Кіріспе
Корей жазушысы (1328–1396) И Сэк (hangul=이색, 17 маусым 1328 – 17 маусым 1396), сонымен қатар өнер есімі Могеун (hangul=목은) арқылы танымал, корей жазушысы және ақыны. Оның әулеті Хансан И руына жатты. И Сэк Чжу Си философиясын таратуда және оны жергілікті жағдайға бейімдеуде маңызды рөл атқарды. Ол Юань әулетінің Қытайында неоконфуциандық дінді оқыды және Гореоға оралғаннан кейін академия ашты. Оның академиясынан Жосон әулетін құрғандар білім алды. И елдің ең маңызды мәдени тұлғаларының бірі болды. Гореодағы әлеуметтік мәселелерді шешуді көздеген И, Гуоцзянь ұлттық қытай университетінде алған тәжірибесіне сүйене отырып, ғалым, педагог және саясаткер ретіндегі міндеттерін атқарды. Сункюнкван академиясын басқарған кезде И академияның бағалау жүйесін жаңартқан оқу бағдарламасын жасады, бұл тіпті қазіргі заман стандартымен де инновациялық еді. И Сэк Гореоға неоконфуциандық дінді енгізуде маңызды рөл атқарды, ол Жосонның құрылуының теориялық негізі болды. Оның көптеген шәкірттері, мысалы, Чон До Чон және Квон Гын, неоконфуциандық дінді Гореоның буддалық мемлекетін құлатудың және конфуциандық Жосонды орнатудың идеологиялық негізі ретінде пайдаланды. Алайда, И Сэк өзі Горео әулетіне адал болды және Чон До Чонның талап еткенідей, буддизмді жоюдың ешқандай пайдасы болмайды деп сенді. И Сэк «Үш доктринаның» – конфуциандық, буддизм және даосизмнің – бірге өмір сүруіне сенді. И Сэк Жосон әулеті құрылғаннан кейін барлық саяси лауазымдарынан қанағаттанды. Кейбір деректер оның Чон Мон Чжу сияқты (1392 жылы төрт жыл бұрын) көпірден өтіп бара жатқанда өлтірілгенін болжайды. И Сонг Ге оған премьер-министр лауазымын ұсынғанда, И Сэк ұсыныстан бас тартып, ол Горео және Жосонның екі патшасына бірдей қызмет ете алмайтынын айтты. И Сонг Ге өзінің адамдарына оны көпірден уақытында өтпесе өлтіруді, ал өтсе босатуды бұйырды. Ол көпірден уақытында өтпегендіктен қайтыс болды. И Сэк «Могеунның жинағы» жинағында өлеңдердің, эсселердің және хаттардың алуан түрлі туындыларын қалдырды.
Yi Saek (hangul=이색, 17 June 1328 – 17 June 1396), also known by his art name Mogeun (hangul=목은), was a Korean writer and poet. His family belonged to the Hansan Yi clan. Yi Saek played a crucial role in the introduction and localisation of philosophy of Zhu Xi. He studied Neo Confucianism in Yuan Dynasty China and opened an academy after his return to Goryeo, and from his academy the founders of Joseon Dynasty were educated. Yi was one of the most significant cultural figures in the country. Aiming to solve the social problems facing Goryeo, Yi fulfilled his responsibilities as a scholar, educator and politician based on his experience studying at Guozijian, a national Chinese university. While leading Sungkyunkwan academy, Yi developed a curriculum that reformed the academy's evaluation methods, which was innovative even by today's standards. Yi Saek played a very important role in introducing Neo Confucianism to Goryeo, which was the theoretical background for the founding of Joseon. Many of his disciples, such as Jeong Do jeon and Gwon Geun, used Neo Confucianism as the ideological basis for overthrowing the Buddhist kingdom of Goryeo and establishing Confucian Joseon. However, Yi Saek himself remained loyal to the Goryeo Dynasty and didn't believe the wiping out of Buddhism, as Jeong Do jeon insisted, would be of any benefit. Yi Saek believed in the co existence of the "Three Disciplines": Confucianism, Buddhism and Taoism. Yi Saek resigned from all political positions after the founding of the Joseon Dynasty. Some speculate that he was murdered while crossing a bridge, like Jeong Mong ju (four years earlier in 1392). When he was offered the position of Prime Minister by Yi Seong gye, Yi Saek turned the offer down and told him that he could not serve two kings (of Goryeo and Joseon). Yi Seong gye subsequently ordered his men to kill him if he was not able to cross the bridge in time, and if he does cross it in time, to let him go. He died because he didn't cross the bridge in time. Yi Saek left various poetry, essays and letters compiled in The Collected Works of Mogeun.
Танымал мәдениетте
Ли Дэ Ро 1983 жылғы MBC телесериалында "Чудонг сарайының патшасы" рөлінде сомдаған. Чон Ин Тэк 2005-2006 жылдарғы MBC телесериалы "Шин Дон" да осы рөлді сомдаған. Пак Чи Иль 2014 жылғы KBS1 телесериалы "Чон До Чон" да осы рөлді сомдаған. Ким Чон Су 2015-2016 жылдарғы SBS телесериалы "Алты ұшқан дракон" да осы рөлді сомдаған.