Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
DGP моделі – 2000 жылы Гиа Двали, Грегори Габададзе және Массимо Поррати ұсынған гравитация моделі. Бұл модель кейбір теория құрушылардың арасында танымал, бірақ оны іс тізбегі теориясына (string theory) қосуға әлі күнге дейін мүмкіндік болмады.
The DGP model is a model of gravity proposed by Gia Dvali, Gregory Gabadadze, and Massimo Porrati in 2000. The model is popular among some model builders, but has resisted being embedded into string theory.
Шолу
DGP моделі 4+1 өлшемді Минковский кеңістігінің бар екенін қабылдайды, оның ішінде қалыпты 3+1 өлшемді Минковский кеңістігі орналасқан. Модель әрекетті екі мүшеден тұратын етіп қарастырады: Бір мүшесі – әдеттегі Эйнштейн-Хилберт әрекеті, ол тек 4D кеңістік-уақыт өлшемдерін қамтиды. Екінші мүшесі – барлық 5 өлшемге дейін кеңейтілген Эйнштейн-Хилберт әрекетіне баламалы. 4D мүшесі қысқа қашықтықтарда басым, ал 5D мүшесі ұзақ қашықтықтарда басым. Модель, қара энергияның ғарыштық үдеуін қамтамасыз ету үшін, шағын болса да нөлдік емес вакуумдық энергия тығыздығын қажет етпей, оны қайта жаңғырту мақсатында ұсынылды. Бірақ сыншылар осы теорияның бұл саласы тұрақсыз екенін айтады. Дегенмен, теория Двалидің гравитон таратушының ерекше құрылымы, Күн жүйесі сияқты сызықтық режимдегі сыртқы әсерлерді маңызды ететіні туралы мәлімдемесіне байланысты қызығушылық тудырады. Өйткені, әлсіз өрістік гравитация үшін DGP моделін қайта жаңғыртатын төрт өлшемді, сызықтық тиімді теория болмағандықтан, теория vDVZ үздіксіздігінен сақталады, бұл әйтпесе массивті гравитация теориясын құруға тырысуларға кедергі келтіреді. 2008 жылы Фанг және авторлар тобы жақындағы космологиялық байқаулардың (Слоан Цифрлық Аспан Зерттеуінің бариондық акустикалық тербелістерін өлшеулер, сондай-ақ ғарыштық микротолқындық фонды және Ia типіндегі суперноваларды өлшеулер) космологиялық тұрақты немесе қара энергияның басқа түрі қосылмаса, DGP космологиясымен тікелей қайшылықта екенін көрсетті. Алайда, бұл қара энергияны қосу қажеттілігінсіз үдеуді қамтамасыз ететін DGP космологиясының артықшылығын жоққа шығарады.
The DGP model assumes the existence of a 4+1 dimensional Minkowski space, within which ordinary 3+1 dimensional Minkowski space is embedded. The model assumes an action consisting of two terms: One term is the usual Einstein–Hilbert action, which involves only the 4 D spacetime dimensions. The other term is the equivalent of the Einstein–Hilbert action, as extended to all 5 dimensions. The 4 D term dominates at short distances, and the 5 D term dominates at long distances. The model was proposed in part in order to reproduce the cosmic acceleration of dark energy without any need for a small but non zero vacuum energy density. But critics argue that this branch of the theory is unstable. However, the theory remains interesting because of Dvali's claim that the unusual structure of the graviton propagator makes non perturbative effects important in a seemingly linear regime, such as the solar system. Because there is no four dimensional, linearized effective theory that reproduces the DGP model for weak field gravity, the theory avoids the vDVZ discontinuity that otherwise plagues attempts to write down a theory of massive gravity. In 2008, Fang et al. argued that recent cosmological observations (including measurements of baryon acoustic oscillations by the Sloan Digital Sky Survey, and measurements of the cosmic microwave background and type 1a supernovae) is in direct conflict with the DGP cosmology unless a cosmological constant or some other form of dark energy is added. However, this negates the appeal of the DGP cosmology, which accelerates without needing to add dark energy.