Кіріспе

Адольф Рудольфович Больм (Адольф Рудольфович Больм; 1884 жылдың 25 қыркүйегі – 1951 жылдың 16 сәуірі) – Ресейде туған, неміс тегіндегі американдық балет бишісі және хореограф.

Өмірбаян

Болм 1904 жылы Санкт-Петербургтегі Ресей империялық балет мектебін бітірді (оқытушысы Платон Карсавин болды), және сол жылы Мариинский балетінің бишісі болды. 1908 және 1909 жылдары Анна Павловамен бірге Еуропалық гастрольдік сапарға шықты. Содан кейін ол Парижде Диагилевтің «Рус балеттері» мен бірнеше Мариинский бишілерімен бірге жұмыс істеді. 1917 жылы «Рус балеттерінің» екі бөлімді американдық гастролінің екінші бөлігінде (Диагилевсіз, бірақ Нижинскиймен) Болм «Тамар» балетін орындағанда жарақат алды. Жарақат ауыр болды, ол ұзақ уақытқа ауруханаға жатты және турнеден шығып, АҚШ-та қалды. 1917 жылы ол жас балерина Рут Пейджке сабақ берді. Кейін Нью-Йоркте «Балет Интим» ұйымдастырды және Нью-Йорк Метрополитен Операсы үшін хореография қойды. Болм мен биші Рут Пейдж Дэдли Мерфи режиссерлік еткен «Danse Macabre» (1922) атты тәжірибелік би фильмінде бірге ойнады. 1919 жылы ол Чикагоға көшіп, бүкіл ел бойынша сабақ берді. Мысалы, 1921-1923 жылдары Нелли Корниш оны Сиэтлдегі Корниш мектебінде (қазір Корниш өнер колледжі) бидің жазғы интенсивті бағдарламасын басқаруға шақырды. Ол онда «Нотр-Дам гаргульдері» (1922) сияқты түпнұсқалық туындыларын жасады. Оның үш шәкірті мен бишісі – Мэри Энн Уэллс, Кейрд Лесли және Ли Фоли – 1910-шы жылдардан 1950-ші жылдарға дейін мектептегі бағдарламаны басқарды. 1929 жылы Болм Калифорнияға көшіп барды. 1933 жылы Соғыс ескерткіш опера театрының ашылуынан кейін Сан-Франциско операсы Болмның балетмейстері ретінде басшылығымен Сан-Франциско опера балетін (SFOB) құрды. 1933 жылдың 2 маусымында, тіпті операларға билер қоюдан бұрын, SFOB дербес, толық би бағдарламаларын ұсына бастады. Болм 1947 жылға дейін Калифорния мен Нью-Йоркте жұмыс істеді. Ол 1940 жылы Нью-Йорк балет театрының алғашқы маусымына қатысқан бес хореографтың бірі болды. Оның сахнадағы соңғы өнері 1943 жылы Голливуд Боулда Балет театрымен «Петрушкада» Мор ретінде болды. Оның соңғы хореографиясы Сан-Франциско балеті (SFOB-тің ізбасары) үшін «Мефисто» (1947), Франц Листтің «Мефисто вальстерінен» (1948 жылы қайта қойылды).