Кіріспе

Жинақтар теориясында ішкі модельдер теориясы – ZFC немесе оның кейбір бөлімдерінің немесе күшейтілімдерінің белгілі бір модельдерін зерттеу саласы. Көбінесе бұл модельдер фон Нейман ғаламы V-нің транзитивті жиынтықтары немесе субкластары болып табылады, кейде V-нің кеңейтілген түрі де қарастырылады. Ішкі модельдер теориясы осы модельдердің анықтық, үлкен кардиналдар және сипаттамалық жиынтар теориясымен байланысын зерттейді. Атауына қарамастан, бұл теория модельдер теориясынан гөрі жинақтар теориясының бір саласы ретінде қарастырылады.

Мысалдар

Барлық жиынтықтар класы – барлық басқа ішкі модельдерді қамтитын ішкі модель. Ішкі модельдің алғашқы маңызды мысалы Курт Гёдель жасаған L құрастырылатын әлем болды. ZF-тің кез келген M моделі құрастырылу аксиомасын қанағаттандыратын LM ішкі моделіне ие, және бұл M-нің барлық ординалдарын қамтитын ең кішкентай ішкі модель болады. Бастапқы модельдің қасиеттеріне қарамастан, LM жалпыланған континуум гипотезасын және алмаз принципі ◊ сияқты комбинаторлық аксиомаларды қанағаттандырады. HOD, мұрагерлік түрде ординалмен анықталатын жиынтар класы, ZFC-ге сәйкес келетін ішкі модель құрайды. Ординалдардың санаулы тізбегі бойынша мұрагерлік анықталатын жиынтар Соловай теоремасында қолданылатын ішкі модель құрайды. L(R), барлық нақты сандар мен барлық ординалдарды қамтитын ең кішкентай ішкі модель. L[U], нормальді, негізгі емес, толық ультрафильтр U-ға қатысты құрастырылған класс (нөлдік пышаққа қараңыз).

Тұтастықтың нәтижелері

Ішкі модельдердің маңызды қолданылуларының бірі – сәйкестік туралы нәтижелерді дәлелдеу. Егер A аксиомасының кез келген моделі B аксиомасын қанағаттандыратын ішкі модельге ие екені көрсетілсе, онда A сәйкес болса, B да сәйкес болуы керек. Бұл талдау, әсіресе A аксиомасы ZFC-ден тәуелсіз болғанда, мысалы, үлкен кардинал аксиомасы болғанда, тиімдірек. Бұл аксиомаларды сәйкестік күші бойынша бағалауға қолданылатын құралдардың бірі.