Жан Сибелиус симфониясы: 3 бөлімді шығарма, 1914-1919 ж. аралығында жазылған. Финн композиторының ең танымал туындысы, Финляндияның мерекесіне арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жан Сибелиусдің үш бөлімді симфониясы.
Symphony in three movements by Jean Sibelius
Е-бемоль мажордағы №5 симфония, Op. 82 – фин композиторы Жан Сибелиус 1914-1915 жылдары оркестр үшін жазған үш бөлімді туынды. Ол 1916 жылы және 1917-1919 жылдары қайта жөнделді, содан кейін түпкілікті нұсқасына қол жеткізді. Фин үкіметі Сибелиуске 8 желтоқсан 1915 жылы, ұлттық мереке деп жарияланған, 50 жылдық мерейтойына арнап симфония жазуды тапсырды.
The Symphony No. 5 in E flat major, Op. 82, is a three movement work for orchestra written from 1914 to 1915 by the Finnish composer Jean Sibelius. He revised it in 1916 and again from 1917 to 1919, at which point it reached its final form. The Finnish government commissioned Sibelius to write the symphony in honor of his 50th birthday, 8 December 1915, which had been declared a national holiday.
Тарих
Ол өзінің күнделігінде былай деп жазды: "Әке Құдай аспанның шетінен мозаиканың бөліктерін лақтырып, оның қандай үлгі екенін анықтауымды сұрап тұрғандай еді". Шығарманың түпнұсқа нұсқасы Хельсинки филармониясы оркестрінің орындауында, Сибелиус дирижерлік етуімен 8 желтоқсан 1915 жылы, оның 50 жылдық мерейтойы күнінде алғаш рет таныстырылды. Екінші нұсқасы, оның тек бір бөлігі сақталған, бір жыл өткен соң Турку қаласындағы Turun Soitannollinen Seura оркестрі алғаш рет орындады. Қазіргі таңда ең көп орындалатын соңғы нұсқасы 24 қараша 1919 жылы Сибелиус дирижерлік етуімен Хельсинки филармониясы оркестрінде қайтадан премьераланды. 1910-жылдар симфониялық форма үшін өзгерулердің онжылдығы болды, ол одан бұрын бір ғасырдан астам уақыт бойы өмір сүрген еді. Осы аралықта, басқа жанрлардағы маңызды туындылар одан әрі радикалды дамуды көрсетті. 1909 жылы Арнольд Шенберг "Оркестрге арналған бес пьеса", Op. 16 шығармасында диссонанстық және хроматикалық гармонияларды күшейтуге ұмтылды. 1910 жылдан 1913 жылға дейін Игорь Стравинский өзінің инновациялық және революциялық балеттерін – "От құсы", "Петрушка" және "Жаз мерекесін" таныстырды. Морис Равель мен Клод Дебюсси өздерінің импрессионистік музыкасын жасаумен және орындаумен айналысты. Шамамен жиырма жылдан бері көпшілік назарында болғанмен, Сибелиус 1911 жылы төртінші симфониясының премьерасымен алғаш рет өзінің шығармаларына нашар пікірлер алды және, Джеймс Хепокоски жазғандай, "өз заманауилығына қарсы күресуші ретінде өшкенін сезіне бастады". Бұл оқиғалар Сибелиусті дағдарысқа жеткізіп, оны 1910 жылдар шамасындағы жас композиторлар арасында кең таралған тональдік және ырғақты тілдегі радикалды өзгерістерге сәйкес стилін өзгертуге немесе өзіне таныс музыкалық тілін дамытуға мәжбүр етті. Фин дирижері және Сибелиус маманы Ханну Линту 2018 жылы телеарнада бесінші симфонияны талқылағанда, Сибелиус бұрынғы симфониясынан бір-екі жыл өткен соң 19 ғасырдың соңындағы романтизмнің гармониялық тілінің шеңберінде қалуды нақты шешім еткен сияқты деді; оның орнына ол макроқұрылым және аспаптық бояу саласында инновация жасауға тырысатын болады.
