Кіріспе

Шаньдун провинциясы, Қытайдағы арал.

Шыфу аралы немесе Солтүстік арал – Қытайдың Шаньдун провинциясында тарихи маңызы бар кішкентай арал. Ескі батыс әдебиетінде "Шефу" атауы Янтай аймағының барлық бөлігін білдірген.

Әкімшілік

Әкімшілік тұрғысынан, Жифу аралы Датуань ауылының (大疃村), Шыңфу кішкентай ауданының, Жифу ауданының, Шандоң провинциясының Янтай қаласының құрамына кіреді. Датуаньның бір бөлігі құрлықта орналасқан, онда кеңселер мен көптеген тұрғындар бар.

Тарих

Археологиялық қазба жұмыстары 200-ден астам артефактты ашты, оның ішінде тас балталар, қысқа балталар (錛 : Bēn), қыш ыдыс сынықтары, сүйек инелер және сүйек шаштықтар. Бұл және Көміртек-14 сынамасы аралдың неолит дәуірінен бері мекенделгенін көрсетті. Чжоу әулеті кезеңінде адамдар осы жерге жерленген, соның ішінде біздің заманымыздан бұрын 379 жылы аралда қайтыс болған Ци герцогы Канг. Көне зираттың қираған қалдықтары бүгінге дейін сақталған. Ян Иесінің ғибадатханасы (陽主廟 Yángzhǔ Miào) Чжоу әулетінің басында Ци мемлекетінің билеушілері Сегіз Құдайлық Генералдың (八神將) бесінші құдайы Ян Иесінің құрметіне салынған. Өлімсіздік тауы туралы аңызға байланысты, Қытайдың бірінші императоры Цинь Ши Хуан эликсир іздеу үшін аралға үш рет келген. Ол біздің заманымыздан бұрын 218 жылы екінші рет келгенде: «Фуға жеттім, тасқа жаздым» (登之罘，刻石) деген жазу қалдырды. Соңғы рет келгенде (б.з.д. 210 жылы) ол: «Фуға жеттім, алып тас көрдім, бір балықты атып өлтірдім» (至之罘，見巨石，射殺一魚) деп жазды. Бүгінде Шихуан даңғылы (始皇道 Shihuang Dao) және Балық ату мұнарасы (射魚台 Sheyu Tai) императордың құрметіне аталған жерлер бар. Эликсирді таба алмаған Цинь Ши Хуан, Яньтайдан Сюй Фу атты сарай соқпағын жүздеген ер және әйел адамдармен бірге мәңгілік өмір эликсирін іздеуге жіберді. Хан әулетінің императоры Уди Янчжу ғибадатханасында рәсім өткізгеннен кейін, б.з.д. 94 жылы: «Чжифуға жеттім, ол Үлкен Мұхиттың үстінде қалқып тұр. Таулар «Он мың жыл!» деп айғайлайды» (登芝罘，浮大海，山稱萬歲) деген жазу қалдырды. Қазір арал бастысы туристерді тартатын орынға айналған, мұнда шабақ және устрицаны көптеп аулауға болады.

География

Бохай теңізінде орналасқан арал, Цзифу қаласының орталығынан 4 км қашықтықта. Оның ұзындығы 10 км, ені 1 км. No. 26 мемлекеттік жолдың бір бөлігі аралдың батыс жағын материктің солтүстік бөлігімен байланыстырады. Алғашқыда арал материктен бөлініп тұрған, бірақ мыңжылдықтар бойы теңіз түбіндегі құм мен топырақ 600 метрлік тас жолды құрады. Сондықтан арал қытай тілінде "Материкке жалғасқан арал" (陸連島) деп аталады, тіпті оны кішкентай түбек деп санауға да болады. Аралдағы ең биік тау – Лаое тауы (老爺山 Lǎoyé Shān), оның биіктігі 294,1 метр. "Қарлы әйел тасы" (婆婆石 Pópó Shí) теңіз деңгейінен 43,49 метр биіктіктегі жартаста орналасқан, оның аты мұхит толқындарын құшақтаған әйелге ұқсағандығынан берілген. Аралдың оңтүстік бөлігі орманды.