Кіріспе
Польшалық невролог (1868–1932)
Эдвард Флатау (27 желтоқсан 1868 – 7 маусым 1932) – поляк неврологы және психиатры. Ол қазіргі поляк неврологиясының негізін қалаушылардың бірі, менингиттің физиологиясы және патологиясы саласындағы авторитет, «Neurologia Polska» және «Warszawskie Czasopismo Lekarskie» медициналық журналдарының негізін қалаушы, сондай-ақ Польша Ғылым академиясының мүшесі болды. Медицинада оның есімі Редлих-Флатау синдромы, Флатау-Стерлинг торсиялық дистониясы (1-түр), Флатау-Шилдер ауруы және Флатау заңымен байланысты. Оның жарияланымдары неврологияның дамуына зор үлес қосты. Ол адам миының атласын (1894) жариялады, мигрень туралы маңызды еңбек жазды (1912), омыртқа миындағы ұзын талшықтардың орналасу принципін анықтады (1893) және Стерлингпен бірлесіп балалардағы прогрессивті бұрылыс спазмы туралы алғашқы мақаланы (1911) жариялады, сондай-ақ бұл аурудың генетикалық компоненттері бар екенін ұсынды.
Өмір
Ол 1868 жылы Плоцк қаласында Анна мен Людвик Флатаудың ассимиляцияланған еврей отбасында дүниеге келді. 1886 жылы Плоцктегі гимназияны бітірді (қазіргі Маршал Станислав Малаховский орта мектебі, Плоцк, сондай-ақ "Малаховианка" деп белгілі). 1886 жылдан бастап Флатау Мәскеу университетінің медицина факультетінде оқыды, оны үздік дипломмен бітірді. Мәскеуде психиатр Сергей Сергеевич Корсаков (1854–1900) және невролог Алексей Яковлевич Кожевников (1836–1902) оған зор әсер етті. Флатау 1892 жылы медицина докторы атанды. 1893–1899 жылдары Берлинде Эммануэль Мендельдің (1839–1907) зертханаларында және Вильгельм фон Вальдейер-Хартцтың (1836–1921) Берлин университетінде жұмыс істеді. Осы кезеңде Альфред Голдшайдер (1858–1935), Эрнст Виктор фон Лейден (1832–1910), Герман Оппенхайм, Луи Якобсон, Эрнст Ремак және Хьюго Липманмен бірге қызмет етті. Буэнос-Айресте неврология профессоры қызметіне ұсыныс түскенімен, ол Польшаға оралып, 1899 жылы Варшаваға қоныстанды. Екі рет үйленді. Анна және Жоанна Флатау есімді екі қызы болды. Оның бірінші әйелі Зофия және қызы Анна Антони Мариановичтің кітабында суреттелген. Оның жеке өміріне қатысты әңгімелер Вацлав Сольский мен Людвик Кживицкийдің естеліктерінде жарияланды.
