Кіріспе

1974–1976 жылдардағы американдық балалар телесериалы

"Жоғалғандардың жері" – Дэвид Джеррольд жасаған (авторлығы көрсетілмеген), Сид пен Марти Крофт продюсерлік еткен, ал Аллан Фошкомен бірге дамытылған балалар оқиғаларына арналған телесериал. Бұл толыққанды актерлік ойынмен түсірілген шоу, оған тоқтатып түсірілген анимациялық динозаврлар қосылған. Алғаш рет 1974 жылдан 1976 жылға дейін NBC телеарнасында сенбі күндері таңертең көрсетілді. CBS телеарнасы оны 1985 жылдың 22 маусымынан 28 желтоқсанына дейін және 1987 жылдың 2 маусымынан 5 қыркүйегіне дейін жазғы алмастыру бағдарламасы ретінде пайдаланды. Ол 1970-ші жылдардағы американдық культ классикасына айналды. Krofft Productions 1991 жылы сериалды қайта жасады және 2009 жылы оны толық метражды фильмге бейімдеді.

Шолу

Жоғалғандардың жері Маршалл отбасының (әке Рик және оның балалары Уилл мен Холли) басынан өткен оқиғаларды көрсетеді, олар динозаврлар мекендейтін балама әлемге немесе уақыт кеңістігіне түсіп қалады. Онда Пакуни деп аталатын адамға ұқсас приматтар мен агрессивті гуманоид/кесірткелер (құстарға ұқсас сипатталатын) Sleestak та бар. Серия банджоға ұқсас аспап пен синтезатормен басталады. Эпизодтар отбасының аман қалу және өз әлеміне қайту жолын табуға жасаған әрекеттеріне бағышталған, бірақ Жоғалған жердің ерекше тұрғындарының зерттелуі де оқиғаның маңызды бөлігі болып табылады. "Жоғалғандардың жері" және "Х. Р. Пуфнстуф" фильмдеріне студиялардың жаңа қызығушылығы туралы мақалада "Голливудтағы шешім қабылдаушылар мен танымал актерлер 1969-1974 жылдар аралығында отбасылық бөлмеде Крофттардың сенбі күнгі таңертеңгі бағдарламаларын қайта-қайта көруге арналған уақыттарын есіне алады" делінген. Марти Крофттың сөзіне сүйенсек, Universal Studios басшысы Рональд Мейер және Sony Pictures жетекшілері Крофт бағдарламаларының жанкүйерлері болған. Бірқатар беделді ғылыми-фантастика жазушылары сериалға сценарийлер жазды (көбінесе бірінші және екінші маусымдарда), олардың ішінде Ларри Нивен, Теодор Стерджон, Бен Бова және Дэвид Джеррольд болды.

