Кіріспе

Голландиялық өнер тарихшысы Хендерик Роэлоф "Ханс" Рукмакер (27 ақпан 1922 - 13 наурыз 1977) – голландиялық христиан ғалымы, профессоры және авторы, өнер теориясы, өнер тарихы, музыка, философия және дін туралы жазған және дәріс оқыған. 1948 жылы ол христиан теологы Фрэнсис Шеффермен танысып, Швейцариядағы L'Abri ұйымының мүшесі болды. 1971 жылы Рукмакер әйелі Анкимен бірге L'Abri ұйымының Голландиядағы филиалын ашты. Амстердам университетінде Гоген туралы диссертация қорғап, өнер тарихы бойынша докторлық ғылым кандидаты болғаннан кейін, ол Амстердамдағы Бос университетінде өнер тарихы кафедрасын құрды. Рукмакер христиандар арасындағы өнерге қатысты беймаздық пен суретшілер арасындағы сенімге қатысты беймаздық мәселелерін қарастырды. Оның негізгі тезисі 1970 жылы жарық көрген «Заманауи өнер және мәдениеттің өлімі» атты еңбегінде жазылған. Ол Ұлыбританияда, АҚШ-та, Канадада және туған жері Нидерландыда дәріс берді. Рукмакердің екі кітабы оның өлімінен кейін жарық көрді: 1978 жылы «Өнерге ақталудың қажеті жоқ» және 1981 жылы «Жаратушылық сыйлық: өнер және христиан өмірі туралы эсселер». 2003 жылы оның қызы Марлин Хенгелаар Рукмакер редакциялаған Ханс Рукмакердің толық жинағы жарық көрді.

Балалық шағы мен жастық шағы

Гаагада, Нидерландыда туған Ханс отарлаушылардың христиан емес отбасындағы соңғы бала болды. Оның әжесі жартылай индонезиялық. Ол көбінесе Индонезияда өсті, бірақ Голландияға оралып, Голландия Корольдік теңіз күштеріне қосылды. Ол жасөспірім шағында афроамерикандық музыканың үлкен жинағын бастады. Кіші офицер ретінде ол Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Делфт университетінде кеме құрылысын оқуға кірісті. Соғысқа дейін Рукмакер Рики Спеттермен танысып, оған ұсыныс жасады, ол еврей қызы болған.

Мәсіхшілікті қабылдауы

Рокмакер әскери офицер болғандықтан, ол қазіргі Украинадағы Станиславта, ал кейін Солтүстік Германиядағы Нойбранденбургте соғыс тұтқыны ретінде ұсталды. Станиславта ол өміріне үлкен әсер еткен христиан философы Дж. П. А. Меккеспен кездесті. Ол христиан болып үйіне оралды, бірақ болашақ әйелін таба алмағандықтан ауыр сынақтан өтті. Лагерьде оған арнап жазылған Ескі Ғидатты зерттеуі оған жетпеді. София Анриетте Спеттер 1942 жылдың 30 қыркүйегінде Аушвицте қаза болғаны анықталды. Рокмакер мансабын өзгертіп, өнер тарихы бойынша докторантураға түсті. 1948 жылы ол болашақ әйелі Анки Хиткер арқылы Фрэнсис Шеффермен танысты. Бұл өте жемісті идея алмасумен жалғасқан, өмір бойына созылған достықтың бастауы болды. Рокмакер Шеффердің өнер мен мәдениет жөніндегі ойларына зор ықпал етті және оны реформациялық философиямен таныстырды. Рокмакердің танымал сөзі "Иса бізді христиан ету үшін келген жоқ. Иса бізді толыққанды адам ету үшін келді" Дик Стаубтың 2010 жылы жарық көрген "Сен туралы" кітабының негізгі тақырыбы болды.

Мансап

Рокмакер XIX ғасырдың соңында дамыған неокальвинизм дәстүрінде тұрды. Осы философияның ең маңызды ерекшелігі – өмірдің барлық саласын Құдайдың жаратылысы ретінде қарастыру. Ешқандай бейтараптық болмайды, секуляризм – ол да бір дін ғана. Рокмакер осы негізгі көзқарасты мәдениетке қолдануға батылдық танытты. Ол қара музыканы жақсы түсініп, көп мәдениетті тамырларымен байланысы бар болғандықтан, докторлық диссертациясын Пол Гогеннің идеяларына және олардың суреттеріне тигізген әсеріне арнады. Сонымен қатар, ол голландтың «Trouw» христиан газетінде өнер сыншысы болды. «Fontana Records» компаниясының қара музыка сериясын (12 бөлімнен тұратын) редакциялады, осы тақырыпта кітап жазды және кең аудиторияға арналған кітапта өнерге христиандық көзқарасты дамытты. Саяси жағынан ол реформаторлық ARP партиясының журналында өнер мен мәдениет туралы мақалалар жазды. 1960 жылдардың ортасында ол Эркін университетінде өнер тарихы факультетін ашуға шақырылды. Оның кең халықаралық көрегендігі сол кезде әдеттен тыс болған көптеген шетелдік студенттерді факультетке тартты. Рокмакер Димен қаласында тұрып, сол жердегі азат етілген реформаторлық шіркеудің ақсақалы қызметін атқарды. 1955 жылдан бастап ол досы Фрэнсис Шефферге жиі барып, швейцариялық «L’Abri» қауымдастығында (Хьюмоз) дәріс оқыды. Шефферді голланд аудиториясы алдында сөйлеу үшін гастрольдік сапарға алып барды және Амстердамдағы үйінде университет студенттері үшін «L’Abri» жиналыстарын ұйымдастырды. Ол Солтүстік Америкаға сапар шегіп, өзінің құрмет тұтқан Махалия Джексонмен танысты. Рокмакер мансабын христиандарды мәдениетті қастерлеуге және сенім мен іс-қимылды үйлестіретін өмір сүруге шақыруға бағыттады. Оның ықпалының іздері бүгінгі күнге дейін көптеген жерлерде көрініп тұр, ал евангелистердің өнерге деген қызығушылығының артуы Рокмакердің болашақты көре білу қабілетін растайды. Рокмакер 1977 жылдың наурыз айындағы бір жексенбіде күрт қайтыс болды.