Қазіргі Ассирия елді мекендерінің тарихы мен орналасуы

Кіріспе

Қазіргі ассириялық елді мекендер.

Төменде Орта Шығыстағы тарихи және қазіргі ассириялық елді мекендердің тізімі келтірілген. Бұл тізімге Түркияның оңтүстік-шығысынан шыққан ассириялықтардың қоныстары кіреді. Олар Бірінші дүниежүзілік соғыста Осман империясы мен күрдтер тарапынан көрсетілген зорлық-зомбылық, азаптаулар және жер аударулар салдарынан Хаккари (немесе тарихи Хаккари аймағы), Сырнақ және Мардин провинцияларындағы өздерінің туған тайпалық аймақтарын тастап кетуге мәжбүр болды. Иранның Урмия қаласынан келген көптеген ассириялықтар да зардап шекті, нәтижесінде олар басқа қалаларға көшіп, қоныстанды. 1930 жылдарда Ирактағы әскери төңкеріс кезінде Солтүстік Ирактағы Симеле қырғыны орын алып, көптеген адамдар Солтүстік-Шығыс Сирияға қашты. Қазіргі кездегі көптеген қоныс аударулар Ирак, Сирия және Ирандағы Бағдад, Хаббания, Киркук, Духк, Әл-Хасака, Тегеран және Дамаск қалаларында шоғырланған. Бүгінде Түркияда және Кавказда ассириялықтардың аз ғана қоныстары бар. Жоғарыда аталған елдердің қалаларына көші-қон 1910 жылдардың соңы мен 1930 жылдар аралығында жүзеге асты. 2003 жылғы Ирак соғысынан кейін Бағдадтағы бірқатар ассириялықтар Солтүстік Ирактағы ассириялықтардың отанына қайта қоныстанды. Көптеген басқалары Солтүстік Америкаға, Еуропаға және Австралияға, әсіресе 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырда көшіп кетті. Қазіргі таңда бұл тізімде қуғын-сүргін, қақтығыстар және басқа да себептерге байланысты тастап кетілген бірқатар елді мекендер бар.

Батман провинциясы

Елді мекен Арамей провинциясы Аудандық ескертулер) Бенкельбе Батман Геркуш Хесно д'Кифо Батман Хасанкейф Кафро `Элайто Батман Геркуш Кафро `Элайто 20-ғасырдың басында негізінен ассириялықтармен қоныстанған. Зерсел Батман Бешири Зерсел 1967 жылға дейін негізінен ассириялықтармен қоныстанған. Ердо Батман Геркуш Ердо 1996 жылдың тамызынан бастап ассириялықтар қоныстанбайды. Дэйро Курякос Батман Бешири Кеферзо Февкани Батман Бешири Кеферзо Тактани Батман Бешири

Хаккари провинциясы

Елді мекен Арамей провинциясы Аудандық ескертпелер АлсанХаккари АнахарХаккари АрошХаккари Юкариарус АшитаХаккари Цукурка 1891 жылы Ашитада шамамен 6000 ассириялық тұрды. БаниматуХаккари БаширгаХаккари БазХаккари Хаккари Баз 20-ғасырдың басында негізінен ассириялықтар мекендеген. Bet DiweХаккари BinyamataХаккари BiraulХаккари ByaltaХаккари DarawaХаккари DariyanХаккари De RayiХаккари Deri BendХаккари DizaХаккари Ein D’KandilХаккари GagawranХаккари GawarХаккари Yüksekova ХаланаХаккари Şemdinli JiluХаккари KarmilХаккари KelaitaХаккари KhardalanisХаккари KirdiwarХаккари KirzallanХаккари LakinaХаккари LewinХаккари LizenХаккари MannunanХаккари Мар ИшоХаккари Шемдинли Мар Ишо 20-ғасырдың басында негізінен ассириялықтар мекендеген. МердиХаккари МиниянишХаккари НахраХаккари НериХаккари НочияХаккари QochanisХаккари Хаккари РомтаХаккари СараХаккари ШабатанХаккари ШвавутаХаккари Yüksekova Швавута 20-ғасырдың басында негізінен ассириялықтар тұрды. СұлбағХаккари ТалХаккари ТимарХаккари ТисХаккари TkhumaХаккари Цукурца ТиариХаккари ЮмараХаккари ЗаранакХаккари

