Кіріспе

Оңтүстік Австралияның тұрғын үй қоры (SAHT) – Оңтүстік Австралия үкіметімен құрылған тәуелсіз мемлекеттік орган. Ол екінші дүниежүзілік соғысқа дейін штаттың өнеркәсіптік дамуын қолдау мақсатында жұмыс істейтін адамдар мен олардың отбасыларына қолжетімді бағадағы жалдамаға берілетін тұрғын үймен қамтамасыз етуге жауапты болды. Соғыс аяқталғаннан кейін оның қызметі кеңейіп, ірі құрылыс салушы және мемлекеттік тұрғын үй басқармасына айналды, бірақ 1980 жылдардан бастап бұл кеңею шектелді. 2000 жылдардың басынан 2018 жылдың 1 шілдесіне дейін SAHT қызметтері Адам қызметтері департаментінің құрамындағы Housing SA арқылы жүзеге асырылды. 2018 жылдың 1 шілдесінен бастап Housing SA және Renewal SA Оңтүстік Австралияның тұрғын үй басқармасына біріктірілді.

Тарих

Оңтүстік Австралияның Либералдық және Оралдық лигасы (LCL) үкіметі 1936 жылы SAHT-ті Австралиядағы алғашқы мемлекеттік тұрғын үй органы ретінде құрды. Ол жақсартылған тұрғын үй немесе қала құрылысы арқылы тұрмыс деңгейін көтеру құралы ретінде емес, сонымен қатар Жаңа Оңтүстік Уэльс (NSW) және Виктория штаттарынан төмен еңбек құнын сақтап, өнеркәсіптік инвестицияларды тарту үшін үкіметтің қалыптасып келе жатқан жоспарындағы құрал ретінде қарастырылды. Бұл рөл Томас Плейфордтың LCL премьері ретінде 26 жыл (1938–1965) ішінде ең дамыған. Плейфорд SAHT-тің ірі мемлекеттік кәсіпорын ретінде және оның бұрынғы премьер-министрі Ричард Батлер бастаған экономикалық саясаттың маңызды құралы ретінде кеңейтуін қолдады. Бұл саясаттар негізінен өнеркәсіптік дамуды және халық санының өсуін ынталандыруға бағытталғандықтан, олардың әсері Аделаидаға шоғырландырылды. Көптеген ғалымдар Плейфордтың басқаруының басты нәтижесі – индустрияландырудың үдеген қарқыны екенін мойындайды. Индустрияландырудың өзінен гөрі, Плейфорд дәуірі саясатының ең айқын нәтижесі – жаңа мегаполистік Аделаида болды. Қалалық дамытушы ретіндегі рөлі трасттың Аделаидада жалға алу бағасын шектеу және жеке құрылыс индустриясын ынталандыру үшін жұмысшыларға арналған коттедждерді жеткілікті көлемде салу мақсатына енгізілген. 1937 жылы құрылғаннан бастап SAHT тұрғын үй алаптары үшін орын таңдауда кеңірек метрополитендік жоспарлау рөлін бастады. 1940 жылдардың соңынан бастап қалалық жоспарлаудағы бұл рөлдер артып, кеңейді, себебі Плейфорд Оңтүстік Австралия Электр энергетикасы тресі және SAHT сияқты мемлекеттік кәсіпорындарды құру немесе кеңейту арқылы өнеркәсіптік дамуды қолдады. SAHT-тің қалалық саясатындағы рөлі үкіметтің жалпы өнеркәсіптік даму стратегиясының бір бөлігі болды. Қалалық даму рөлін нақты жүзеге асыру 1940 жылдардың ортасында SAHT-ті қайта құруға байланысты болды, оған қосымша қызметкерлер мен жауапкершіліктер, жаңа төраға (Джек Картледж) және бас директор (Алекс Рамзи) тағайындалды. Картледж және Рамзи өте зиялы және қабілетті адамдар болды, олар кең өкілеттіктермен соғыстан кейінгі ұйымды құрды және Плейфорд үкіметінің қалған жылдары SAHT-ті басқарды. Екеуі де SAHT-тің қалалық өсудің жалпы бағытын анықтаудағы рөлін жақсы түсінді, оған тек үлес қосу ғана емес.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл траст ең беделді мемлекеттік органдардың біріне айналды. Плейфорд көптеген жаңа бастамаларды қолдады, бұл SAHT-қа жаңа қалалық аудандарды, өнеркәсіптік және экономикалық дамуды, сондай-ақ халық санының өсуін дамытуға бағытталған толыққанды даму органы ретінде әрекет етуге мүмкіндік берді. Осылайша SAHT бірнеше деңгейде "мегаполистік жоспарлаушы" рөлін атқарды: ресми қала жоспарлаушы (мысалы, Елизавета қаласында); зауыттар құрылысын және тұрғын үй салуды үйлестіріп, қала маңындағы аудандарды кеңейтуші мегаполистік жоспарлаушы ретінде; және, әсіресе, индустрияландыру және көші-қон саласындағы ірі мемлекеттік жоспарлаушы ретінде. Бұл бағдарламаға сәулетші Г.Р.Шедли үлкен үлес қосты.