График және пішім

Маршаллдар құпия әлемге өлшемдік портал арқылы жеткізіледі, бұл құрылғы серия бойына жиі қолданылады және оның ішкі мифологиясының маңызды бөлігін құрайды. Портал олар 1000 фут биіктігінен құлаған алып сарқырамада ашылады. "Шеңбер" атты эпизодта уақыт парадоксы түсіндіріледі, онда Рик Маршаллдың өзі Эник үңгірінде осы порталды ашады, қазіргі Маршаллдардың Жерге оралуына мүмкіндік жасап, парадоксты шешеді және Эникке де өз уақытына қайтуға жол ашады. Ұзақ мерзімді кемпингке ғана дайындалған, Калифорниялық тапқыр отбасы (Рик Индианаполистегі Форд көшесінде өсіп, Филлмор орта мектебін бітірген) табиғи үңгірде паналап, тіршілік ету үшін қажетті жабдықтар мен азық-түліктерді импровизациялайды. Олардың ең көп кездесетін және қауіпті кездесулері динозаврлармен, әсіресе "Мұңды" лақап атымен танымал Тираннозавр рексімен болады, ол үңгір орналасқан жерге жиі келеді. Дегенмен, динозаврлардың көпшілігі шөппен қоректенеді, Маршаллдарға қауіп төндірмейді, егер оларды қасақана ашуламаса. Бірі – Холлидің "Ақсақ" деп атаған, және Холли үй жануары ретінде қарастыратын ерекше жайлы жас бронтозавр. Олар сондай-ақ, көбінесе жауырыз Слистактармен (кесіртке адамдар) және Пакуни деп аталатын маймылға ұқсас жаратылыстармен (олардың бірі – Ча Ка, олармен достық қарым-қатынас жасайды), сондай-ақ түрлі қауіпті жаратылыстармен, ерекше географиямен және бейтаныс технологиямен кездеседі. Үшеуінің басты мақсаты – үйлеріне қайтудың жолын табу. Оларға бұл істе кейде кемеден құлаған Альтрузиялық Эник көмектеседі. Үшінші маусымның басында Рик Маршалл (Спенсер Миллиган сомдаған) үйге оралу үшін пилонның бірін пайдалануға тырысып, балаларын қалдырып, күртен жоғалып кетеді; оның жоғалуы Жерге жалғыз оралуымен түсіндіріледі. Риктің орнына дереу оның інісі Джек келеді, ол қызметтес іздеуге шығып, қарындасы мен інісін табады. "Уақыт есігі" термині серияда жиі қолданылса да, "Жоғалған жер" Жер тарихының бір дәуірін бейнелеу үшін емес, орны мен уақыты белгісіз, құпиялы аймақты көрсету үшін жасалған. Шын мәнінде, пилоттық эпизодтың алғашқы минуттарында Маршалл отбасының әкесі балаларына аспанда үш ай көргенін айтады. Бұл уақыт порталдарын алғашқы жасағандар Слистактардың ата-бабалары, Альтрузиялықтар деп есептелген, бірақ кейінірек шыққан эпизодтар бұл мәселеге қатысты сұрақтар тудырды. "Жоғалған жердің" көптеген аспектілері, соның ішінде уақыт есіктері мен қоршаған орта процестері, пилонмен – ішкі жағы сыртқы жағынан үлкен металл обелиск пішіндес кабиналармен бақыланады, олардың ішінде түрлі түсті кристалдармен безендірілген тас үстелдер орналасқан. Бақыланбайтын уақыт есіктерінің нәтижесінде түрлі қонақтар мен кемеден құлағандар осы жерге келіп түседі.

Өндіріс

"Жоғалғандар елі" эпикалық масштабты концепциясымен ерекшеленеді, ол көптеген фантастикалық тіршілік формалары мен құпия технологиясы бар кең әлемді ұсынды, мұның бәрі балалар сериалының шектеулі өндіріс бюджетімен жасалды. Ішкі мифологияны қолдау үшін лингвист Виктория Фромкинге пакуни тайпасы үшін арнайы тіл жасау тапсырылды, ол Батыс Африка тілдерінің дыбыстарын негізге алып, көрермендерге көптеген эпизодтар барысында тілді үйренуге мүмкіндік беретіндей шоуға біртіндеп енгізуге тырысты. Сериалдың мақсаты – шыншылдық фантастикалық әлемді құру болды, бірақ бұл үшін балалардың ұсақ-түйек қателіктерді қабылдауына үлкен сенеу қажет еді. 1999 жылғы сұхбатта бірінші маусымның сюжет редакторы және сценарийшісі Дэвид Джеррольд шоуды негізінен әртүрлі ғылыми-фантастикалық мотивтердің суреттеріне негізделген деп мәлімдеді, олар бір кітапқа жиналып, Сид Крофт пен Аллан Фошко оған тапсырды. Бұл Крофт командасының бұрынғы жұмысынан едәуір ерекшеленеді, онда көбінесе H. R. Pufnstuf және Lidsville сияқты өте стильденген қуыршақтар мен декорациялар болды. Оның ішінде Тайваньда жасалған ойыншық динозаврлардың жиынтығы, сондай-ақ Уитман баспасынан шыққан бояу кітабы, "Алтын кітап", View Master роликтері және Милтон Брэдлидің үстел ойыны бар еді. Оның кейіпкері Рик Маршаллдың орнына оның інісі Джек, Рон Харпер ойнады, ал Рикті бейнелеу үшін камераға арқасын бұрып, парик киген сомдама актер қысқа ғана көріністе үйге қайтарылып бара жатқанда пайда болды. Адам емес кейіпкерлер латекс резеңке костюмдерімен немесе ауыр макияжбен сомдалды. Сериалдағы динозаврлар тоқтатылған анимацияның миниатюралық үлгілері, артқы проекция эффектілері және динозаврлардың басын жақыннан көрсету үшін қол қуыршақтардың комбинациясы арқылы жасалды. Бұл серияда фильмде түсірілген тоқтатылған анимациялық кадрларды тірі түсіріліммен біріктірудің сирек мысалы болды, бұл аз талаптармен түсірілгенде пайда болатын көк "шекарадан" құтылуға мүмкіндік берді. Бұл кейде өте жақсы жұмыс істесе де, бейне мен фильм арасындағы жарық айырмашылығы кейде процестің шектеулеріне назар аударды. Арнайы эффекттер жиі қайта қолданылды. Қосымша визуалды эффекттер қолмен пленканы қабаттастыру әдістері арқылы жасалды, бұл кейінгі қозғалыс бақылау фотосуретінің қарапайым атасы болды.