Бағдад провинциясы

Елді мекен Арамей провинциясы Аудандық ескертулер) Дора Бағдат Әл Рашид 2014 жылдың желтоқсанына қарай Дорада 1500 христиан, негізінен Шығыс Ассириялық шіркеуінің және Халдей Католик шіркеуінің жаттықтары тұрады. Ирак соғысынан бұрын Дорада 150 000 христиан тұрған. Арден Дохук Амадия 2004 жылдың мамыр айына қарай Арденде 35 Ассирия отбасы тұрады. Сарсинг Дохук Амадия 2004 жылдың мамыр айына қарай Сарсингте 150 Ассирия отбасы тұрады. Бадараш Дохук Амадия 2004 жылдың мамыр айына қарай Бадарашта 40 Ассирия отбасы тұрады. Дохук Амадия Баз Дохук Амадия 2004 жылдың мамырында Базда 10 Ассирия отбасы тұрды. 2011 жылдың маусымында Базда 40 христиан және мұсылман отбасы тұрады. Бебади Дохук Амадия 2004 жылдың мамырында Бебадиде 30 Ассирия отбасы тұрады. Белмант Дохук Амадия 2004 жылдың мамырында Белмантта 50 Ассирия отбасы тұрады. Беколке Дохук Амадия 1957 жылы Беколкеде 74 Ассириялық тұрды; 1978 жылы Беколкеде 7 Ассирия отбасы тұрды; 1991 жылы Беколкеде 4 Ассирия отбасы тұрады. Бената Дохук Амадия 2004 жылдың мамырында Бенатада 8 Ассирия отбасы тұрады. Дере 1988 жылы Дереде 250 Ассириялық тұрды; Доре Дохук Амадия 2004 жылдың мамырында Дореде 30 Ассирия отбасы тұрады. Экри Дохук Амадия Эят Дохук Амадия 1957 жылы Эятта 169 Ассириялық тұрды; 2013 жылы Эятта 19 Ассирия отбасы тұрады. Хейс Дохук Амадия Хезани Дохук Амадия 1991 жылы Хезаниде 27 Ассирия отбасы тұрады. Жадиде Дохук Амадия Желек Дохук Амадия 1957 жылы Желекте 519 Ассириялық тұрды; 2011 жылы Желекте 62 Ассирия отбасы тұрады. Жоле Дохук Амадия Кани Балави Дохук Амадия 2004 жылдың мамырында Кани Балавиде 15 Ассирия отбасы тұрады. Халилане Дохук Амадия 2004 жылдың мамырында Халиланеде 20 Ассирия отбасы тұрады. Комани Дохук Амадия 2004 жылдың мамырында Команыда 20 Ассирия отбасы тұрады. Марджия Дохук Амадия Майе Дохук Амадия 2004 жылдың мамырында Майеде 10 Ассирия отбасы тұрады. Акра Дохук Акра Нохава Дохук Акра Бабело Дохук Дохук Багерат Дохук Дохук Дохук Нохдра Дохук Дохук Гондекоса Дохук Дохук Корыгава Дохук Дохук Завита Дохук Дохук Авзрог Дохук Семел Баджет Берав Дохук Семел Баджет Киндел Дохук Семел Бахетме Дохук Семел Бахложа Дохук Семел Джамбор Дохук Семел Мари Якуб Дохук Семел 2011 жылы Мари Якубта 79 Ассирия отбасы тұрады. Симеле Дохук Семел Шезе Дохук Семел 2011 жылдың қарашасына қарай мекенделген. Шкафте Дохук Семел Сурка Дохук Семел Берсеве Дохук Закхо Даштатах Дохук Закхо Дера Шиш Дохук Закхо 1976 жылы Дера Шиште 250 Ассириялық тұрды; 2011 жылы Дера Шиште 8 Ассирия отбасы тұрады. Лево Дохук Закхо Марга Дохук Закхо Маргасор Дохук Закхо Навкандала Дохук Закхо Пирака Дохук Закхо Каравула Дохук Закхо 1957 жылы Каравулада 334 Ассириялық тұрды; 1975 жылы 66 Ассирия отбасымен мекенделген. 2011 жылдың қарашасына қарай мекенделген. Шаранеш Дохук Закхо Закхо Дохук Закхо Католик Ассириялықтарымен байланысты Халдо Ассириялық тайпасы. Бұл аймақты V ғасырдан бері Ассириялықтар мекендеп келеді. Түркияның Хаккари қаласынан Ассириялықтар 20 ғасырдың басында Османлы түріктерінің қуғын-сүргінінен қашып, сол жерге қоныстанған.

