Кіріспе

Донецк қаласындағы футбол стадионы, Украина

Донбас Арена (Донбас Арена) – 2009 жылғы 29 тамызда Украинаның шығысындағы Донецк қаласында ашылған, табиғи шөп төселген стадион. Бұл нысан қала орталығында, Ленин комсомолы саябағында орналасқан. Сыйымдылығы 52 187 көрерменге арналған стадионда бұрын "Шахтер" Донецк клубының ойындары өткізілген, сондай-ақ 2012 жылғы Еуропа чемпионатының бірнеше матчы да осы стадионда ойналған. Донбас Аренаның құрылысының жалпы құны 400 миллион долларға бағаланған. 2014 жылдың мамыр айынан бері Донбастағы соғыс салдарынан стадион пайдаланылмай, көпшілікке жабық. Стадионның аты – Донбас индустриалды аймағының, Донецк бассейнінің (Донецький басейн) қысқартылған және жеңілдетілген атауын көрсетеді, сондықтан Донбас (укр. Донецький басейн немесе Донбас).

Құрылыс және жобалау

Құрылыс 2006 жылы басталды. Бас мердігер түрік компаниясы ENKA болды. Стадион 2009 жылы құрылып, ашылды. Құрылысқа негізінен түрік 1600-ға жуық маман қатысты. "Донбас Аренаны" ArupSport жобалады. Жобаны Arup Major Projects (жоба директоры Чарльз Годдард) басқарды. Arup Sport сонымен қатар Манчестер қаласының стадионын (Манчестер, Англия), Альянц Аренаны (Мюнхен, Германия) және Пекин ұлттық стадионын (Пекин, Қытай) жобалаған. Шатырдың биікке көтерілу әсері стадионды ұшқыш тәрізді етіп көрінеді. Стадион дөңгелекше келген, шыныдан жасалған қасбеті бар және "Олимпиялық" аймақтық спорт кешеніне жақын орналасқан. Стадионның шатыры солтүстіктен оңтүстікке қарай еңіске түседі, бұл жер бедеріне сай келіп, алаңды табиғи жарықпен және ауамен қамтамасыз етеді. Сыртқы жарық стадионды түнде жарқыратады. Маңызды жобалық мәселе – орманды барынша сақтау болды (әрбір ағаш Ұлы Отан соғысында қаза тапқан туыстардың құрметіне отырғызылған, сондай-ақ көршілес соғыс ескерткіштерінің қауіпсіздік аймақтары ескерілді). Жер астында шамамен 100 метр тереңдікте геотехникалық жарық бар. Ғимараттың негізі мен қазықтары – үлкен қосалқы жоба болды.

Ашылу

Донбас Аренасы жоспарланған мерзімнен бұрын аяқталды, бірақ салтанатты ашылу 2009 жылдың 29 тамызына дейін шегерілді, бұл Украинаның Тау-кеншілер күні мен Донецк қаласының мерекесімен сәйкес келу үшін жасалды. Донецк – Донбас аймағында орналасқан, ол кен өндіру аймағы болып табылады, және бұл күн оның символикалық маңызы үшін таңдалды. Бұл нысанның негізгі арендаторы – жергілікті кәсіби футбол клубы «Шахтер Донецк» («Донецк көміршілері»). Американдық поп/R&B әнші-әндер авторы Бейонсе жаңа стадионның ашылу кешінде өзінің «I Am World Tour» гастрольдік шоуын орындады. Бұл Ноулздың Украинадағы тұңғыш қойылымы болды. Бейонсе сол күні туған күні болған Майкл Джексонның естелігіне арнап, өзінің танымал «Halo» әнін шырқады. «K events Filmmaster Group» компаниясы ұйымдастырған бұл шараға көптеген мемлекеттік шенеуніктер қатысты. Ашылу салтанаты 2010 жылдың 18 маусымында Дублинде өткен Stadium Business Awards сыйлықтау кешінде «Жылдың үздік іс-шарасы» деп танылды. «Шахтер Донецк» клубы стадиондағы алғашқы ойынын 2009 жылдың 27 қыркүйегінде «Оболон» клубына қарсы өткізіп, Украина Премьер-лигасының 2009/10 маусымында 4:0 есебімен жеңіске жетті. Алғашқы халықаралық матч 2009 жылдың 18 қарашасында Грекияға қарсы өтті, онда Украина 0:1 есебімен жеңіліп, 2010 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатына қатысу мүмкіндігінен айырылды.

Басқа қолданыстар

"Донбас Арена" жаңа стадионының жобасы Украинаның 2012 жылғы Еуропа чемпионатын бірлесіп өткізуге тағайындалмас бұрын-ақ ойластырылған. Иесі аренаны күнделікті пайдалану мүмкіндігін қарастырды. "Донбас Арена" құрамына үш мейрамхана, лаунж-бар, жанкүйерлер кафесі, көптеген жылдам тамақ орындары, сауда дүкендері, фитнес-орталық, корпоративтік ложалар және медициналық жәрдем бөлмелері кіреді. Стадион сондай-ақ корпоративтік іс-шаралар, презентациялар, баспасөз мәслихаттары, тойлар мен концерттер үшін де жабдықталған. Стадионды аралауға экскурсиялар ұйымдастырылады, олар "Донбас Аренаның" ерекше ерекшеліктерін, футболшылардың бөлмелерін, "Шахтер" футбол клубының мұражайын және "Шахтер" клубының сувенирлік дүкенін қамтиды. Стадион 2020 жылғы "Call of Duty: Warzone" видео ойынында бейнеленген, онда Донецктегі нақты орындардың кейбіреулері көрсетілген.

Украинадағы соғыс

2014 жылғы 20 мамырда стадионда 2014 жылғы Украинадағы Ресей тарапынан қолдауға ие болған тәртіпсіздіктерге және өзін-өзі жариялаған Донецк Халық Республикасының зорлық-зомбылығына қарсы шағын "Бейбітшілік шеруі" өтті. 2014 жылғы 22 тамызда стадион украин қарулы күштері мен Ресейге жақтас сепаратистер қаланың бақылауы үшін шайқасқан кезде артиллериялық оқтан зақымдалды деген хабар тарады. 2014 жылғы 20 қазанда стадион тағы да артиллериялық оқтан зақым көрді. Бұл жолы стадионның шығыс және батыс бөліктері зақымдалды, сондай-ақ кем дегенде бір үлкен шыны панелі жас қыздың жанына құлады. 2014 жылғы шілдеден бастап Донецктегі қақтығыстың қаупіне байланысты "Шахтер" Украинаның батысындағы Львов қаласындағы "Арена Львов" стадионын (Донецктен 600 миль қашықтықта) уақытша үй стадионы ретінде пайдаланды. 2017 жылдың басында клуб өз ойындарын Харьков қаласындағы "Металист" стадионына көшірді (Донецктен 183 миль солтүстік-батысқа қарай). Сонымен қатар, клубтың әкімшілік кеңсесі мен ойыншылардың жаттығулары ел астанасы Киевке көшірілді. "Шахтер" футбол клубы оны тастап кетуге мәжбүр болғаннан бері стадион пайдаланылмай және қоғамға жабық күйде қалып отыр.

Ресейдің Украинаға басып кіруі

2022 жылдың наурызында, 2022 жылғы Украинаға Ресейдің басып кіруі кезінде, Донбас Арена футбол инфрақұрылымы Украинадағы соғыстың салдарынан зардап көріп жатыр. Донецк қаласының негізгі стадионына біршама нұқсан келді.