During his creative process, Sibelius wrote in his diary: "It was as if God the Father was throwing pieces of mosaic from the edge of heaven and asking me to figure out what the pattern was." The original version of the work was premiered by the Helsinki Philharmonic Orchestra, conducted by Sibelius on 8 December 1915, his 50th birthday. The second version, only part of which survives, was first performed by the Orchestra of Turun Soitannollinen Seura in Turku exactly one year later. The final version, which is the one most commonly performed today, was premiered again by the Helsinki Philharmonic, conducted by Sibelius, on 24 November 1919. The 1910s were a decade of change for the symphonic form, which had by then existed for well over a century. Meanwhile, various landmark works in other genres had presented further radical developments. In 1909, Arnold Schoenberg pushed for more and more dissonant and chromatic harmonies in his Five Pieces for Orchestra, Op. 16. From 1910 to 1913, Igor Stravinsky premiered his innovative and revolutionary ballets The Firebird, Petrushka, and The Rite of Spring. Maurice Ravel and Claude Debussy were at work developing and performing their impressionistic music. Though he had been in the public spotlight for nearly twenty years, Sibelius found his works receiving poor reviews for the first time with the 1911 premiere of his Symphony No. 4 and, as James Hepokoski has written, "was beginning to sense his own eclipse as a contending modernist." These events may have brought Sibelius to a point of crisis, forcing him to choose between changing his style to fit with the radical changes in tonality and rhythmic language prevalent among younger composers around 1910, or continuing to develop the musical language he felt familiar with. The Finnish conductor and Sibelius specialist Hannu Lintu, in discussing Symphony No. 5 on television in 2018, said that Sibelius seems to have made a definite choice, a year or two after his previous symphony, to stay within the frames of harmonic language of late 19th century romanticism; instead he would innovate in the realms of macrostructure and instrumental colouring.
Аспаптар
Симфония 2 флейта, 2 гобой, 2 кларнет, 2 фагот, 4 валторна, 3 труба, 3 тромбон, литавра және скрипкалар тобына жазылған.
The symphony is scored for 2 flutes, 2 oboes, 2 clarinets, 2 bassoons, 4 horns, 3 trumpets, 3 trombones, timpani, and strings.
Бірінші қимыл
Сибелиус бастапқыда осы туындыны екі бөлек бөлім етіп жасауды жоспарлаған, бірақ баяу кіріспесін жылдам, вальс сияқты "скерцо" бөлімімен байланыстырып, біртұтас формаға келтірді. Бөлім "мүйіз дауысымен" ашылады, онда туындының көптеген музыкалық материалдары қамтылған. Соната формасында жазылған болса да, бірінші бөлімнің құрылымын әртүрлі тәсілдермен талдауға болады. Сибелиус туралы зерттеушілер – Сесил Грей (1935), Джеральд Абрахам (1947), Саймон Пармет (1955), Роберт Лейтон (1965) және Джеймс Хепокоски (1993) – бөлімнің формалық бөлінуіне қатысты пікір келіспеушіліктері мен жекелеген ойлары бар. Олар оның екі бөлімге бөлінуі, екі экспозицияның болуы, Скерцо мен Трионың функционалды сипаттамасы, сондай-ақ рекапитуляция мен коданың нақты басталу орны сияқты мәселелерді талқылайды.
Sibelius originally intended this to be two separate movements, but linked the slower introduction with the faster, waltz like "scherzo" section to create a single form. The movement opens with a "horn call", containing much of the musical material of the work. Though written in sonata form, the first movement can be structurally analysed in many different ways. Sibelian scholars – Cecil Gray (1935), Gerald Abraham (1947), Simon Parmet (1955), Robert Layton (1965), and James Hepokoski (1993) – have their disagreements and individual ideas as to the movement's formal divides. They debate such points as its separation into two movements, the existence of two expositions, how to functionally describe the Scherzo and Trio, and the exact location of the beginning of the recapitulation and coda.
Талдаудың әртүрлі көзқарастары
Грей, шығарманың құрылымы туралы жазған алғашқы музыка зерттеушісі, соната формасын атамайды, бірақ екі түрлі тақырыптың бар екенін айтады, бұл бөлім соната формасында екенін меңзеп тұр. Оны даму бөлімінің жалғасы ретінде де қарастырады. Бұл музыка зерттеушілерінің құрылымдық талдау бойынша келіспеушіліктеріне тағы бір себеп болды. Шерцоның бірінші жартысын басып өтетін жаңа мелодиялық тақырып А тобының екінші тақырыптық материалынан дамытылған, бірақ бірінші тақырыптың материалына негізделген. Осы он алтылық ноталар осы жаңа тақырыпқа кіріспе ретінде қызмет етеді. 158-ші тактта (репетиция B әрпі) негізгі тональность Е мажорға қайта оралады, ал Шерцо сол материалды дамытуды жалғастырады. Кез келген дәстүрлі Шерцо сияқты, Абрахам сэр Дональд Тови осы тақырыпты Тордың балғасын шайқауымен салыстырған. Осы үстінен Сибелиус флейталар мен скрипкаларға өзінің ең әйгілі мелодияларының бірін ойнатуды тапсырады. Осы мелодия да, мотив те дамытылады, содан кейін соңғы бөлімде мотив негізгі тональностьте салтанатты түрде қайта оралады. Симфония Сибелиустің ең өзгеше идеяларының бірімен (алғашқы нұсқада болмаған) аяқталады: соңғы каденстің алты үзіліспен берілген аккорды, олардың әрқайсысы үнсіздікпен бөлінеді.
