Кіріспе

2000 жылы Атлантика мұхитында болған 1-санатты «Гордон» дауылы АҚШ-тың шығысында шағын зардаптарға әкелді. 2000 жылғы Атлантика дауыл маусымындағы жетінші аталған дауыл және төртінші дауыл болған «Гордон» 14 қыркүйекте Кариб теңізінің батысындағы тропикалық толқыннан пайда болды. Ұзақ өтпей, бұл депрессия Юкатан түбегі арқылы құрлыққа көшті, ал 15 қыркүйекте Мексика шығанағына шықты. Депрессия жылдам ұйымдаса бастады, ал 16 қыркүйектің таңында «Гордон» тропикалық дауылға дейін күшейді. Тропикалық дауылға айналғаннан кейін «Гордон» одан әрі күшейді және шамамен 24 сағаттан соң дауыл ретінде қайта жіктелді; соңында дауыл 1-санатты дауылға жетті. Дегенмен, оңтүстік-батыстан соққан жоғары деңгейдегі желдер «Гордонды» құрлыққа жақындағанда әлсіретіп, 17 қыркүйектің соңына қарай тропикалық дауылға дейін төмендетті. 18 қыркүйекте сағат 03:00 UTC-де «Гордон» Флорида штатының Седар-Ки қаласының жанында күшті тропикалық дауыл ретінде құрлыққа шықты. Құрлыққа өткеннен кейін «Гордон» тез әлсіреді және тоғыз сағаттан соң тропикалық депрессия деңгейіне жетті. Кейін сол күні «Гордон» Грузияның үстіндегі фронталдық шекарамен бірікті. Тропикалық циклонға айналуға дейін бұл тропикалық толқын Гватемалада ауыр су тасқынына себеп болды, нәтижесінде 23 адам қаза тапты. Юкатан түбегінен өтетін кезінде дауыл көп жауын-шашын жаудырды, кейбір аймақтарда жауын-шашын мөлшері жоғары болды. Сонымен қатар, Кубаның батыс бөлігінде «Гордон» кезінде жауған жаңбыр туралы хабарлар келіп түсті, дауыл Флориданың батыс жағалауына орташа толқын әкелді; бір адам толқындардың салдарынан суға батып қайтыс болды. Көптеген ағаштар мен электр сымдары зақымдалып, 120 000 адам электр қуатынан айырылды. Тампа шығанағы және Седар-Ки аймағында үйлердің шатырларына шағын зақымдар келді және көшелерде су тасқыны болды. Бұған қоса, Кейп-Корал және Понс-Инлетте екі торнадо зақым келтірді. Басқа жерлерде зардаптар аз болды, бірақ Солтүстік Каролинада екі тікелей емес қаза болды, ал Оңтүстік Каролинада, Вирджинияда, Батыс Вирджинияда, Мэрилендте, Делавэрде, Пенсильванияда, Нью-Джерсиде және Нью-Йоркте шағын су тасқыны туралы хабарланды. Барлығы «Гордон» 10,8 миллион доллар (2000 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зардап келтіріп, 26 адамның өміне қатер төндірді.