Шығару

Сериал бастапқыда NBC каналында сенбі күні таңертең, көбінесе балаларға арналған анимациялық бағдарламалармен бірге көрсетілді. Кейіннен 1978 жылдан 1985 жылға дейін "Krofft Superstars" жинағының бөлігі ретінде күн сайын қайта көрсетілді. 1985 жылы, тоқтатылған "Прайордың орны" (осы да Krofft өндірісі) бағдарламасының орнына, ол CBS телеарнасында сенбі күні таңертең қайта көрсетілді, содан кейін 1987 жылдың жазында CBS-ке тағы бір қысқа мерзімге оралды. Кейіннен 1990 жылдары Sci Fi арнасында қайталап көрсетілді. Осы сериалдың қайталап көрсетілулері MeTV телеарнасында сенбі күні таңертең көрсетіліп, олардың веб-сайтында кез келген уақытта онлайн көруге болады.

Үй медиасы

2004 жылдан 2005 жылға дейін Rhino Entertainment шоудың құқықтарын иеленді және бірінші маусымнан үшінші маусымға дейін, сондай-ақ барлық шығарылымдарында комментарийлер сияқты бірнеше қосымша мүмкіндіктері бар толық сериялық жинақты шығарды. Сериалдың DVD-лері 2004 жылы «Ең жақсы ретро телесериал шығарылымы» номинациясында Сатурн сыйлығына ие болды. 2009 жылдың 26 мамырында Universal Studios екі толық сериялық жинақты шығарды: біреуі түпнұсқа қаптамасында, ал екіншісі 1970-ші жылдардағы «The Land of the Lost» ескі түскілік қорабының көшірмесінде болды; жалғыз қосымша мүмкіндік – Уилл Феррелл қатысқан фильмге шолу. 2009 жылдың 13 қазанында Universal үш маусымды жеке-жеке шығарды; DVD-лер Universal-дың толық сериялық жинақтарымен бірдей. (Дегенмен, 2009 жылғы жинақтың 4-аймақтық нұсқасында комментарийлер мен сұхбаттамалар бар, бірақ Ферреллдің фильміне шолу жоқ.) Сериал сонымен қатар цифрлық медиа форматында да қолжетімді.

Қайта жасау

Салыстырмалы түрде қысқа ғана көрсетілгенімен, шоу синдикация арқылы кеңінен көрсетіле берді. Осы сәттіліктің арқасында, 1991 жылы сериалдың жаңа нұсқасы түсіріле бастады және ол екі маусым бойы эфирде болды. 2009 жылы ересек көрермендерге арналған түпнұсқа сериалды пародиалайтын көркем фильм шықты. Оны Брэд Силберлинг режиссерлік етті, комедиялық актер Уилл Феррелл басты рөлде ойнады, ал Крофт ағайындылары қосымша өндірушілер болды. 2015 жылы Сид пен Марти Крофт "сол басқа фильмнен" кейін "Жоғалғандардың жері" сериалын қайта жаңғырту жұмыстарын жүргізіп жатқандары хабарланды. 2018 жылы Сид пен Марти Крофтпен болған подкаст сұхбатында олар әлі де "Жоғалғандардың жері" сериалын жаңарту жұмыстарын жалғастырып жатқанын және бұл жолы ол бір сағаттық сериал болатынын мәлімдеді.