Settlement Aramaic Province District Note(s) Doraܕܘܿܪܐ Baghdad Al Rashid 1,500 Christians, mostly adherents of the Assyrian Church of the East and Chaldean Catholic Church, inhabit Dora as of December 2014. Before the Iraq War Dora was home to 150,000 Christians. ܐܪܕܢ Dohuk Amadiya 35 Assyrian families inhabit Araden as of May 2004 Sarsing ܣܪܣܢܓ Dohuk Amadiya 150 Assyrian families inhabit Sarsing as of May 2004 Badarashܒܪܕܪܐܫ Dohuk Amadiya 40 Assyrian families inhabit Badarash as of May 2004 ܥܡܝܕܝܐ Dohuk Amadiya Bazܒܵܙ Dohuk Amadiya 10 Assyrian families inhabited Baz in May 2004. 40 Christian and Muslim families inhabit Baz as of June 2011 Bebadi ܒܝܬ ܒܥܕܝ Dohuk Amadiya 30 Assyrian families inhabit Bebadi as of May 2004 Belmandܒܠܡܢܕ Dohuk Amadiya 50 Assyrian families inhabit Belmand as of May 2004 Beqolkeܒܹܩܘܠܟܐ Dohuk Amadiya 74 Assyrians inhabited Beqolke in 1957; 7 Assyrian families inhabited Beqolke in 1978; 4 Assyrian families inhabit Beqolke as of 1991 Benathaܒܹܢܬܐ Dohuk Amadiya8 Assyrian families inhabit Benatha as of May 2004 250 Assyrians inhabited Dere in 1988; Doreehܕܘܪܗ Dohuk Amadiya 30 Assyrian families inhabit Dore as of May 2004 Eqriܐܩܪܝ Dohuk Amadiya Eyatܐܝܬ Dohuk Amadiya 169 Assyrians inhabited Eyat in 1957; 19 Assyrian families inhabit Eyat as of 2013 Hayesܗܝܤ Dohuk Amadiya Hezanyܗܝܙܢܐ Dohuk Amadiya 27 Assyrian families inhabit Hezany as of 1991 Jadideܓ̰ܕܝܕܐ Dohuk Amadiya Jelek Dohuk Amadiya 519 Assyrians inhabited Jelek in 1957; 62 Assyrian families inhabit Jelek as of 2011 Joleܫ̰ܘܠܐ Dohuk Amadiya Kani Balaviܟܢܝ ܒܠܦ̮ܐ Dohuk Amadiya 15 Assyrian families inhabit Kani Balavi as of May 2004 Khalilaneܚܠܝܠܢܐ Dohuk Amadiya 20 Assyrian families inhabit Khalilane as of May 2004 Komany ܟܘܡܢܐ Dohuk Amadiya 20 Assyrian families inhabit Komany as of May 2004 Margajiyaܡܪܓܐ ܓ̰ܝܐ Dohuk Amadiya Mayeܡܝܐ Dohuk Amadiya 10 Assyrian families inhabit Maye as of May 2004 Aqrah ܥܩܪܐ Dohuk Aqrah Nohawaܢܘܗܒܐ Dohuk Aqrah Babeloܒܵܒܠܘ Dohuk Dohuk Bageratܒܓܝܪܬ Dohuk Dohuk Dohuk ܢܘܗܕܪܐ Dohuk Dohuk Gondekosaܓܘܢܕ ܟܘܣܐ Dohuk Dohuk Korygavanaܟܘܪܝܓܦ̮ܢܐ Dohuk Dohuk Zawita ܙܘܝܬܐ Dohuk Dohuk Avzrog ܐܒܙܪܘܓ Dohuk Semel Bajed Beravܒܓ̰ܕ ܒܝܪܦ̮ Dohuk Semel Bajed Kindalܒܓ̰ܕ ܟܝܢܕܠ Dohuk Semel Bakhetme ܒܚܬܡܐ Dohuk Semel Bakhlojaܒܚܠܘܓ̰ܐ Dohuk Semel Jamborܓ̰ܡܒܘܪ Dohuk Semel Mar Yakooܡܪܝ ܝܥܩܘܒ Dohuk Semel 79 Assyrian families inhabit Mar Yakoo as of 2011 Simele ܣܡܠܐ Dohuk Semel Shezeܫܝܙ Dohuk Semel Inhabited as of November 2011 Shkafteܫܟܦ̮ܬܐ Dohuk Semel Surkaܨܘܪܟܐ Dohuk Semel Berseveܒܝܪܣܦ̮ܐ Dohuk Zakho Dashtatakhܕܫܬܟ Dohuk Zakho Dera Shishܕܝܪܐ ܫܝܫ Dohuk Zakho 250 Assyrians inhabited Dera Shish in 1976; 8 Assyrian families inhabit Dera Shish as of 2011 Levoܠܝܦ̮ܘ Dohuk Zakho Margaܡܪܓܐ Dohuk Zakho Margasorܡܝܪܓܐ ܣܘܪ Dohuk Zakho Navkandalaܢܐܦ̮ ܟܢܕܠܐ Dohuk Zakho Pirakaܦܝܪܟܐ Dohuk Zakho Qarawulaܩܪܘܠܐ Dohuk Zakho 334 Assyrians inhabited Qarawula in 1957; inhabited by 66 Assyrian families in 1975. Inhabited as of November 2011. Sharanesh ܫܪܢܘܫ Dohuk Zakho Zakho ܙܟܼܘ Dohuk ZakhoA Chaldo Assyrian tribe, associated with Catholic Assyrians. It has been inhabited by Assyrians since the 5th century. Assyrians from Hakkari, Turkey, have resettled there to escape persecution and violence by Ottoman Turks in the early 20th century.