Метеорологиялық тарих

4 қыркүйекте Африка жағалауынан шығып, Атлант мұхиты арқылы батысқа қарай жылжыған тропикалық толқын күшеймеді. 9 және 10 қыркүйекте тропикалық толқын Кіші Антиль аралдары арқылы өтіп, жергілікті жерлерде қатты жаңбыр мен жел соқты. 13 қыркүйекте түсірілген спутниктік суреттер жүйенің конвекциялық құрылымының ұйымдаспағанын көрсетті. Бірақ сол күні, Мексиканың Козумель қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 190 шақырым жердегі жер бетіндегі бақылауларға сүйене отырып, толқынның осі бойында кең аумақты төмен қысым аймағы пайда болды. 14 қыркүйектің таңында спутниктік суреттер төмен қысым жүйесінің тропикалық депрессия деңгейіне жақын екенін көрсетті, тіпті конвекция әлі де ұйымдаспағанмен. 14 қыркүйекте сағат 12:00 UTC-де жүйе тропикалық депрессия Eleven деп жіктелді, бұл туралы барлау ұшақтарынан алынған мәліметтерде көрсетілген. Кейін сол күні дамып келе жатқан депрессия Юкатан түбегіне құрлыққа көшті. Депрессия суға қайта шықпай, солтүстік-батысқа қарай баяу жылжыды, сондықтан қарқындылығы жоғарыламады. 15 қыркүйектің кешінде депрессия Юкатан түбегінің солтүстік жағалауынан Мексика шығанағына өтті, онда ұйымдасу белгілері байқалды. Болашақ траектория әлі де өте белгісіз болды, бірақ бірнеше компьютерлік модельдер депрессияның Флоридаға қарай солтүстік-шығысқа жылжымасын болжады, нәтижесінде ресми болжам шығысқа қарай өзгерді. 16 қыркүйектің таңында "Hurricane Hunter" ұшақтарынан алынған мәліметтер дауылдың жер бетінде күшейгенін және барометрлік қысымның төмендегенін көрсетті. Сондықтан сағат 00:00 UTC-де ол тропикалық дауыл Гордонға дейін жаңартылды. 17 қыркүйекте кеме желдің күшінің жоғарылағанын хабарлады, бұл Гордонның дауыл күшіне жеткенін көрсетті. Гордон алты сағаттан кейін, Флорида штатының Тампа қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 190 миль (306 км) жерде орналасқанда ең жоғары қарқындылығына жетті. Кейін сол күні Гордон оңтүстіктен келген ылғалды ауаның араласуы және тік желдің күшеюі салдарынан әлсіреуге басталды. Гордон Флорида жағалауына жақындағанда тропикалық дауылға дейін төмендетілді. Дауыл 18 қыркүйекте сағат 03:00 UTC-де Флорида штатының Седар-Кей қаласының солтүстік-батысына соқты, желдің жылдамдығы 60 миль/сағат (95 км/сағат) болды. Құрлыққа өткеннен кейін, құрлықпен өзара әрекеттесу және салқын, құрғақ ауа дауылды одан әрі әлсіретті. Гордон құрлыққа соққаннан кейін тоғыз сағаттан кейін тропикалық депрессияға дейін әлсіреді, ал алты сағаттан кейін Оңтүстік-Шығыс Джорджиядағы фронтальді жүйемен бірікті. Дауыл солтүстік-шығысқа қарай жылжығанда экстратропикалық циклонға айналды. 21 қыркүйекте ол Канаданың шығысындағы үлкен экстратропикалық жүйемен бірікті. Гордонның құрлыққа соғылып, ішкі аймаққа жылжымасын күтіп, Сарасотадан Неапольге дейін екі торнадо сағаты жарияланды, ал Орландодан Веро Бичке дейін торнадо туралы ескертулер берілді. Флориданың кейбір аймақтарында су тасқыны туралы ескертулер де жарияланды. 17 қыркүйекте Флориданың губернаторы Джеб Буш шұғыл жағдайға жауап беру топтарын іске қосты. Флориданың әртүрлі аймақтарында ТЖО өкілдері тұрғындарға дауылға дайындалуға және жақындап келе жатқан дауылдың жолын қадағалауға кеңес берді. Кейп-Канавералдағы Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (NASA) да дауылға қарсы сақтық шараларын қабылдады, өйткені дауыл NASA-ны ғарыш шаттлы "Discovery"ді теңіз жағалауындағы ұшыру алаңшасынан ангарға көшіруге мәжбүр етуі мүмкін. Гордон Флорида жағалауынан өткеннен кейін көптеген эвакуациялар орын алды. Флоридадағы ТЖО орталығы билік органдары Citrus, Franklin, Hernando, Levy және Taylor округтеріндегі жағалау аймақтарында міндетті эвакуация ұйымдастырғанын, сонымен қатар көптеген басқа округтерде ерікті эвакуация жасауды ұсынғанын хабарлады. Қызыл Крест ұйымы дауыл салдарынан 500 адам баспана іздеуге мәжбүр болғанын хабарлады. Бас лигасының бейсбол командасы Тампада Окленд Атлетикасына қарсы бейсбол ойынын кейінге қалдырды. Сондай-ақ, Тампа халықаралық әуежайында көптеген рейстер тоқтатылды. Су тасқынынан зардап шеккен жерлерді тазартуға 200-ге жуық ұлттық гвардияшы шақырылды. Билік органдары алты округтегі мектептерді - Гилкрист, Колумбия, Цитрус, Тейлор, Лафайетт және Суанниді бір күнге жапты. Алабама, Миссисипи және Луизиана тұрғындарына да радио арқылы жақындап келе жатқан дауыл туралы хабарланды.

