Кіріспе

Space: 1999 эпизоды "The Metamorph" - Space: 1999 екінші сериясының бірінші эпизоды (және бағдарламаның жиырма бесінші эпизоды). Сценарийді Джонни Бёрн жазды; режиссер Чарльз Крайтон. Алдыңғы атаулары "Биологиялық жан" және "Биологиялық компьютер" болған. Соңғы түсірілім сценарийі 1976 жылдың 19 қаңтарында дайындалды. Нақты түсірілімдер 1976 жылдың 26 қаңтарынан 1976 жылдың 16 ақпанына дейін жүргізілді.

Сюжет

342 күн өткен соң, Жер орбитасынан кеткеннен кейін, Ай базасы Альфа ғарыш бұрылысымен болған соңғы кездесуден қалпына келеді. Ескертусіз, Ай алты жарық жылына ғарышқа лақтырылды. Зардап шеккендер болмады, бірақ бір тіршілік ету жүйесі қиын жағдайда зақымдалды. Жөндеуді аяқтау үшін титанның белгілі бір мөлшері қажет. Командир Джон Кениг сирек кездесетін минерал табу үшін жақын маңдағы Күн жүйесін барлауға зерттеу «Бүркітін» жібереді. Жаңа, жер асты Командирлік орталығынан команда «Бүркіт-1» тіршілікке жақын планетаға жақындап келе жатқанын бақылайды. Атмосферада тыныс алуға болады, бірақ шөл даласы белсенді жанартаулармен жабылған және температура орташа есеппен 180° Фаренгейтті құрайды. Компьютерлік талдау титанның үлкен қоймаларын көрсетеді, астронавттар Билл Фрейзер мен Рей Торенс қайта шақырылады. Ұшқыштар байқамай қалғанда, бір тас түсінбейтін жасыл энергияның үлкен сферасына айналады – және содан кейін «Бүркіт-1»-ді қуалайды. Ай базасының сенсорлары құпия қуалаушыны анықтайды және Кениг Фрейзерді ескертеді. Қатаң қашқындарға қарамастан, сфера кемені оңай ұстап тұрады. Командирлік орталығының қызметкерлерінің арасында Фрейзердің екі айлық әйелі Аннет бар. Ол жарық шар күйеуінің «Бүркітін» жұтып, оны планетаға қарай сүйреп әкелгенде, есінен айырылады. Құлаудан кейін Альфа сақтандыру режиміне көшеді. Жақында ғана екінші қолбасшы болып тағайындалған Қауіпсіздік басшысы Тони Вердески қорғаныс күштерін жұмылдырады, олардың ішінде үлкен лазерлік батареялар да бар. Кениг планетада ақылды тіршілік болуы керек деп талап етеді. Ғылыми қызметкер Лью Пикард осы ортада мұндай өмірдің болуы мүмкін емес деп мәлімдейді. Содан кейін үлкен экранда орта жастағы шетелдік адам пайда болады, ол өзін Психон планетасының Ақылшысы деп таныстырады. Кениг бірден бұл тұлғаны қарусыз зерттеу кемесіне шабуыл жасады деп айыптайды, ол, Ментор қарсылық білдіріп, өз планетасына кірді. Ұзақ әңгімеден кейін олар бір-біріне түсіністікке келеді. Ментор ұшқыштарды босатуға келіседі. Алайда олардың кемесі зақымдалған, оларды алу үшін басқа «Бүркіт» жіберілуі керек. Бейбітшілік үшін шетелдік оларға титанды да береді, және де егжей-тегжейін талқылау үшін ғылыми маманды жіберуді сұрайды. Ментор сондай-ақ, бір ғарышкер жарақаттанғандықтан, дәрігерді әкелуді сұрайды. Кениг шетелдіктің жомарттығына күдікпен қарап, ғарышқа кездесуге келіседі. Ол «Экскурсиялық Бүркітке» екі күшейткіш блокты үйге тез оралу үшін орнатуды тапсырады. Психондағы жер асты кешенінде Ментор өзінің серігіне – консольдің үстінде жатқан арыстанына бұрылып, оның пікірін сұрайды. Жануар экзотикалық сұлулықпен ерекшеленетін жас әйелге айналады: оның қызы Майя. Қыз – метаморф, оның әкесі молекулалық трансформация өнерінде Психонды үйретті, ол кез келген тірі организмнің түрін өз еркіне сай қабылдауға қабілетті. Ол Альфандарға жақсы қарайды, оларды бұрынғы шетелдік қонақтарға қарағанда тартымды және жағымды деп санайды. Ол ойыншықтықпен Коэнигке айналғанда, Ментор оны қабілеттерін дұрыс қолданбағаны үшін сөгіп қояды. Ол қызды үйден қуып шығады. «Бөрік-4» ұшақ ұшып кетті, оның экипажында Кениг, Пикард, Хелена Рассел және Алан Картер бар. Олар Психонға келгенде, шетелдік кеме жақындап келеді. Сенсорлар үнсіз кеменің қашықтан басқаруы бар екенін, магниттік энергия таратып жатқанын және онда тіршілік жоқ екенін көрсетеді. (Оларға беймәлім, ол Ментордың затты өзгерту күшімен тастан жасалған.) Ол электромагнит сияқты әрекет етіп, «Бүркітті» төмен қарай тартады. Көлік қозғалтқышының толық күшпен қозғалуы ғарышкердің ұстанымын бұзбай қалғанда, Кениг ракеталарды іске қосуды бұйырады. Ментордың ашуына орай, «Бөрік-4» бостандыққа шықты. Ол кемеге энергия сферасын қосып, Кенигті тұтқындады. «Бөрік-4» ғарышкерлердің кемелерімен қоршалған жанартау кратеріне