Кіріспе
Малайзиядағы жол – Шығыс-Батыс тас жолы (немесе Джалан Рая Тимур-Барат, (JRTB)), сондай-ақ Герик-Жели тас жолы (1-фаза), Кулим-Балинг тас жолы және Тити Караган-Герик тас жолы (екеуі де 2-фазаның бөлігі), Федералды жол 4, Азия тас жолы 140 – Малайзияның Қоғамдық жұмыстар департаменті (JKR) Кота-Бару, Келантаннан Малайзияның солтүстік-батыс қалалары мен кенттеріне, мысалы, Алор Стар, Кедах және Пенангқа дейінгі саяхатты қысқарту мақсатында салған федералды тас жол. Тас жол батыстағы Герик, Перакты шығыстағы Джели, Келантанға жалғастырып, кейін Кедахтың Лунас қаласына дейін созылады.
East–West Highway ( or Jalan Raya Timur–Barat, (JRTB)) or also known as Gerik–Jeli Highway (Phase 1), Kulim–Baling Highway and Titi Karangan–Gerik Highway (both are part of Phase 2), Federal Route 4, Asian Highway Route 140 is the federal highway constructed by the Malaysian Public Works Department (JKR) to shorten the journey from Kota Bharu, Kelantan to northwestern towns and cities of Malaysia such as Alor Star, Kedah and Penang. The highway connects Gerik, Perak in the west to Jeli, Kelantan in the east, before being extended further to Lunas, Kedah.
Шолу
FT4 шығыс-батыс тас жолы 1982 жылдың 1 шілдесінде қозғалысқа ашылды, ал көпірлер мен кейбір қосымша жұмыстар мердігерлер арқылы жүргізілді; екінші кезеңде құрылыс жұмыстарының барлығы мердігерлермен орындалды. Шығыс-Батыс тас жолы салынбастан бұрын Алор Стардан Кота Баруға дейінгі сапар 100 км-ден асып кетуі мүмкін еді, бірақ тас жол қашықтықты қысқартады. Тас жолды бастапқыда Сунгай Сипут, Перактан Куала-Беранг, Теренггануға дейін салу жоспарланған, бірақ кейін қазіргі Герик-Жели бағытына өзгертілді. Шығыс-Батыс тас жолының құрылысы және 1982 жылдың 1 шілдесіндегі ашылуы кезінде Малайзия армиясының аумақтық армия полкі қатаң қауіпсіздік бақылауын жүзеге асырды. Шығыс-Батыс тас жолының сәтті аяқталуы – қиын және күрделі жағдайларда жұмыс істеуге мәжбүр болған жұмысшылардың құрбандығының нәтижесі.
Хронологиясы
1974 жылдың 26 сәуірінде Малайя Коммунистік партиясының (МКП) шабуыл тобы шығыс-батыс тас жолын салуда қолданылатын жабдықтарға шабуыл жасап, оларды жойды, бұл жобаның аяқталуын екі жылға кешіктірді. 1974 жылдың 23 мамырында Малайя Коммунистік партиясының (МКП) шабуыл тобы шығыс-батыс тас жолын салуда пайдаланылған 63 бульдозерді шабуылдап жойды. 1974 жылдың 27 тамызында Малайя Коммунистік партиясының (МКП) шабуыл тобы шығыс-батыс тас жолында шабуылға өтті, нәтижесінде Малайзияның қоғамдық жұмыстар департаментінің (ЖҚД) үш қызметкері қаза танып, бірнеше адам жарақат алды. 1977 жылдың 15 тамызында Малайя Коммунистік партиясының (МКП) шабуыл тобы шығыс-батыс тас жолында шабуылға өтті. Аскар Ватнияның 11-ші батальонынан бес сарбаз 8-ші бекеттен 5-ші бекетке патрульдеуге және жабдық алуға шыққанда 30 коммунистік террористтің шабуылына ұшырады.