Латын Америкасы

Гватемалада «Гордон» тропикалық толқыны 23 адамның өмірін қиды, негізінен су тасқыны мен таулы аймақтардағы көшкіндер салдарынан. Дауыл сонымен қатар Кубаның батыс бөлігіне қатты жаңбыр әкелді, жалпы мөлшері Cedar Key маңында дауылға қарамастан, желдің өлшемдері алынбады, бірақ жағалаудағы автоматтандырылған теңіз желісі (C MAN) станциясы желдің жылдамдығын және соққыларын тіркеді, Cedar Key-де су деңгейі 3,9 футқа (1 метрге) жетті. Жауын-шашын да аз болды, Cedar Key-де жаңбыр мөлшері тіркелді. Леви округінде шатырлар мен ағаштарға шағын зақым келді, жалпы құны шамамен 100 000 долларға бағаланды. Ситрус округінде жел бірнеше ағаштарды, электр сымдарын және Сулфер-Спрингс пен Озелло арасындағы ағаш бұтақтарын құлатты, бірақ келтірілген залал 25 000 доллардан аспады. Он үй суға батты, бірнеше ағаштар мен электр сымдары құлап, шамамен 100 000 долларлық шығын келтірді. Паско округінде 15 вилланың шатырлары зақымдалды, ал құлаған ағаштар Нью-Порт-Ричидегі тұрғын үйлерде тұрақтап тұрған көліктерге тиді; бұл округтегі залал 250 000 долларға бағаланды. Жел мен шағын су тасқыны Пинеллас округінде 51 жеке тұрғын үйге, 32 жылжымалы үйге, 27 көппәтерлі үйге және 24 бизнеске зақым келтірді, нәтижесінде 500 000 долларға жуық шығын туды. Сонымен қатар, Сент-Пит-Бич пен Клервотер арасындағы жағалау жолдарының шамамен 1 метрге жуық бөлігі суға батты. Санкт-Петербургте екі жерде тропикалық дауылдың күші тіркелді. Жалпы, Хиллсбороу округіндегі залалдың құны 500 000 долларға жуық. Манати округінің оңтүстігінде дауыл мен су тасқыны Брэдэнтон-Бичтегі 25 үй мен бизнеске зақым келтірді. Кокина-Бичте желдің күшінен құтқарушылар мұнаралары құлап, ауа өлшегіш бұзылды. Анна-Мариядағы бірнеше үйдің шатырлары желден шағын зақымдар алды. Манати округіндегі шығын 500 000 долларға жетті. Солтүстік Каролинада жауын-шашын Хоффман орманында ең жоғары деңгейге жетті. «Гордон» дауылдың қалдықтары 19 қыркүйекте Вирджиния штабынан өтті. Штат бойынша жауын-шашынның жалпы мөлшері Роки-Бранч қаласында ең көп болды. Вашингтон Дулес халықаралық әуежайында жаңбырдың күшті болуына байланысты күнделікті жауын-шашынның рекордтық көрсеткіші жаңаланды. Айзек өзені Кросс-Джанкшен маңында жағалаудан асып, 689-шы тас жолды су басты. Бақытты өзен Фронт-Роялда жағалаудан асып, Сегізінші көшені су басты. Уоррен округінде су тасқынынан Ритенур Холлоу және Орегон Холлоу жолдары жабылды. Вудстоктан оңтүстікке қарай АҚШ-тың 11-ші тас жолында су тасқыны тіркелді.