Ми атласы мен омыртқа миы
1894 жылы 26 жасында ол "Адам миының және жүйке талшықтарының бағыты атласы" атты аса ықпалды еңбегін жариялады. Ол неміс, ағылшын, француз, орыс тілдерінде, ал 1896 жылы поляк тілінде жарық көрді. Польшалық басылым "Бұл еңбекті асыл адам және көрнекті дәрігер, профессор Титус Чалубинскинің естелігіне арнаймын" деп баяндалды. Атлас жаңа ми тіндерінің ұзақ экспозицияда түсірілген фотосуреттеріне негізделген (жас тіндер үшін 10 минутқа дейін және тегіс емес беткейлер үшін 30 минутқа дейін, кішкентай диафрагмалар қолданылып). Бұл зерттеулер Берлинде профессор Эммануэль Мендельдің жетекшілігімен жүргізілді. Зигмунд Фрейд бір рецензиясында былай деп жазды: "Суреттерінің айқындығы оларды тамаша оқу материалы деп атауға лайық етеді, сондай-ақ толығымен сенімді анықтама ретінде пайдалануға жарамды. Кіріспедегі схемалық сурет Орталық нерв жүйесіндегі талшықтар жолдары туралы білімімізге жалпы шолу береді, Мендель, Бехтерев және Эдингердің еңбектерін қамтиды, сондай-ақ Камилло Голджи мен Сантьяго Рамон и Кахальдың жүйке тіні құрылымы туралы әртүрлі көзқарастарымен жалғасады. Еңбектің толықтығы мен көркемдігін ескерсек, оның бағасы өте төмен. Авторы мен баспагер осы құнды еңбек үшін медициналық қауымдастықтың алғысына лайық". 1899 жылы ол екінші басылымын шығарды, ол кеңейтіліп, екі бөлімнен тұрды: атлас және қосымша. Екінші басылым мен қосымшаға алғы сөз Варшавада Эдвард Флатау жазды. Екінші басылымда Флатау өзінің ашқандығы – Das Gesetz der excentrischen Lagerung der langen Bahnen im Ruckenmark туралы сипаттамасын қосты. Флатаудың ми атласы Густав Ретциустың "Das Menschenhirn" еңбегінен екі жыл бұрын жарық көрді, бірақ ми суреттерінің алғашқы жариялануы 1873 жылы Жюль Бернар Луистің еңбегі болды. Зигмунд Фрейд пен Эдвард Флатау 1897 жылы неврология және психиатриядағы прогресс туралы жылдық есеп журналының редакторлары болды. Олар екеуі де сол кезде неврологтар еді.
Das Menschenhirn of Gustaf Retzius, but the first publication of images of the brain was work of Jules Bernard Luys in 1873. Sigmund Freud and Edward Flatau were together editors of the magazine Annual report on progress in neurology and psychiatry in 1897. Both were at the time neurologists.
Неврология және ертедегі адам генетикасы
1911 жылы Флатау мен Владыслав Стерлинг балаларда прогрессивті бұрылу спазмы туралы мақала жариялады. Авторлар бұл аурудың генетикалық факторлармен байланысты екенін көрсетті. Сол жылы Теодор Зиен мен Герман Оппенхайм дистонияның бұлшықет ауруымен байланысты екенін мәлімдеген мақала жариялады. Дегенмен, Флато мен Стерлинг осы науқастардың зиякерлік қабілеттері орташа деңгейден жоғары екенін атап өтті. 1976 жылы Элдридж Флато мен Стерлингтің жарияланымдары неврологиялық аурулардың генетикалық факторларын сипаттаған алғашқы еңбектердің бірі болды деп санайды. 1927 жылы Флатау, Венадағы Эмиль Редлихтен тәуелсіз, энцефаломиелит эпидемикасының таралуының (Флатау-Редлих ауруы) алғашқы жағдайларын сипаттады. Флато бұл аурудың вирустан туындағанына сенді, бұл кейін Мергулис растады. 1925 жылы Флато Шильдер ауруын толыққанды сипаттап, "энцефалолейкопатия склеротикас прогрессивті" деген жаңа атау ұсынды. 1921-1923 жылдар аралығында ол туберкулезбен байланысты менингит қабынуының ерекше менингикалық белгілерін сипаттады: атап айтқанда, бас иілген кезде қарамақ кеңеюі және денеді алға қайта-қайта иілгенде пенистің тік тұруы.
and suggested new name "encephaloleukopathia scleroticans progressive". Between 1921 and 1923, he described the meningeal symptoms characteristic during tuberculosis related inflammation of meningitis: namely, the pupil extension when bending head and erection of the penis during repeated bending of the torso forward.