1950 жылдардағы "сақтану" тұрғын үйі

Тұрғын үй қоры білікті отбасыларға сатып алу үшін 15 түрлі жоспар бойынша көптеген қарапайым үйлер салды, бұл үйлер Плейфордтың саясаты арқылы құрылған өндірістегі жаңа жұмыс орындарын толтыруға ниеттенген, өз күштерімен өмір сүретін жас жұптарға арналған еді. Үйлердің көпшілігі тек қана қаңқа болды, жаңа иелері оларды уақыт, күш-жігер және қаржылық мүмкіндіктеріне қарай жабдықтады. Осыған қоса, "айналық бейне" жоспарлары енгізілді, ал әртүрлі шатыр материалдарын таңдау арқылы одан әрі әртүрлілікке қол жеткізілді: цемент немесе терракотадан жасалған плиткалар, немесе гальвандалған темірден немесе асбест цементінен жасалған толқынды металл жамылғылар. Көптеген үйлер кірпіштен салынды, сыртқы қабырғалары қуыс конструкциялы, ал сыртқы қабығы кірпіштен немесе Гамбиер тауынан алынған тастан жасалған.

1960 жылдар - 1990 жылдардың соңы

Трасттың ірі құрылыс салушы және мемлекеттік тұрғын үй органы ретіндегі кең өкілеттері 1980-ші жылдардың соңынан бастап шектелді. Заңмен құрылған бұл орган да ведомстволық бақылауға көшті, бастапқыда Адамгершілік қызметтері департаментінің, ал 2004 жылдан бастап Отбасы және қоғамдық даму департаментінің қарамағына өтті. 70 жылдық мерекесінде SAHT-ның функциялары сол департаменттің құрамындағы Housing SA бөлімшесіне берілді.

2000-шы жылдардың басында қазіргі уақытқа дейін

SA Housing Trust Board тиісті ведомствоға жауапты министрге, Отбасы және қоғамдастықтар департаментіне есеп береді, ол кейіннен Қоғамдық және әлеуметтік қамту департаменті деп аталды, ал 2018 жылғы наурыздағы мемлекеттік сайлаудан кейін қайтадан Адамгершілік қызметтер департаменті деп аталды. 2004 жылы SAHT қызметтерін ұсыну тәсілі өзгерді. Үйлер әлі де SAHT-ке тиесілі, бірақ күтім-шаруа және тұрғындармен қарым-қатынас енді Housing SA арқылы жүзеге асырылады, ал жаңарту/жаңару жобалары 2010 жылдардың басынан бастап Renewal SA арқылы іске асырылуда, екеуі де министр арқылы Министрлер кабинетіне есеп береді. 2010 жылдары SAHT-қа қарасты кейбір үйлер "1000 күнде 1000 үй" бағдарламасы аясында бұзылып, қайта салынды. Кейбір аймақтарда үйлерді басқару және оларға меншік құқығы үкіметтік емес қызметтер ұйымдарына берілді.