Атлантика ортасы және Батыс Вирджиния

19 қыркүйекте Гордон қалдықтары Мэриленд штатына жетті. Кэролл округінде 4 сағат ішіндегі жауын-шашын мөлшері Вестминстерде, Пайни Ран паркінде және Манчестерде тіркелді. Осының салдарынан округтың бірнеше жолы су басудан жабылды. Басқа аймақтарда да ұқсас жауын-шашын мөлшері тіркелді, оның ішінде Колумбия маңында, Эммитсбургте, Шарпсбургте, Лорелде, Брайтон бөгетінде, Элликотт Сити және Хагерстаунда, Фредерикте және Лиссабонда. Допплер радарының көрсеткіштері бойынша, Сесил, Кент және Куин-Анн округтерінің кейбір бөліктерінде 3 сағат ішінде шамамен 76 мм (3 дюйм) жаңбыр жауды, нәтижесінде дренаж нашар немесе көлемі төмен жатқан жерлерде ұсақ су тасқыны болды. Делавэр штатында Ньюарк және Нью-Касл әуежайларында жауын-шашынның жалпы сомасы 152 мм (6 дюйм) құрады. Бұл Нью-Касл округіндегі Кристина өзені бойында және жақын маңдағы көлемі төмен жатқан жерлерде ұсақ су тасқынына әкелді. Батыс Вирджинияда дауыл Шығыс Панхэндлде жергіліктік қатты жаңбырды тудырды, ең жоғарғы көрсеткіш Беркли округінде 127 мм (5 дюйм) құрады. 19 қыркүйекте Гордон қалдықтары Пенсильвания штатының оңтүстік-шығысында қатты жаңбыр жаудырып, көлемі төмен жатқан жерлерді су басуға себеп болды. Ең қатты жаңбыр Монтгомери округінің Хоршам қалашығында орналасқан Уиллоу Гроув әскери-әуе базасының жанында жауды. Бакс округінде Уоррингтон және Уорминстер қалашықтарындағы Кішкентай Нешамини өзенінің алабында өзеннің су тасуы туралы хабарламалар келіп түсті. Монтгомери округінде Пеннипак өзені асып, Хатборо қаласындағы бастауыш мектептің тұрақтарына зақым келтірді. Су тасқыны "Олд Милл" қонақ үйінің бірнеше бөлмесіне де еніп кірді. Хоршам қалашығында Каунти-Лайн жолындағы үйлер суға батты, оның ішінде гаражында 1 метр (4 фут) су болған үйлер де болды. Дауылдың жалпы сомасы Уиллоу Гроув әскери-әуе базасында 102 мм (4 дюйм), Саутгемптонда, Король Пруссияда, Редингте, Солтүстік-Шығыс Филадельфия әуежайында, Нешамини Фолста, Экстонда және Фурлонгте тіркелді. Жауын-шашын Нью-Джерси штатының батыс-орталық және оңтүстік-батыс бөліктерінде қатты жауды, нәтижесінде көлемі төмен жатқан жерлерде су тасқыны болды. Ең қатты жаңбыр Мерсер округінде жауды және Ассунпинк өзені бойындағы ұсақ су тасқынына себеп болды. Коллингсвудта 130-шы АҚШ тас жолындағы жолдың суға батқаны туралы хабарламалар келіп түсті. Жауын-шашынның жалпы сомасы Трентонда, Пеннсаукенде, Сомердейлде және Виндзорда, Маунт-Лорелде және Маунт-Холлиде тіркелді. Нью-Йорк штатының Ориндж округіне жауған 76 мм (3 дюйм) жаңбыр ұсақ өзендердің су тасуына себеп болды, мысалы, Вудберидегі Нью-Йорк штатының 132-ші тас жолы бойында.