Шығыс-Батыс тас жолының мемориалдық галереясы
Шығыс-Батыс тас жолының мемориалдық галереясы Бандинг немесе Галерея Бандинг: Мемори Лебухрая Тимур-Барат – Малай тілінде Шығыс-Батыс тас жолының құрылысы тарихына арналған мемориалдық галерея. Галерея бұрынғы Малайзия армиясының әскери күзет бункерінде орналасқан және Белум тропикалық орман курортының жанында, Теменгор көлінің батыс жағындағы Пулау Бандингте орналасқан. Ол 2014 жылдың 9 мамырында Малайзияның алтыншы премьер-министрі Наджиб Тун Разакпен ресми түрде ашылды. Малайзиядағы коммунистік көтеріліс кезеңінде (1968–89) қолданылған көптеген тарихи артефакттар, мысалы әскери бункерлер, күзет бекеттерінің макеттері, қару-жарақ, форма киімдері және тағы да көптеген заттар мұнда қойылған.
Малайзия армиясының көтеріліс соғысы мемориалы
Басқа ескерткіштердің қатарында, Теменгор көліне жақын орналасқан Кем Тентера Дарат Бандинг әскер лагеріндегі Датаран Жуанг алаңында Малайзия армиясының көтеріліс соғысы ескерткіші бар. Бұл ескерткіш 2009 жылдың 5 маусымында 1968-1989 жылдар аралығындағы коммунистік көтеріліс кезінде қаза болған 116 әскери қызметкердің құрметіне орнатылды. Ескерткіштегі бронетехника – Малайзия армиясының көтеріліс кезінде қолданылған V 150 Commando бронекөлігі.
Сипаттамалар
Автожол бойында бес ірі көпір бар. Екі көпір, оның ішінде ең ұзыны – Теменгор көлі көпірі, Теменгор тоғаны жобасынан пайда болған көлдің салаларын кесіп өтеді. Көпірлерді Жаңа Зеландияның ENEX компаниясы «Коломбо жоспары» аясында жобалаған. Үш көпірдің құрылысын шетелдік мердігер алса, қалған екі көпірдің құрылысын екі жергілікті фирманың бірлескен кәсіпорны жүзеге асырды. Бұдан өзге, 280-ге жуық дренаждық құбырлар салынды, олардың көп бөлігін ведомстволық жұмысшылар салған. Автожолды салу JKR үшін қиындыққа толы болды. Ілгерілеуді баяулататын көптеген кедергілерге тап болдық. Автожол құрылысы үшін шамамен 27,5 миллион текше метр жерді қазу қажет болды, оның ішінде 3,8 миллион текше метрі тас, оны алып тастау үшін бұрғылау және жарылыс жұмыстары жүргізілуі тиіс болды. Көптеген жерлерде терең шатқалдар мен аңғарлар кездесті, оларды толтыру қажет болды. Ылғалды маусымдағы жаңбырлардың күшті болуы, әсіресе алдыңғы аймақтарда, жылдық құрылыс уақытын 10 айға дейін азайтты. Шығыс-Батыс автожолы Малайзия-Таиланд шекарасына жақын орналасқан және қауіпсіздік аймағында жатыр. Осы себепті, жұмысшылар мен техниканың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін бірқатар шаралар мен процедуралар қабылдануы керек болды. Бұл да кейбір кешігулерге әкеп соқты. Джели (Келантан) мен Герик (Перак) арасындағы Шығыс және Батыс жағалауларын байланыстыратын автожолдың құны 396 миллион ринггит құрады. Жобаның толыққанды мәліметтері:
Ерекшеліктері
Автожолда жартылай туннель бар. Бұл, мүмкін, Малайзиядағы осындай типтегі жалғыз туннель. Автожол бойында, әсіресе Теменгор көлі және Бандинг аралы аймағында көптеген әскери қарауылдық бекіністер орналасқан. Автожол бойында тоғыз демалыс және қызмет көрсету аймағы бар: Тауар, Сирабаяс, Бинтанг Хиджау, Перах (Герик), Сунгай Лебей, Пулау Бандинг, Эйр Банун, Титивангса (теңіз деңгейінен жоғары) және Дамай. Титивангса демалыс және қызмет көрсету аймағы – теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, Шығыс-Батыс тас жолының ең биік нүктесі. Жолда пілдер кесіп өтеді. Белум Эко Виадугі.
