Негери Сембиланның алғашқы Ямтуан Бесары: Ража Махмуд ибн Ража Мелевар
Melewar of Negeri Sembilan
Ража Махмуд – Негери Сембиланның тұңғыш Ямтуан Бесары (1773-1795). Суматрадан келген Минангкабау ханзадасы, Малакка сұлтандығының тарихы, саяси эволюциясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1773 жылдан 1795 жылға дейін Негери Сембиланның Ямтуан Бэсары, Негери Сембиланның алғашқы Ямтуан Бэсары.
Yamtuan Besar of Negeri Sembilan from 1773 to 1795
the first Yamtuan Besar of Negeri Sembilan
Раджа Махмуд ибни Алмархум Сұлтан Абдул Жалил (Жауи: راج محمود ابن المرحوم سلطان عبد الجليل), Раджа Мелевар (Жауи: راج مليوار) ретінде танымал, Малайзияның Негери Сембиланның алғашқы Ямтуан Бэсары (сұлтан дәрежесінде). Ол қазіргі Индонезия аумағында орналасқан Суматра аралындағы Пагаруюнг Корольдігінің ханзадасы болған.
Raja Mahmud ibni Almarhum Sultan Abdul Jalil (Jawi: راج محمود ابن المرحوم سلطان عبد الجليل), known as Raja Melewar (Jawi: راج مليوار), was the first Yamtuan Besar (equivalent to a sultan) of Negeri Sembilan, Malaysia. He was a prince from the Pagaruyung Kingdom in the island of Sumatra, now situated within Indonesia.
Тарих
Миңкаба халқы Малакка сұлтандығының солтүстігіндегі аймақты алғашқы қоныстанған көшіп келушілер болды, және 15 ғасырда Негери Сембилан конфедерациясын құрады. 1511 жылы португалдар Малакканы басып алғаннан кейін, ол оның ізбасары – Джохор сұлтандығының қарауына өтті. Халық жергілікті саясатты бақылауға кірісті. 1760 жылы, голландтардың қиындықтарына тап болған Джохор, Суматрадағы Минангкабаудан билеуші тағайындауға рұқсат берді. 1760 мен 1770 жылдар аралығында, датук датук пенгулу луак (қазіргі датук датук уандың алдағысы) деп белгіленген басшылар кеңесі, басшы іздеу үшін Минангкабаудағы Пагаруйунгқа аттанды. Ұлы Александрдың ұрпағы деп есептелген Пагаруйунг Ямтуаны, оларға өз ұлы Раджа Махмудты басшы ретінде берді. Раджа Махмуд Малай түбегіне кетер алдында, Раджа Хатиб есімді ханзаданы Негери Сембиланға, Раджа Махмудтың тәж кигізу дайындықтарын қадағалау үшін жіберді. Бірақ, Негери Сембиланға келген соң, Раджа Хатиб жергілікті халықты алдап, Пагаруйунгтен келген ханзадамын деп мәлімдеді. Жергілікті халық оған сене бастады, және Раджа Хатиб жаңа патша деп жарияланды. Ал Раджа Махмуд, бірінші болып Джохорға барып, Негери Сембиланды басқаруға Джохор сұлтанының рұқсатын сұрады. Сол кездегі Джохор сұлтаны Махмуд Шах III қарсылық білдірмеді және Раджа Махмудқа Негери Сембиланды басқару билігін берді. Раджа Махмудтың жасағы Нанинг арқылы Негери Сембиланға жол тартты. Нанингте, Раджа Махмудтың әскері Бугидің соғыс басшысы Даэнг Кембоджамен кездесті. Соғыс басталды, және Буги әскері жеңіліске ұшырады. 1773 жылы Негери Сембиланға келген Раджа Махмуд патша деп танылды және Рембаудағы Кампунг Пенаджисте Раджа Мелевар ретінде Ямтуан Бесар болып тәж кигізілді. Раджа Мелевар Раджа Хатибтің жоспары туралы біліп, мемлекеттің даусыз билеушісі болғаннан кейін, Раджа Хатибке қарсы соғыс жариялады. Кейін Раджа Мелевар өзінің сарайын Сери Менантиге көшірді, ол бүгінгі күнге дейін Негери Сембиланның патшалық астанасы болып табылады.
