Кіріспе

Ирландиялық саясаткер (1897–1942)

Фрэнсис Джозеф Карти (3 сәуір 1897 – 10 қыркүйек 1942) Ирландия Тәуелсіздік соғысында Ирландия Республикалық Армиясының (ИРА) жетекшісі және ұзақ жылдар бойы Fianna Fáil Teachta Dála (TD) мүшесі болды. Карти ИРА-ның Оңтүстік Слайго бригадасының және оның жылдам әрекет ететін тобының командирі болды.

Ерте өмір

Ол 1897 жылдың 3 сәуірінде Слайго графтығындағы Клуонканниде Джон Карти мен Эллен Картидің (құрметті әкесі Райс) жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді.

Революциялық кезең және түрме

Франк Карти 1914 жылдан Ирландиялық еріктілер, ал 1915 жылдан Ирландиялық республикалық бауырластықтың мүшесі болғанын мәлімдеді. Карти 1920 жылдың ақпан айында тұтқындалды және тұтқындалудан алғаш рет 1920 жылдың 26 маусымында Слайго түрмесінен құтқарылды. 1921 жылдың 15 ақпанында Карти Дерри түрмесінен қайта қашып шықты. Құтқару тобын Чарльз МакГиннес басқарды. Карти қаладан көмір кемесімен, «Каррикли» атты кемеде, бірінші офицер, швед Оскар Норрби алып кетті. Қайта тұтқындалғаннан кейін Франк Карти 1921 жылдың 4 мамырында Шотландияның Глазго қаласында болған оқиғаға қатысты, онда ИРА мүшелері оны түрме көлігінен босатуға тырысты, бірақ құтқару әрекеті сәтсіз аяқталды. Атыс салдарынан бір инспектор қаза тауып, тағы біреуі жараланды. Оқиғадан кейін он үш адам сотқа тартылды, бірақ олардың айғақтарын қабылдаған қазылар алқасы оларды ақтады. Карти 1922 жылдың көктемінде келісімге қарсы ИРА армиясының басқарушы органының мүшесі болды. Ирландия азамат соғысында келісімге қарсы тарапқа өткен Карти Ұлттық күштерге қарсы бірнеше шабуылдар мен операцияларға қатысты. Ол 1923 жылдың наурыз айында жаңадан құрылған ИРА Батыс командасының белсенді қызмет бөлімдерінің командирі болып тағайындалғанын айтады. Карти тұтқындалудан/қамаудан қашып, 1924 жылдың соңына дейін іздей келе жүрді. Кейіннен Карти 1934 жылғы Әскери қызмет зейнетақысы туралы заңға сәйкес Ирландия үкіметінен зейнетақы алуға өтініш берді және 1936 жылы 8 жыл мен 5/12 жыл қызмет еткені үшін B дәрежесімен марапатталды, осы қызметі Ирландиялық еріктілер және ИРА қатарында 1917 жылдың 1 сәуірінен 1923 жылдың 30 қыркүйегіне дейін атқарылған.

Саяси мансап

Карти алғаш рет 1921 жылғы жалпы сайлауда Слиго-Майо Шығыс сайлау округінен 2-ші Дайлға сайланды және одан кейін сегіз рет қатарынан қайта сайланды. Англо-ирланд келісіміне қарсы болған басқа депутаттар сияқты, ол 3-ші Дайлде де, 4-ші Дайлде де орын алмады. Ол Лийнстер Хаусына тек Фианна Фейлдің негізін қалаушы мүшесі ретінде оралды, Эмон де Валераны 5-ші Дайлге еріп, 1927 жылдың 12 тамызында орын алды. Ол 1942 жылдың тамызында қайтыс болуына бір ай қалғанда қайта сайланды, одан кейін оның Дайл мандаты 1943 жылғы жалпы сайлауға дейін бос қалды. Өзі білім алған ол 1936 жылы адвокаттыққа қабылданды. 1938 жылы Кэтлин МакГоуэнге үйленді, олардың балалары болмады.