Медициналық практика
Ғылыми жұмысынан басқа, ол Варшавада жеке практика жүргізді. 1904 жылы Варшавадағы Еврейлер ауруханасының (Szpital Starozakonnych w Warszawie) неврология бөлімінің меңгерушісі болды және оны 28 жыл бойы басқарды. Сол жерде көптеген поляк неврологтары алғашқы қадамдарын жасады. Оның шәкірті Еуфемиус Герман еске алады: «Дүйсенбі күндері дәстүр бойынша науқастардың жағдайлары қаралатын еді. Әр науқастың жанында Флато олардың жағдайларын талқылап, тіпті жас дәрігердің пікірін де тыңдайтын. Ол өте шыдамды, кешірімді, әрдайым көңілді болды және студенттерін жақын туысқандарындай жақсы көретін. Олар оның мол тәжірибесінен және терең білімінен толыққанды пайдалана алды. Ойлы маңдай, терең қара көздері, өткір, бірақ жылы қарасы, кең диапазонды, төменгі дауысы – осы қасиеттері, терең білімі мен бай тәжірибесімен бірге, оның қажымас еңбегінің айналасындағы әркімді тартып, әсер ететін. 1908 жылы ол Варшавадағы Маршалковская көшесі, 150-де, Богуслав Герсенің сән үйінің бірінші қабатында тұрды. Біраз уақыт Хмильна көшесі, 60-та да тұрған. Флатоға және оның Варшавадағы іздеріне қатысты басқа да әңгімелерді Ежи Касприцкийдің мақалаларынан табуға болады.»
"Traditionally on Mondays, patient cases were reviewed. At the bedside of each patient, Flatau discussed their cases, he listened to the voice of everyone, even the youngest doctor As a teacher and a boss, he was deeply attached to each and every one who worked with him. They could draw richly from his great experience and extensive knowledge. He was patient, forgiving, always cheerful, treating students as their beloved family. Thinking forehead, deep dark eyes with a keen, yet warm gaze, low voice with a wide range of modulation – these are the features which, apart from the deep knowledge and great experience, attracted and charmed anyone who was in the circle of his indefatigable activity." In 1908, he lived on the Marszałkowska 150 Street in Warsaw on the first floor of the House of Fashion of Boguslaw Herse. He also lived for some time in the apartment on Chmielna Street 60. Other stories associated with Flatau and his Warsaw traces can be found in the articles of Jerzy Kasprzycki
Польшадағы неврологияның басталуы
1899 жылы Флатау Германияда да, шетелде де өзін таныстырып, сол жылы Польшаға оралды. Флатау орыс оккупациясы кезінде және одан кейін поляк ғылымын қайта құруға жасалған тымырлықтармен тығыз байланысты болды. Оралғаннан кейін ол Варшавадағы пәтерінде жеке микроскопия зертханасын құрды және Варшава ауруханаларында консультант ретінде жұмыс істеді. 1911 жылы Варшава психологиялық қоғамында неврологиялық зертхана ашты, ал 1913 жылы Варшава ғылыми қоғамының (Warszawskie Towarzystwo Naukowe) нейробиология бөлімінің алғашқы меңгерушісі болды. Көп жыл бойы ол зертхана мен аурухана арасында тәжірибеші және невролог ретіндегі міндеттерін бөлісіп атқарды. Польшаның Neurologia Polska және Warszawskie Czasopismo Lekarskie медициналық мерзімді басылымдарын құруға үлкен үлес қосты. Әсіресе мансабының басында Польшада ғылыми-танымдық жұмыстарға қатысты. Zdrowie, Gazeta Lekarska және Nowiny Lekarskie сияқты танымал медициналық журналдарда жарияланды. Флатау заңы, бастапқыда неміс тілінде жарық көрген, Nowiny Lekarskie журналында негізгі кіріспемен бірге поляк тілінде қайта басылды. Оның ми атласы және мигрень туралы кітабы да поляк тіліне аударылды. Ол поляк медицинасының тарихымен қызығушылық танытты. 1899 жылы ол былай деп жазды: "Поляк медицинасының тарихы үшін маңызды факт – Роберт Ремак, ең ұлы гистологтер мен нейропатологтардың бірі, 1815 жылы Познаньде туып, өзінің негізгі еңбегін поляк тілінде жариялаған. Бұл тарихи ақпаратты маған оның ұлы – Берлиндегі профессор Эрнст Ремак жеткізді. Ол маған осы еңбектің поляк тіліндегі бір данасын да сыйлады". Ол неврология және психиатрия саласындағы жетістіктер туралы неміс тіліндегі Jahresbericht Leistungen und über die Fortschritte auf dem Gebiete der Neurologie und Psychiatrie журналының редакторларының бірі болды. 