Кіріспе

Густав Малердің симфониясы

Густав Малердің ре минорлық 3-ші симфониясы 1893 жылы эскиздермен басталып, негізінен 1895 жылы жазылып, 1896 жылы аяқталған. Алты бөлімнен тұратын бұл туынды Малердің ең ұзын шығармасы және стандартты репертуардағы ең ұзақ симфония болып табылады, оның орташа орындалу уақыты 95-тен 110 минутқа дейін созылады. BBC Music Magazine дирижерлер жүргізген сауалнамасында барлық уақыттағы он ең ұлы симфонияның бірі деп танылды.

Тондылығы

Питер Франклин «Жаңа музыка және музыканттар сөздігінде» симфонияның прогрессивті тоналдық схемасын 'd/F—D' деп көрсетеді. Көбінесе бұл симфония ре минорында деп айтылады. Бірінші бөлім осы тоналдықта басталады, бірақ соңына қарай F мажор тоналдығын басты тоналдық орта ретінде анықтайды. Финал ре мажорда, яғни басты мажор тоналдықта аяқталады, бұл минор тоналдықтағы, көп бөлімді шығармалар үшін ерекше жағдай емес. Симфонияның барлық ағынында дәстүрлі тоналдылық нақты мақсатпен және тапқырлықпен қолданылады.

Шығарылымдар мен орындау

Бұл шығарма Малердің басқа симфонияларына қарағанда концерттерде сирек орындалады, себебі оның ұзындығы және қажетті үлкен құрам бар. Дегенмен, бұл шығарма кеңінен танымал және көптеген ірі оркестрлер мен дирижерлер оны жаздырып алған. Орындалған кезде, кейде бірінші бөлім (өзі шамамен жарты сағатқа созылады) мен шығарманың қалған бөлігі арасында қысқа үзіліс жасалады. Бұл толық партитураның қолжазба нұсқасымен (Нью-Йорктегі Пирпонт Морган кітапханасында сақталады) сәйкес келеді, онда бірінші бөлімнің соңында «Folgt eine lange Pause!» («Ұзақ үзіліс келеді!») деген жазу бар. Бұл жазу жарияланған партитурада кездеспейді. 2011 жылы Yoon Jae Lee Adagio бөлімін кішкентай оркестр үшін аранжировкалады. Бұл нұсқаның тұңғыш орындалуын Ли дирижерлік еткен 212-ші ансамбль Нью-Йоркте 11 қыркүйек шабуылының он жылдығы қарсаңында өткізді. Кейін Ли өзінің Mahler Chamber Project жобасының аясында қалған бес бөлімді кішкентай оркестр үшін аранжировкалады. Бүкіл симфонияның оркестрлік нұсқасы 2015 жылдың қазан айында 212-ші ансамбль, меццо-сопрано Хиона Ким және «Жас Нью-Йорк» хорының әйелдер ансамблі тарапынан тұңғыш рет орындалды. Екінші бөлімді 1941 жылы Бенджамин Бриттен кішкентай оркестр үшін аранжировкалады. Бұл нұсқа 1950 жылы Boosey & Hawkes баспасынан «What the Wild Flowers Tell Me» деген атпен жарияланды.

Басқа медиада

Соңғы бөлімі 1984 жылғы "Call to Glory" телесериалының бір эпизодында және HMS Temeraire тарихын сипаттағанда BBC-дің "Coast" бағдарламасының бір эпизодында фондық музыка ретінде пайдаланылды. Ол сондай-ақ Афина 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатындағы "Аллегория" бөлімінде фондық музыка ретінде қолданылды. Соңғы бөлім Филип Роттың "Адамдық дақ" романында Кольман Силктің қосылу рәсімі кезінде де ойнатылады. Төртінші бөлімнен "Түн ортасындағы ән" үзіндісі Лучино Висконтидің 1971 жылғы "Венециядағы өлім" фильмінде (онда Бесінші симфонияның Адажиеттосы да бар) пайда болады, онда ол Густав фон Ашенбахтың өлер алдында жазған музыкасы ретінде көрсетіледі. Бұл туынды поп-әншісі Принстің "Good Love" ("Gustav Mahler #3 is jamming on the box") әнінде, оның "Crystal Ball" альбомында және "Bright Lights, Big City" саундтрегінде де кездеседі.

Премьералар

Екінші бөлімнің алғашқы орындалуы: 9 қараша 1896 жылы Берлинде, дирижері – Артур Никиш (ол оны 1897 жылы 21 қаңтарда Лейпцигте қайта орындады). Екінші, үшінші және алтыншы бөлімдердің орындалуы: 9 наурыз 1897, Берлин, Феликс Вайнгартнердің жетекшілігімен. Толық симфонияның тұсаукесері: 9 маусым 1902, Крефелд, композитордың өзі дирижерлік етті. (1902 мен 1907 жылдар арасында Малер симфониясын 15 рет дирижерлік етті, қараңыз: Кнуд Мартнердің «Малер концерттері», Нью-Йорк, 2010, 341 бет). Голландиядағы тұсаукесер: 17 қазан 1903, Арнем; бес күннен кейін Малер Концертгебу оркестрімен Амстердамдағы тұсаукесерді өткізді. Америкадағы тұңғыш орындалу: 9 мамыр 1914, Цинциннати мамыр фестивалі, дирижері – Эрнст Кунвальд. Нью-Йорктегі тұсаукесер: 28 ақпан 1922, Нью-Йорк филармониясы, дирижері – Виллем Менгельберг. Ұлыбританиядағы тұсаукесер: 29 қараша 1947, BBC симфониялық оркестрі эфирде дирижерлік еткен Адриан Боулт; BBC бұл орындалуды жазбаға алмаған, бірақ эфирден ацетат дискілерге жазылып, 2008 жылы CD-ге көшірілген: симфонияның ең ерте сақталған жазбасы. Бірінші радио студиялық жазба: 1950, Хильда Россель Майдан, хорлар, Вена симфониялық оркестрі, дирижері – Ф. Чарльз Адлер. Бірінші коммерциялық жазба: 27 сәуір 1952, Хильде Россель Майдан, хорлар, Вена симфониялық оркестрі, дирижері – Ф. Чарльз Адлер, SPA лейблінде. Оны Spotify-да тыңдауға болады. Ұлыбританиядағы алғашқы қоғамдық орындалу: 28 ақпан 1961, Сент-Панкрас қалалық залы, дирижері – Брайан Фэрфакс.