The Minangkabau people were the first migrant community to settle in the area north of the Malacca Sultanate which eventually formed the confederation of Negeri Sembilan circa the 15th century. After the Portuguese invaded Malacca in 1511, it then became a protectorate of its successor, the Sultanate of Johor. The population began to control local politics. By 1760, Johor, which was having trouble from the Dutch, allowed the state to appoint a ruler from Minangkabau in Sumatra. Between 1760 and 1770, a council of leaders known as the datuk datuk penghulu luak (the predecessor of the datuk datuk undang today) left for Pagaruyung in Minangkabau in search of a leader. The Yamtuan of Pagaruyung, who was believed to be a descendant of Alexander the Great, gave them a leader in the form of his son, Raja Mahmud. Before Raja Mahmud left for the Malay Peninsula, a royalty named Raja Khatib was sent to Negeri Sembilan to oversee Raja Mahmud's coronation preparations. However, upon his arrival to Negeri Sembilan, Raja Khatib deceived the locals and claimed to be the prince sent from Pagaruyung. The locals believed him, and Raja Khatib was deemed the new king. As for Raja Mahmud, he first sailed to Johor to ask for the Sultan of Johor's consent to rule over Negeri Sembilan. Sultan Mahmud Shah III, the Sultan of Johor of that period, did not object and conferred upon Raja Mahmud the authority to reign over Negeri Sembilan. Raja Mahmud's expedition marched to Negeri Sembilan through Naning. At Naning, Raja Mahmud's forces met Bugis warchief Daeng Kemboja. War ensued, which ended with the Bugis forces defeated. Upon his arrival to Negeri Sembilan in 1773, Raja Mahmud was deemed king and crowned as Yamtuan Besar in Kampung Penajis in Rembau, as Raja Melewar. Raja Melewar learned of Raja Khatib's scheme and, becoming the undisputed ruler of the state, declared war against Raja Khatib. Raja Melewar later relocated his palace to Seri Menanti, which remains the royal capital of Negeri Sembilan to this day.
Өлім және мұра
1795 жылы Раджа Мелевар Рембауға сапар барғанда ауырып, жақын арада қайтыс болды. Ол Астана Раджада әйелімен және тағы екі батырымен бірге жерленді. Оның қайтысынан кейін, ұлын жаңа басшы етіп тағайындаудың орнына, датук датук пенгулу луак қайтадан ата-бабаларының жеріне аттанды. Пагаруюнг Ямтуаны оларға жаңа Ямтуан қызметін атқару үшін тағы бір ұлын, Раджа Хитамды жіберді. Раджа Хитам Раджа Мелевардың қызы Тенгку Айшаға үйленді, бірақ олардан балалары болмады. Негери Сембилан билеушісін штаттың билеуші басшыларының кеңесі, яғни датук датук даундун сайлау жүйесі қалыптасты. Осы жүйе бойынша таңдалған адам 1773 жылы құрылған Янг ди Пертуан Бесар немесе Ямтуан Бесар лауазымын иеленеді. Бұл жүйе Малайзияның Янг ди Пертуан Агонг (Бас билеуші) лауазымына үлгі болды, онда тоғыз монархиялық штаттың әрбір билеушісі Билеушілер кеңесімен 5 жыл сайын сайланады.
In 1795, Raja Melewar fell ill while visiting Rembau, and died soon after. He was buried in Astana Raja along with his consort and two other warriors. Following his death, rather than selecting his son as their new leader, the datuk datuk penghulu luak once again journeyed to their ancestral land. The Yamtuan of Pagaruyung gave another son, Raja Hitam, to serve as their new Yamtuan. Raja Hitam married Raja Melewar's daughter, Tengku Aishah, but they did not have children. Selecting a ruler of Negeri Sembilan by a council of ruling chiefs in the state, or the datuk datuk undang, became an implemented system. Under which, the person selected assumes the position of Yang di Pertuan Besar, or Yamtuan Besar, a post that began in 1773. This system would become the inspiration behind the position of the Yang di Pertuan Agong (Paramount Ruler) of Malaysia, where each ruler from the nine monarchical states is elected by the Conference of Rulers every 5 years.