Ниневи провинциясы

Елді мекен Арамей провинциясы Аудандық ескертпе Мосул Ниневия Әл Мосул Мосул қаласында мың жылдан астам уақыттан бері ассириялықтар тұрып келеді. Халық санағының мәліметтері Мосулда кем дегенде 16 ғасырдан бері ассириялықтардың үздіксіз болғанын көрсетеді. Мосул ассириялықтары (Мавасли деп аталады) араб тілінде сөйлейді, олардың диалектісі Солтүстік Месопотамия араб тіліне жатады. Көбінесе сириялық шіркеулерге жатады: Сирия Православ шіркеуі, Сирия Католик шіркеуі және Халдей Католик шіркеуі. Аз бөлігі 19 ғасырдың ортасынан бастап Сирия шіркеулерінен протестантизмге көшкен. Мосул ассириялықтарының көп бөлігі 1960 жылдары саяси тұрақсыздық пен қуғын-сүргін (1959 жылғы Мосул көтерілісі) салдарынан Бағдатқа көшіп кетті. Дегенмен, ассириялықтар 2014 жылы ИСИД (ДАИШ) толығымен шығарып тастағанға дейін Мосулда тұруын жалғастырды. Мосул қайта басып алынғаннан кейін, қалаға тек бірнеше ассириялық отбасы ғана оралды. Айн Сифни Ниневия Шехан Алқош Ниневия Тел Кеппе Католик ассириялықтарымен байланысты ежелгі ассириялық тайпа. 1914 жылдан кейін Хакариден келген ассириялықтар да қоныстанды. Бандуайя Ниневия Тел Кеппе Бахдида Ниневия Әл Хамдания Ежелгі, христиандыққа дейінгі ассириялық қала, тарихи артефакттарға толы. Қазіргі заманда да маңызды христиан азшылығы болды. Сондай-ақ, оңтүстік-шығыс Түркиядан келген ассириялықтар да қоныстанды. Балават Ниневия Әл Хамдания Бақофа Ниневия Тел Кеппе Бартелла Ниневия Әл Хамдания Шығыс Православ сириялықтары мен Шығыс Католик сириялықтарының мекені. Көптеген тұрғындары ислами терроризм мен зорлық-зомбылық салдарынан қаладан көшіп кетті. Батнайя Ниневия Тел Кеппе Католик ассириялықтарымен байланысты ежелгі ассириялық тайпа. ИСИД-тен кейін қазір ішінара қайта қоныстандырылды. Дашкотан Ниневия Шехан Карамлес Ниневия Әл Хамдания Жамбур Ниневия Тел Кеппе Хорсабад Ниневия Мерки Ниневия Шехан Шарафия Ниневия Тел Кеппе Тиари 1914 жылы Осман империясының қуғын-сүргіні мен зорлық-зомбылығынан кейін Хакари провинциясынан осы жерге көшіп келген ассириялықтар. Тел Кеппе Ниневия Тел Кеппе Католик ассириялықтар (Халдейлер) қоныстанған ежелгі ассириялық тайпа. Сондай-ақ, Хакариден келген ассириялық қоныстар да болды. Тескөпа Ниневия Тел Кеппе Жоғарыда айтылғандай. Армаш Ниневия Шехан Азак Ниневия Шехан Бебозе Ниневия Шехан Дизе Ниневия Шехан Мала Барван Ниневия Шехан Тилан Ниневия Шехан

