Кіріспе

испандық саясаткер, американдық актриса (1927–2014)

Кармен Маргарита Запата (15 шілде 1927 – 5 қаңтар 2014), көбінесе "Гишпан тілдес театрының бірінші ханымы" деп аталатын, PBS екі тілді балалар бағдарламасы "Villa Alegre"-дегі рөлімен танымал болған американдық актриса. Запата сонымен қатар Лос-Анджелестегі Екі тілді өнер қорының құрылтайшысы және директоры. Запата 1960-1970 жылдардағы Чикано қозғалысына белсенді қатысқан. Ол Нью-Йорк қаласында мексикалық иммигрант Хулио Запата мен аргентиналық иммигрант Рамона Рока отбасында дүниеге келген.

Актерлік мансап

Жапота 1946 жылы «Оклахома!» мюзиклінің хорында Бродвейде алғаш рет өнер көрсетті. 1972 жылы Сапата актерлер Рикардо Монтальбан, Эдит Диаз және Генри Дарроумен бірге «Screen Actors Guild» Этностық азшылықтар комитетін құрды. Ол сондай-ақ Рикардо Монтальбан бастаған «Nosotros» испаниялық актерлер ұйымының алғашқы мүшелерінің бірі болды. 1986 жылы ол өзінің жазушы серіктесі Майкл Дьюэллмен бірге Федерико Гарсия Лорканың драмалық трилогиясын аудармалап жариялады. Бұл аударма «Bantam Books» баспасынан шықты және ол испан тіліндегі әдебиетті ағылшын тіліндегі оқырмандарға жеткізуге арналған тыранысының бір бөлігі болды. 1997 жылы Запата өнердегі жетістіктері мен «BFA» ұйымымен жұмысы үшін «Испан мұрасының өмірлік жетістіктері» сыйлығымен марапатталды. Запата карьерасында екі рет «Эмми» сыйлығына ұсынылды – «Медициналық орталық» телесериалындағы және «Карола» фильміндегі рөлдері үшін «Екінші пландағы үздік әйел рөлі» номинациясында. 1981 жылы Сапата Үлкен Лос-Анджелестің әйелдер тобымен бірге «Жас әйелдер христиан қауымдастығы» ұйымынан «Күміс жетістік» сыйлығын алды. 1983 жылы Запатаға Мексикалық-американдық құқықтық қорғау және білім беру қоры (MALDEF) «Рубен Салазар» сыйлығын табыс етті. 1985 жылы Запата «Испандық әйелдер кеңесі» тарапынан «Жыл әйелі» атанды. 1986 жылы Запата «Dramalogue» журналының «Үздік аударма» сыйлығының иегері болды. 2003 жылы Запата Голливудтың Даңқ аллеясында өз жұлдызына ие болды.

Өлім

Запата 2014 жылдың 5 қаңтарында Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласында жүрек ауруынан қайтыс болды, оның өмірі 86 жылға созылды.