Кіріспе

6 ғасырдағы қытай семсері

Гуцзянь семсері (c=越王勾践剑) – қалайы қорытынан жасалған, ерекше қалыңдығымен, күрделі өрнегімен және осы сияқты ескі заттарда кездеспейтін тамырға қарсы тұру қабілетімен әйгілі семсер. Бұл семсер Көктем мен Күз дәуірінде Яуэ патшалығының соңғы патшаларының бірі болған Гуцзяньге жатқызылады. 1965 жылы семсер Хубэй провинциясындағы ежелгі қабірден табылған. Қазіргі таңда ол Хубэй облыстық мұражайында сақтаулы.

Ашылу

1965 жылы Хубэй провинциясының Цзиньчжоу қаласында Чжан өзенінің екінші негізгі су құбыры бойымен археологиялық зерттеулер жүргізіліп жатқанда, Цзянлинг округінде бірнеше көне қабірлер табылды. Қазба жұмыстары 1965 жылдың қазан айының ортасында басталып, 1966 жылдың қаңтарында аяқталды. Нәтижесінде Чу мемлекетіне тән елуден астам көне қабір табылды. Қазбалардан 2000-нан астам артефакттар табылды, оның ішінде адам қаңқасымен бірге табуттың ішінде сақталған әсем қола семсер де болды. Табут 1965 жылдың желтоқсанында Ваншан учаскесінің №1 орнынан, қазіргі Цзиньчэн (古城) деп аталатын, Чу мемлекетінің ежелгі астанасы Инь қаласының қиратылыстарынан табылған. Семсер қара лакпен жабылған ағаштан жасалған қынына салынған күйінде табылған. Қын семсердің өзімен тығыз жанасқан. 2000 жылдан астам жер асты суында тұрғанмен, қынынан шығарғанда семсердің жалатыны дерлік зақымдалмаған екені анықталды.

Сәйкестендіру

Бетінің бір жағында екі бағанада мәтін көрінеді. Сегіз таңба ежелгі жазумен жазылған, қазір ол құс-құрт мөрі деп аталады (әдеби тілде "құстар мен құрттардың таңбалары", себебі оның ерекше белгілері күрделі өрнектермен безендірілген), мөр жазуының бір түрі. Мәтіннің алғашқы талдауы алты таңбаны анықтады: "Юэ патшасы" (越王) және "[өзінің] жеке қолдануы үшін бұл қылышты жасады" (自作用劍). Қалған екі таңба Юэ патшасының аты болды деп есептелді. Б.з.д. 510 жылы қылыш жасалғаннан бастап, 334 жылы Чу мемлекетінің қолынан құлауына дейін Юэде тоғыз патша билік етті, олардың ішінде Гуцзянь, Лу Ченг, Бу Шу және Чжу Гу болды. Қылыштағы жазуда қай патшаның аты аталғаны археологтар мен қытай тілі мамандары арасында пікірталас тудырды. Бұл талқылау көбінесе хаттар арқылы жүргізілді және Гуо Моруо сияқты белгілі ғалымдар қатысты. Екі айдан астам уақыттан кейін сарапшылар қылыштың алғашқы иесі Гуцзянь (勾踐) болды деген консенсусқа келді, ол қиын жағдайлардағы табандылығымен танымал Юэ патшасы.

Құрылыс

Гуцзянь қылысының ұзындығы, сапты қоса алғанда; жапырағы табанында кең. Қылыштың салмағы ... . Жапырақ екі жағында қайталамалатын қара ромб өрнегінен басқа, көк кристалдар мен түркіз әшекейлері де бар. Қылыштың сабы жібекпен оралған, ал саптамасы он бір концентрлік шеңберден тұрады.

Химиялық құрамы

Гуцзянь қылысының жүзі әлі де өткір, және оның бетінде тозу белгілері жоқ. Мұның себебін түсіну үшін Фудан университеті мен ҚХҒА ғалымдары семсердің химиялық құрамын анықтау үшін заманауи құралдарды пайдаланды, нәтижелері төмендегі кестеде көрсетілген.

Элементтердің пайыздық мөлшері

Тексерілген бөлік Мыс Қалайы Қорғасын Темір Күкірт Арсен Жұқа бөлік 80.3 18.8 0.4 0.4 – із Сары өрнек 83.1 15.2 0.8 0.8 – із Қара өрнек 73.9 22.8 1.4 1.8 із із Ең қараңғы аймақтар 68.2 29.1 0.9 1.2 0.5 із Шеті 57.3 29.6 8.7 3.4 0.9 із Орталық тізбек 41.5 42.6 6.1 3.7 5.9 із Жұқа бөліктің негізгі құрамы мыстан тұрады, бұл оны серпімді және сындыруға төзімді етеді; шеттерінде қалайының мөлшері артық, оларды қаттырақ етеді және кептіру қабілетін сақтайды; күкірт өрнектердегі тозуды азайтады. Химиялық құрамы және дерлік ауа өткізбейтін қыны, оның ерекше жақсы сақталуына себеп болған болуы мүмкін.

Зақым

1994 жылы Сингапурға мәдени алмасу көрмесіне уақытша жіберілген кезде, бір жұмысшы қалыңды қорғауға кездейсоқ тиісіп, қалыңда жарық пайда болды. Осыдан кейін Қытай қылышты елден шығаруға рұқсат бермеді, ал 2018 жылы оны шетелде көрмеге қоюға тыйым салынған қытай мәдени мұраларының тізіміне ресми түрде қосты.