Көшпелі жерлер мен қалалар тізімі
Бахару Кулим – Кулим экспрессуэі, Кедах, Кулим, Кулим Хай-Тек Паркі I/S Jalan Kulim Hi Tech – Кулим Хай-Тек, Сунги Коб, Караңган, Иноком автомобиль құрастыру зауыты, Кампунг Паданг Меха I/S Jalan Kampung Sungai Karangan – Кампунг Паданг Меха, Кампунг Сунги Караңган, BR Сунги Караңган көпірі, Desa Aman, Жубай I/S Кедах штатының K806 тас жолы – Жубай, Кампунг Кеда Баган Сена, BR Сунги Седим көпірі, Балинг, Кежай I/S Кедах штатының K825 тас жолы – Кежай, Кампунг Куала Баконг, Куала Кетил, Кампунг Бату 7 I/S Кедах штатының K19 тас жолы – Сунги Петани, Куала Кетил, Бакай, RSA Тавар RSA Тавар RSA Батыс бағыты, Тавар I/S Jalan Kuala Ketil – Сунги Петани, Куала Кетил, Кампунг Кеда Келеданг I/S Кедах штатының K714 тас жолы – Кампунг Паданг Сетол, Кампунг Жерай, Куала Пеганг (Батыс) I/S Jalan Kuala Ketil (ескі жол) – Куала Пеганг, Куала Пеганг (Шығыс) I/S Jalan Kuala Ketil (ескі жол) – Куала Пеганг, Купанг I/S Jalan Kuala Ketil – Купанг, Балинг, Сик, Пангкалан Хулу, L/B Caltex L/B Caltex L/B Caltex, Шығыс бағыты, Кампунг Садек I/S Кедах штатының K171 тас жолы – Купанг, Балинг, Кампунг Чарок Рамбай I/S Кедах штатының K711 тас жолы – Кампунг Чарок Рамбай, Кампунг Сера, Балинг, Кампунг Писанг I/S Кедах штатының K713 тас жолы – Кампунг Жерай, Кампунг Паданг Сетол, Кампунг Хангус I/S Кедах штатының K171 тас жолы – Кампунг Ибой, Кампунг Бок Бак, Кампунг Танджунг Луас, Кампунг Тиак, Кампунг Куала Куанг I/S Кедах штатының K158 тас жолы – Кампунг Бок Бак, Кедах штатының K173 тас жолы – Кампунг Танджунг Неринг, Кампунг Сенейит, Кампунг Чарок Пендиат, Кампунг Кеда Кеманги I/S Jalan Kampung Keda Kemangi – Кампунг Кеда Кеманги, RSA Сирабаяс RSA Сирабаяс RSA, BH Petrol, Батыс бағыты, BR Виадук, Перак, Хулу Перак, BR Виадук, RSA Bintang Hijau RSA Bintang Hijau RSA, Шығыс бағыты, BR Виадук, BR Виадук, BR Виадук, BR Виадук, BR Виадук, BR Виадук, Танджунг Кала I/S Перак штатының A167 тас жолы – Кампунг Танджунг Кала, Герик қаласының орталығы, Герик I/S (Кампунг Бахару Бату Дуа I/S) Jalan Kuala Kangsar–Baling – Герик қаласының орталығы, Ленггонг, Куала Кангар, Балинг, Пангкалан Хулу, Герик I/S (Бату Эмпат I/S) Шығыс-Батыс тас жолы (ескі жол) – Герик қаласының орталығы, Ленггонг, Куала Кангар, Балинг, Пангкалан Хулу, Малайзиялық қоғамдық жұмыс департаменті (JKR) Шығыс-Батыс тас жолы базалық лагері, Малайзиялық қоғамдық жұмыс департаменті (JKR) Шығыс-Батыс тас жолы базалық лагері, RSA Перах RSA Перах RSA, Шығыс бағыты, Куала Руи I/S Jalan Temenggor – Kg. Бахару Куала Руи, Берсия бөгеті және гидроэлектр станциясы, Теменгор бөгеті және гидроэлектр станциясы, Куала Руи Малайзия армиясының лагері, Куала Руи Малайзия армиясының лагері, BR Сунги Руи көпірі, Ұзындығы: 256 м, L/B Shell L/B Shell L/B Shell, Батыс бағыты, Кампунг Бендарианг I/S Jalan Felda Bersia – Felda Bersia, Kg. Бахару Куала Руи, Берсия бөгеті және гидроэлектр станциясы, Теменгор бөгеті және гидроэлектр станциясы, JPJ Enforcement Station, Шығыс бағыты, RSA Sungai Lebey RSA Sungai Lebey RSA, Шығыс бағыты, L/B Малайзиялық қоғамдық жұмыс департаменті (JKR) Шығыс-Батыс тас жолы ескерткіші, Малайзиялық қоғамдық жұмыс департаменті (JKR) Шығыс-Батыс тас жолы ескерткіші, Тарихи оқиға көтеріліс кезінде, Бандинг Лейксайд Инн I/S, Бандинг Лейксайд Инн, Малайзия армиясының лагері, Бандинг Малайзия армиясының лагері, Бандинг Малайзия армиясының лагері, Даттар Жаңғұн көтеріліс соғысы мемориалы BR West Теменгор көпірі, Ұзындығы: 880 м, EastWest Highway Memorial Gallery Бандинг (бұрынғы әскери күзетші бункері), EastWest Highway Memorial Gallery Бандинг (бұрынғы әскери күзетші бункері), Су тасқырлы орман I/S, Су тасқырлы орман, Бандинг, Rainforest Research Centre, Теменгор көлі кемежайы, Бандинг Аралдығы, Бандинг Аралдығы, RSA, Шығыс бағыты, BR East Теменгор көпірі, Ұзындығы: 640 м, RSA Air Banun RSA Air Banun RSA, Шығыс бағыты, BR Belum Eco Viaduct, RSA Titiwangsa RSA Titiwangsa RSA, Шығыс бағыты, 1,050 м теңіз деңгейінен жоғары, TN, East–West Highway жартылай туннелі, Келантан, Йели, Pos Galeri Малайзия армиясының лагері, Pos Galeri Малайзия армиясының лагері, Батыс бағыты, RSA Damai RSA Damai RSA, Батыс бағыты, TNB Pergau бөгеті, BR Upper Sungai Pergau көпірі, Ұзындығы: 159 м, Кампунг Лавар I/S Федералдық 205 тас жолы – Кампунг Лавар, Бату Мелинтанг, Кампунг Калай, BR Lower Sungai Pergau көпірі, Ұзындығы: 158 м, L/B Caltex L/B Caltex L/B Caltex, Шығыс бағыты, Бату Мелинтанг I/S Федералдық 205 тас жолы – Кампунг Лавар, Бату Мелинтанг, Кампунг Калай, Гуа Ренг (Reng үңүрлері), FELCRA Tumbi Rapat, Cure and Care Rehabilitation Centre, Cure and Care Rehabilitation Centre, Бахару Пасир Путе – Мачанг – Йели тас жолы.
Шығыс-Батыс магистральды еске алу пошта маркалары
1982 жылы Шығыс-Батыс тас жолының ашылуын еске алу үшін шығарылған ескерткіш пошта маркаларын, тас жолының ашылу салтанатынан бір жыл өткен соң, 1983 жылдың 1 шілдесінде сол кездегі Малайзия пошта департаменті (қазіргі Pos Malaysia) жариялады. Маркалардың номиналы 15 цент, 20 цент және 1,00 RM құрады.