Gray, the first musicologist to write on the piece's structure, makes no mention of sonata form, yet refers to the existence of two different subjects, seeming to imply that the movement is in sonata form. also analyse it as a continuation of the development. This has created yet another point at which musicologists have disagreed on the structural analysis. The new melodic theme that pervades the first half of the Scherzo is developed out of the second theme material of the A group yet based on material from the first theme. These sixteenth notes act as the pick ups to this new theme. The key returns to E major at measure 158 (rehearsal letter B) while the Scherzo continues to develop the same material. Like any traditional Scherzo, Abraham Sir Donald Tovey compared this theme to Thor swinging his hammer. Over this, Sibelius has the flutes and strings play one of his most famous melodies. Both this and the motif are developed, until in the final section the motif returns majestically in the home key. The symphony ends with one of Sibelius's most original ideas (and one that is not in the original version): the six staggered chords of the final cadence, each separated by silence.
Танымал мәдениетте
Үшінші бөлімнің "қошқа шақыру" мотиві көптеген поп-әндерде қолданылған, бірақ кейбір қарыз алулар соншалықты жылдам немесе жуықтап келгендіктен, олар кездейсоқ ұқсастықтар болуы мүмкін (мысалы, The Murmaids тобының "Popsicles and Icicles" (1963); Peach Union тобының "On My Own" (1996); және Диснейдің "Адам мен аң: сиқырлы Рождество" фильмінен "Stories" әні). Тікелей иемденуді "Beach Baby" әнінің кодасында естіуге болады (The First Class, 1974); "Кішкентай" фильмінің бас әні (1978); Strawberry Switchblade тобының "Since Yesterday" (1984); Sinitta тобының "I Don't Believe in Miracles" (1988); Play People тобының "Oh What A Life" (2008); және Стивен Рейдің 2015 жылғы австралиялық мини-сериалы "Gallipoli" үшін жазған "The Nek" әні. Бірінші бөлімнің басы Джон Колтрейннің "A Love Supreme" шығармасының басында келтірілген. Колтрейн Сибелиусті тікелей келтірмеген, керісінше Леонард Бернштейннің "On the Town" шығармасын келтірген деп саналады, ол өз кезегінде симфониядан үзінді алған. Бұл мотив сондай-ақ Eleanor on Dancing Mice тобының 2104 жылғы "Quiz Culture" альбомында да қолданылған. Ол 2012 жылғы "Stella" қысқаметражды фильмінде қосымша музыка ретінде пайда болады. "Моцарт джунглиде" сериалының үшінші эпизодында Хейли Родригоның ынталандыруымен осы шығарманы дирижерлік ететінін көріп тұрады.
The third movement's "swan call" motif has been appropriated in a number of pop songs, though some alleged borrowings are so fleeting or approximate that they may be coincidental resemblances (e. g. "Popsicles and Icicles" by The Murmaids (1963); "On My Own" by Peach Union (1996); and the song "Stories" from Disney's Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas). Straightforward appropriation can be heard in the coda of "Beach Baby" by The First Class (1974); the main song of the movie The Small One (1978); "Since Yesterday" by Strawberry Switchblade (1984); "I Don't Believe in Miracles" by Sinitta (1988); "Oh What A Life" by Play People (2008); and "The Nek" by Stephen Rae for the 2015 Australian miniseries Gallipoli. The opening of the first movement is quoted in the opening of John Coltrane's A Love Supreme. It is believed that Coltrane did not directly quote Sibelius, but instead quoted Leonard Bernstein's On the Town which, in turn, quotes the symphony. It is also quoted in Eleanor on Dancing Mice's 2104 album Quiz Culture. It appears as incidental music in the 2012 short subject Stella. In the third episode of the third season of Mozart in the Jungle, Hailey imagines conducting this piece, with Rodrigo encouraging her.