келіп тоқтады. Ментор Коэнигпен байланыс жасайды, ол Психонға адамдарды қарсы алғанда, Командирдің наразылығын елемеді. Оның артында Альфан ғарышкерлері Орманға қарай жүріп жатыр. Экраннан Кенигтің суретін көріп, Фрейзер оны бір нәрсе туралы ескертуге тырысады, бірақ күзетші оны таң қалдырады. Ментор оның ашуын делирий ретінде қабылдауға тырысады, содан кейін Кенигке қайтадан хабарласуға дейін тұруға айтады. Фрейзерді алып кеткен кезде, Ментор әйнек қабырғаның артындағы орындыққа байланған Торенске жүгінеді. Ұшқыштың басына келешек заманға сай құбылмалы күмбез түсіріледі. Ғалым ғарышқа барып, панельді ұстап алады да, Торенс ауыртпалықпен қас қағып, аузын ашып, үнсіз айқайлайды. «Меймандостың» сенімсіздігіне көз жеткізіп, Коэниг және оның серіктері ғарыш кемелерінің зираттарына түседі. Олар туннельге кіріп, оны жер астына дейін жалғастырады. Пикард жерде шашырап жатқан қиыршық тастардың арасында титан кенін көреді; Хелена оларды Альфаға қайтару үшін қалтасына салады. Бұрылыстан өткеннен кейін, төртеу үлкен үңгірге кіреді, онда әртүрлі шетелдіктер тұрады. Ментордың күзетшілерімен қоршалған олар кен өндірумен айналысады. Олардың беймәлім мінез-құлқынан Хелена олардың мидың зақымдануынан зардап шегетінін анықтайды. Олар зомби сияқты кеншілердің бірінің Торенс екенін көргенде таңғалады. Оған жетіп баруға тырысқанда, Коэниг күштік өріспен тебіледі. Күзетші қозғалысқа тартылады; оқ атқаннан кейін, ол тас плитаға айналады. Пикард күзетшінің молекулалық трансформация арқылы инертті заттан жасалғанын болжайды. Олар алға жылжығанда, туннельге Ментордың бейнесі тосқауыл қояды. Шетелдік бұл голограмманың бұзуға болмайтын күштік өріспен қоршалғанын ескертеді. Тосқауылды жеңіп алуға үміттене отырып, Пикард лазерлік мылтығын атып, сәуле француздың үстінен секіріп өтеді. Олардың таңғы жарықтары балқыған тастарға айналғанда, Коэниг және оның серіктері шегінеді, бірақ жарық шарларымен тұтқындалады. Коэниг есін білгенде, есік алдында арыстан күзетшісі тұрған жалғыз камерада өзін табады. Одан қашқанда, Майя қалыпты түріне оралады. Олар әкесімен бірге Психонның жалғыз тұрғындары болғандықтан, ол шетелдік командирмен қарым-қатынас жасауға құштар. Коэниг камерадан шығуға тырысқанда, тағы бір күштік өріспен кездеседі. Майяның кешірімі шын болғанымен, Коэниг Психонның тағы бір алаяқтығы деп ойлап ашуға буырады. Майя Коэнигтің Ментордың зұлымдықтарын тізімдеп айтқандағы шабуылына таңғалады. Оның әкесінің іс-әрекеттерінен бейхабар болған ол Коэнигке сенбейді, оның әлі де бағдаршасы бұзылған деп ойлайды. Орманнан Ментор Коэнигті қабылдайды, бірақ қызықты Майяның оларға қосылуына жол бермейді. Бөлмеде ерекше артефакт басым: ондаған шыны түтіктер тас төбесіне еніп жатқан гексагональ тұғыр. Түтіктер әр түрлі түсті көпіршікті органикалық сұйылықтарды қамтиды, ал объекті гуілдеп, энергиямен пульсациялайды. Сүйіспеншілікпен Ментор оны Психе деп таныстырады, биологиялық компьютер. Ол затты манипуляциялау қабілетін пайдаланып, бұл өліп бара жатқан әлемді жанартаулы шөлден бұрынғы сұлулығына қайтаруды жоспарлап отыр. Шетелдік ғалым қорқынышты ақиқатты ашады: Психе өзін тірі әлемдердің санасынан энергия алады. Торенс сияқты, шұңқырдағы миы өлген құлдардың барлығы машинамен «байланыста» болған. Коэниг бұл жағдайға қорқынышпен қарап, Ай мен оның 297 тұрғыны осы әлемді тірілту үшін жеткілікті энергия береді деп мәлімдейді. Коэниг Альфа халқын беруден бас тартқанда, Ментор Ай тауын Ай базасының жанында жарылысқа ұшырады. Коэниг бас иеді, Альфандардың мейірімді түрде жойылғанын қалайды, олар осы құмарлыққа түсіп қалғанша. Ақылды Ментор оның жоғалған серіктерін көрсетеді – миды ауыстыру құрылымында бекітілген. Коэниг бас имесе, олардың санасы Психеге беріледі. Коэниг тұрып, процесс басталады. Оның халқы шыны күмбездердің астында азаптануда, Ментор оларға қалған уақыттың қанша екенін мақтан тұтады. Хеленаның азаптануын көре алмаған Коэниг бас иеді. Ай базасы Альфада көңіл күйі мұңды. Екі «Бүркіт» экипажынан да хабар жоқ және Ментордың кешені олардың сканерлерінен қорғалған. Қызметкерлер Коэнигтен сигнал алғанда қуанышқа бөленеді, одан да көп қуанышқа бөленеді, ол Альфандарға P планетасында қоныстануға рұқсат берілгенін жариялағанда.

