Кіріспе

Ресейлік-неміс тарихшысы және этнологияның алғашқы зерттеушісі (1705–1783) Герхард Фридрих Мюллер (Фёдор Ива́нович Ми́ллер; 29 қазан 1705 – 22 қазан 1783 [ескі стиль бойынша 11 қазан 1783]) – ресейлік-неміс тарихшысы және этнологияның алғашқы зерттеушісі.

Ерте өмір

Мюллер Герфорд қаласында туып, Лейпцигте білім алған. 1725 жылы ол Санкт-Петербургке Императорлық ғылым академиясын бірге құруға шақырылды.

Мансап

Мюллер екінші Камчатка экспедициясына қатысты, ол Орал тауларының шығыс жағындағы өмір мен табиғат туралы хабарлады. 1733 жылдан 1743 жылға дейін он тоғыз ғалым мен суретші Сібірді аралап, халықтарды, мәдениеттерді зерттеді және карта жасау үшін деректер жинады. Сибір этностарының киім-кешегін, діндерін және салты-дәстүрлерін сипаттаған және жіктеген Мюллер этнографияның негізін қалаушы саналады. Сібірден оралғаннан кейін Ресей империясының тарихшысы болды. Ол Ресей тарихының толық сипаттамасын құжаттамалық дереккөздерді жан-жақты зерттеу негізінде жазған алғашқы тарихшылардың бірі болды. Оның сол ел тарихындағы скандинавиялықтар мен немістердің рөлін ерекше атап көрсетуі – соқпақ Норман теориясының бастауы – бұрын оның еңбегін қолдаған Михаил Ломоносовтың наразылығына ұшыратып, оның Ресейдегі мансабына нұқсан келтірді. 1760 жылдардың басында ол «Ресей қалаларының тізімі, жақын және алыс» деген есімді қолжазбаны қайта тауып алды, кейін оның әріптесі Август Людвиг фон Шлёцер 1816 жылы орыс тілінде жариялады. 1766 жылы әріптестерінің көптеген шабуылдарынан кейін Мюллер ұлттық архивтің сақтаушысы болып тағайындалды. Ол үкімет үшін оның шарттарының жинағын дайындады.

Кейінгі өмірі

1761 жылы Мюллер Швед Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі сайланды. Ол 77 жасында Мәскеуде дүние салды.