Israeli group fighting for the right of Jewish women to pray at the Kotel (Western Wall) in a fashion incompatible with Orthodox religious norms. In a meeting with MK Ayelet Shaked about that group, Azulai referred to them as "provocateurs" and claimed that Reform Judaism is "a disaster for the nation of Israel". Azulai's comments were condemned by Kariv, who noted, "If Minister Azoulay cannot function as minister for all the citizens of Israel, then he should resign." In 2016, Likud MK Yariv Levin criticized efforts to accommodate multi denominational Judaism in Israel. At a government hearing on non Orthodox prayer space at the Western Wall, Levin slammed Reform Judaism, saying egalitarian prayer space at the Wall is unnecessary based on his opinion that Reform Jews will "be all but gone in three generations". Israeli prime minister Benjamin Netanyahu condemned Levin's remarks and the Reform movement in the U. S. (the largest Jewish religious organization there) decided to shun him. Kariv called on his American partners to refuse access to Levin. Rabbi Richard Jacobs, President of the American Union for Reform Judaism, agreed to cancel all meetings between Levin and Reform leaders. Jacobs told Israeli Army Radio: "There’s no reason to give him a platform in Jewish communities and organizations in the United States. Minister Levin will not teach us what support for Israel is.” The Central Conference of American Rabbis, the North American Reform rabbinical organization, protested Levin's comments, saying "Minister Levin is entitled to his private beliefs. However, as a minister in the government of all Israel, he has an obligation to support the religious practice of all Israelis. His remarks on the supposed waning presence of U. S. Reform Jews reveal a bias against a religious movement that includes over a million and a half people." Informed of Netanyahu's criticism of his comments, Levin refused to backtrack. His office announced: "The tourism minister stands by what he said, and he would likely say it again." An Israeli court ruling in 2016 prohibited discrimination against Reform Jews in using publicly funded mikvot. The Reform movement's Israel Religious Action Center sued the state on behalf of the Reform and Conservative/Masorti movements to allow members to use publicly funded mikvot. The case, which took ten years to resolve, resulted in the Israeli supreme court ruling that public ritual baths must accept all prospective converts to Judaism, including converts to Reform and Conservative Judaism. In his 2016 ruling, Supreme Court Justice Elyakim Rubinstein said barring certain converts amounts to discrimination. Until this ruling, Orthodox officials barred non Orthodox converts from using any mikveh, claiming their traditions do not conform to Jewish law and the people they convert are therefore not Jews. Rubinstein noted: "Once it established public mikvahs and put them at the service of the public – including for the process of conversion – the State cannot but be evenhanded in allowing their use The State of Israel is free to supervise the use of its mikvahs, so long as it does so in an egalitarian manner."

Ерекше жетістіктер

Модииндегі «Кехилат Йозма» реформалық синагогасы Израильде синагога құрылысына мемлекеттік қаржы алған алғашқы дәстүрлі емес қауым болып табылады. Реформалық раввин Киннерет Ширион Израильдегі алғашқы әйел раввин, ол 2012 жылы Мевасерет Сион қауымына қосылды.

Институттар мен бағдарламалар

IMPJ штаб-пәтері Иерусалимдегі Шимшон орталығы Бейт Шмуелде орналасқан. МАРАМ – Прогрессивті раввиндер кеңесі Израильдегі барлық реформа раввиндерінің орталығы болып табылады. МАРАМ сенбі күні мен жоғары мерекелерге арналған дұға кітаптарын, сондай-ақ яһуди заңнамасы, дұға және мерекелер туралы басқа да жарияланымдарды өңдеген. МАРАМ еврей тақырыптарының алуан түрлі мәселелерімен айналысады және конвенциялық бағдарлама мен сот жүргізеді. 2017 жылдан бері раввин-профессор Ехояда Амир МАРАМ төрағасы қызметін атқарады. Израиль діни әрекеттер орталығы (IRAC) 1987 жылы құрылған және Израильдегі реформа қозғалысының қоғамдық және құқықтық қолдау органы болып табылады. Ол дін мен мемлекет мәселелеріне, оның ішінде реформа раввиндерінің және реформалық конверсиялардың мемлекеттік мойындалуына баса назар аударады. Анат Хоффман IRAC-тің атқарушы директоры болып қызмет етеді. IMPJ Mechina жобасы – жоғары білімнен кейінгі, әскери қызметке дейінгі оқу және міндетті IDF қызметіне дайындық жылы. Mechina қатысушылары еврей мұрасын және израильдік ұлттық ерекшеліктерін зерттейді, сондай-ақ қоғамдық қызмет жобаларында жұмыс істейді. IMPJ Mechina Жаффада өтеді.