Музыка

Дерек Уодсворт бұл эпизод үшін түпнұсқа музыка жазды. Джаз тромбонисі және композитор Уодсворт Джерри Андерсонның «Ертеңнен кейін» телеарнайы бағдарламасына музыка жазуға келісті. (Сонымен қатар «Infinity» деп те аталады, ол жаңа ғылыми-фантастикалық серияның құпия пилоты ретінде жоспарланған.) Уодсворттың күшті ритмі бар заманауи стилі жаңа «Space: 1999» әрекет-қимыл форматына үйлесетіндіктен, ол екінші серияның композиторы ретінде таңдалды. Формат өзгеруіне байланысты Нью-Йорктегі Грейдтің оң қолы – Эйб Манделл екінші серияға «жасыл жарық» берді. Өндіріс тоқтау салдарынан кешігіп қайта басталды. Джонни Бёрннің «Биологиялық жан» сценарийі (Бёрн бұрыннан екінші серияның премьералық эпизоды ретінде жазған) дереу қолданысқа енгізілді. Онда Альфа тұрғындары Психо планетасының теңгерімсіз кеңесшісі мен оның биологиялық компьютері Психемен кездесетіні айтылды. Бірінші серия форматында жазылған, ол аралықта жасалған көптеген өзгерістерді көрсету үшін кеңінен қайта өңделді. Фрайбергер бірінші серияның қосалқы актерлерін «ұнамайтын» деп бағалаған; оларды қажетсіз деп есептегендіктен, олардың жоқтығын түсіндіруге тырыспады. Фрайбергер актердің танымалдығын білгеннен кейін ғана Ник Тейтті Алан Картер рөліне қайта шақырды. Блессид бірінші серияның «Өлімнің басқа билігі» эпизодында доктор Кэбот Роуленд рөлінде пайда болды. Майя рөліне бағдарламаға қосылғанға дейін Кэтрин Шелл бұрынғы серияда «Пиридің күзетшісі» эпизодында андроид-әуескер, Күзетшінің қызметшісі рөлін сомдаған. Тони Анхольт Тони Вердески рөліне кіріспей тұрып, Андерсоннің тағы бір жобасы – «Қорғаушылар» фильмінде Пол Бучет рөлін ойнаған. Хеленаның есеп беру күні – орбитаны тастағаннан кейін 342 күн өткені бұрынғы мәліметтерге қайшы келеді. «Аждаһаның иелігінде» орбитаны тастағаннан кейін 877 күн деп белгіленген. Көптеген адамдар осы үзілісті Фрайбергерге жабады, өйткені продюсер өндіріске келгеннен кейін бірінші серияның сегіз эпизодын ғана көрген. Онда Хейс, Масинлок және Джеймсон сияқты кейіпкерлердің аты-жөні бар. Сценарийдің көптеген өңделуі авторды шатастырған болуы мүмкін: Тони Вердески Альфада командирлік қызметте қалады, ал Саймон Хейс Кенигті Психонға сүйемелдейді. Бергманның тағдыры туралы диалог кіргізілген. Джон Кеннет Мьюрдің 2003 жылы жазған «Қалдырылғандар» романында осы оқиғаның себептері «Ғарыш миы» романында бейнеленген атақты интеллектінің өлімімен байланысты екені айтылады. Ми өзінің ықпалындағы ғарыш бұрылыстарын басқарды; оның өлімінен кейін олар болжаусыз және тұрақсыз болады. Бұл Айдың эпизодтан бірден бұрын Психонның қашықтығына ие болуына мүмкіндік береді.