Settlement Aramaic Province District Note(s)Mosul ܡܘܨܠ Nineveh Al Mosul Assyrians have inhabited the city of Mosul for over a millennia. Population records show a continuous Assyrian presence in Mosul from at least the 16th century. Assyrians from Mosul (known as Mawasli) are Arabic speaking, their dialect belongs to North Mesopotamian Arabic. Most belong to Syriac churches; the Syriac Orthodox Church, the Syriac Catholic Church, and the Chaldean Catholic Church. A few having converted from Syriac churches to Protestantism starting in the mid 19th century. The majority of Mosul Assyrians migrated south to Baghdad in the 1960s due to political unrest and persecution, (1959 Mosul Uprising). However, Assyrians continued to live in Mosul until being fully driven out by ISIS in 2014. After the recapturing of Mosul, only a few Assyrian families have returned to the city. Ain Sifni ܥܝܢ ܣܦܢܐ Nineveh Shekhan Alqosh ܐܠܩܘܫ Nineveh Tel Keppe Ancient Assyrian tribe associated with Catholic Assyrians. It was also settled by Assyrians from Hakkari after 1914. Bandwaya Nineveh Tel Keppe Bakhdida ܒܟܕܝܕܐ Nineveh Al Hamdaniya Was an ancient, pre Christian Assyrian town filled with historical artifacts. Always had a significant Christian minority in modern times. Was also settled by Assyrians from southeastern Turkey. Balawat ܒܝܬ ܠܒܬ Nineveh Al Hamdaniya Baqofah ܒܬܢܝܐ Nineveh Tel Keppe Bartella ܒܪܬܠܐ Nineveh Al Hamdaniya Home to Oriental Orthodox Syriacs and Eastern Catholic Syriacs. Most emigrated out of the town due to Islamic terrorism and violence. Batnaya ܒܬܢܝܐ Nineveh Tel Keppe Ancient Assyrian tribe associated with Catholic Assyrians. Partially resettled as of now, post ISIS. Dashqotan ܕܫܩܘܬܢ Nineveh Shekhan Karamles ܟܪܡܠܝܣ Nineveh Al Hamdaniya Jambour Nineveh Tel Keppe Khorsabad Nineveh Merki ܡܪܓܐ Nineveh Shekhan Sharafiya ܫܪܦܝܐ Nineveh Tel Keppe Tyari Assyrian immigrated here from Hakkari province after persecution and violence by Ottomans in 1914 Tel Keppe ܬܠ ܟܐܦܐ Nineveh Tel Keppe Ancient Assyrian tribe populated by Catholic Assyrians (Chaldeans). Also has had Assyrian settlements from Hakkari. Tesqopa ܬܠ ܝܣܩܘܦܐ Nineveh Tel Keppe As above. Armash ܥܪܡܫ Nineveh Shekhan Azakh ܐܕܟ Nineveh Shekhan Beboze ܒܒܘܙܐ Nineveh Shekhan Dize Nineveh Shekhan Mala Barwan ܡܠܐ ܒܪܘܢ Nineveh Shekhan Tilan ܬܠܐ Nineveh Shekhan

Армения

Армениядағы ассириялықтар негізінен ауылдық жерлерде қоныстанған. Армениядағы 3409 ассириялықтың 2885-і (84,6%) ауылдық, ал 524-і (15,4%) қалалық тұрғындарды құрайды. Еуропа Кеңесінің өңірлік немесе азшылық тілдері жөніндегі Еуропалық хартасына сәйкес, маңызды ассириялық халқы бар төрт ауылдық елді мекен бар.