Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирактың Курдистан аймағындағы қала. Тарихи тұрғыдан Ассирияда Нохадра деп белгілі болған.
City in the Kurdistan Region, Iraq. Historically known as Nohadra in Assyria
Духак (; دهوك; ) – Ирактың Курдистан аймағындағы қала. Духак облысының орталығы.
Duhok (; دهوك; , ) is a city in the Kurdistan Region of Iraq. It is the capital city of Duhok Governorate.
Атауы
Қаланың түпкі атауы Нухадра болған, бұл қола дәуірінің соңына қарай пайда болған ассириялық қала. Кейін ол жартылай тәуелсіз Жаңа Ассирия провинциясына, содан кейін Бет-Нухадра шіркеу провинциясына айналды. Орта ғасырларда Духак қаласы күрд тіліндегі "du" (екі) және "hok" (кесектің іші) сөздерінен атын алды. Бұл қаладан өтетін әрбір керуеннің себетінен екі кесектік бидай немесе арпа салық ретінде алынған. Сассон Нахум айтқан дәстүр бойынша, Дохук алғашқыда "Езидтердің Дохугы" деген мағынаны білдіретін Дохук е Дасиня деп аталған. Бірақ езидтерге жасалған қырғыннан кейін қала тасталып, оның орнына мұсылмандар, христиандар және яһудилер қоныстанды.
The original name of the city was Nuhadra, an Assyrian town dating to the late Bronze Age, which later became a semi independent Neo Assyrian province and later ecclesiastical province of Beth Nuhadra. In the Medieval era city of Duhok received its name from the Kurdish word ’du’ (two) and ’hok’ (lump) as a tax payment of two lumps from the basket of each passing caravan that often carry wheat and barley. According to a tradition presented by Sasson Nahum, Dohuk was initially named Dohuk e Dasinya, signifying "Dohuk of the Yezidis". However, after a massacre of the Yezidis, the town was abandoned, leading to the settlement of Muslims, Christians, and Jews in the area.
Осман дәуірі
1820 жылы Рич Духокты 300 үйден тұратын шағын қала ретінде сипаттады, ол Доски тайпасының негізгі орны болып табылды және оған тағы сексен ауыл қарасты. Миссионер Генри Аарон Стерн (1851) Дохуктың түрлі халықтарын атап өтті, олардың ішінде еврей тұрғындары да болды. Стерн сондай-ақ кіяхяның, яғни ауыл әкімінің, халдей католиктеріне жататын ассириялық екенін хабарлады. 1859 жылы раввин Ехиел аймақта екі миньян еврей тапты. Мұсылман және ассириялық христиан қауымдары шамамен жүз отбасынан тұрды.
In 1820, Rich described Duhok as a small town comprising 300 houses, serving as the principal site for the Doski tribe, accompanied by eighty additional villages. The missionary Henry Aaron Stern (1851) observed Dohuk's diverse population, which included Jewish residents. Stern further noted that the kiahya, or village mayor, was an Assyrian of Chaldean Catholic affiliation. By 1859, Rabbi Yehiel found two minyans of Jews in the area. The Muslim and Assyrian Christian communities comprised around a hundred households.
Қазіргі заман
Духак университеті 1992 жылғы 31 қазанда құрылған. Қала тұрғындарының құрамында түрлі этникалық топтар бар, олардың ішінде ирактық күрдтер басым көпшілікті құрайды, ал ассириялықтар, езидтер және арабтар сияқты басқа да азшылықтар да бар. Қала сонымен қатар ондаған мың ішкі қақтығыс салдарынан орын аударған адамдарға (ІҚОА) бейімделген, олардың көпшілігі 2014 жылы Иракта Ислам мемлекетінің (ИМ) кеңеюінен кейін езидтер мен ассириялықтар. Содан кейін Мосулдың құлауы және екі айлық шайқастан кейін Ниневия жазығы аймағы, сондай-ақ ИДИЛ тарапынан жасалған езидтерге қарсы геноцид кезінде 5000 езидтің қаны төгілген Синжар трагедиясы орын алды. Халықаралық көші-қон ұйымының (ХКҰ Ирак) мәліметтеріне сәйкес, 2019 жылғы маусым айының жағдайы бойынша Духук облысы 169 түрлі жерде 326 106 ІҚОА-ны қабылдады.
The University of Duhok was founded on 31 October 1992. The city is home to diverse ethnic groups, including Iraqi Kurds who are the majority, while other minorities include Assyrians, Yazidis and Arabs. The city also hosts tens of thousands of internally displaced persons (IDPs), most of whom are Yazidis and Assyrians after the Islamic State expansion in Iraq in 2014 and the subsequent Fall of Mosul and the Nineveh Plains region after two more months of fighting, in addition to the Sinjar massacre in which 5,000 Yezidis were massacred during the genocide of Yazidis by ISIL. According to the International Organization for Migration (IOM Iraq), as of June 2019, Duhok Governorate hosted 326,106 IDPs across 169 different locations.
Археология
2020 жылы зерттеушілер Балуз төбелерінен, Духок қаласынан батысқа қарай он шақырым жерде, б.з.д. 165 жылға дейін сақталған грек жазуы бар ежелгі тақташаны тапты. Жазуларда сол кездегі аймақ басшысы болған Деметрий туралы айтылған. Духоктан оңтүстік-батысқа қарай жеті шақырым жерде орналасқан Халамата үңгірі – ассириялық бейнелі өрнектерді қамтитын археологиялық орын. Бұл Мальта рельефтері деп аталады, олар ассириялық патша Сеннахирим (б.з.д. 704–681 жылдары билеген) салған солтүстік канал жүйесімен байланысты, және оның мақсаты – суды елордасы Ниневия қаласына жеткізу болған.
In 2020, researchers discovered in the Balyuz hills, ten kilometers west of Duhok City, an ancient tablet with Greek inscription which dates back to 165 B. C. The inscriptions refer to Demetrius, the region's ruler during that time. Seven kilometers southwest of Duhok, Halamata Cave is an archaeological site containing the Assyrian relief carvings known as the Maltai Reliefs, associated with the northern canal system built by the Assyrian king Sennacherib (r. 704–681 BCE) to carry water to his capital city of Nineveh".
Климат
Көппен-Гейгер климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес, Дүйек, Жоғарғы Месопотамияның көп бөлігі сияқты, ыстық жазғы Жерорта теңізі климатына (Csa) ие, оның ерекшелігі – қатты ыстық, жауын-шашынсыз жаз және салқын немесе суық, ылғалды қыс. Жауын-шашын суық айларда жауады, ең көп жауын қыстың соңы мен көктемнің басында болады. Қалаға жылына шамамен екі-үш күн қар жауады, ал таулы аймақтарда қар көп жауады. Жаз айларында жауын-шашын дерлік болмайды, ал күздің соңында жаңбыр қайтадан жауа бастайды.
According to the Köppen Geiger climate classification system, Duhok, like most of Upper Mesopotamia, has a hot summer Mediterranean climate (Csa) featuring sweltering, virtually rainless summers and cool to cold, wet winters. Precipitation falls in the cooler months, being heaviest in late winter and early spring. The city can get around two or three snowy days yearly, with more severe falls in the uplands. Summers are virtually rainless, with rain returning in late autumn.