1897 жылдан 1900 жылға дейін, содан кейін ынтымақтас ретінде журналға үлес қосып, поляк неврологиялық және психиатриялық әдебиетін талдап қорытындылады. "Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс оккупациялық күштерінің арсыздықтарына кінәлі деп танылған Флатау Германиямен болған достық қарым-қатынасын тоқтатты, оған терең құрметпен қараған ғалым, және өзінің ғылыми қызығушылығын Францияның медицина ғылымдарына бұрды". Осы кезеңдегі жариялымдарын талдау көрсетіп тұрғандай, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін француз журналдарындағы жариялымдарын едәуір арттырды, бірақ кейде неміс тілінде де жариялай берді. Сол мақалада Хижер: "Қоғамдық өмірде Флатау поляк зияткерлік мәдениетінің жағдайына және поляк ғылыми идеяларының деңгейі мен ауқымына жауапкершілік сезімталдығын көрсетті" деп жазады. ХХ ғасырдың басында әлемдік неврология халықаралық құрылымдарда ұйымдастырыла бастады. 1929 жылы Флатау 1931 жылы өтетін I Халықаралық неврология конгресінің ұйымдастыру комитетінің хатшысы Генри Райлиге "Польша комитетінің өкілі ретінде Конгресс вице-президенттерінің ешқайсысының да, құрметті мүшелерінің ешқайсысының да Польшадан келмегеніне қатты таңырқап, қайғырамын. Польшалық неврологтар саяси тәуелділік жылдарында өздерінің күш-жігерін аямай, тәуелсіздік алғаннан кейін олардың жұмысы одан да қарқынды дамыды" деп хат жазды.
For many years, he shared his responsibilities as experimentator and neurologist between the laboratory and the hospital. He was influential in establishing Polish medical periodicals Neurologia Polska and Warszawskie Czasopismo Lekarskie. Especially at the beginning of his career, he was involved in popular science activities in Poland. He published in popular medicine journals such as Zdrowie, Gazeta Lekarska, and Nowiny Lekarskie. Flatau's law, originally published in German, was reprinted in Polish in the journal Nowiny Lekarskie together with the basic introduction. His brain atlas and a book about migraine were translated into Polish, as well. He was interested in history of Polish medicine. In 1899, he notes: "Quite important for the history of Polish medicine is the fact that Robert Remak, one of the greatest histologists and neuropathologists, was born in Poznań in 1815 and published his fundamental work in the Polish language. This historical information was communicated to me by his son – Professor Ernst Remak in Berlin. He was also kind enough to give me a copy of this epic work in the Polish language." He was co editor of the German journal Jahresbericht Leistungen und über die Fortschritte auf dem Gebiete der Neurologie und Psychiatrie. Since its inception in 1897 until 1900, and afterwards as a collaborator, he contributed to the journal and was summarizing Polish neurological and psychiatric literature. "Flatau being convicted of the shameful behavior of the German occupying forces during the World War I stopped his friendly relations with Germany, to which scientist he felt deep affection, and moved entirely his scientific affinity towards medical sciences in France " Analysis of his publications in that period indicates that he indeed increased significantly, after the World War I, publications in French journals, but still on occasion published in German. In the same article, Higier writes "In social life, Flatau [had] a sense of responsibility for the state of Polish intellectual culture and the level and extent of Polish research ideas." In the early 20th century, the world neurology was beginning to be organized in international structures. In 1929, Flatau wrote to Henry Riley secretary of the organizing committee of the I International Congress of Neurology which was to be held in 1931 "as a representative of the Polish Committee, I express astonishment and grief that none of the vice presidents of the Congress nor any of the honorary members are from Poland. Polish neurologists were relentless in their efforts during all the years of political dependence and their work has intensified since gaining independence."
Соңғы айлар
1932 жылдың қаңтар айында ол өзіне ми ісігі диагнозы қойды. Ол ауруы туралы жазбалар жүргізген, бірақ олар соғыс кезінде жоғалып кетті. Ол бес айдан кейін қайтыс болды және Варшавадағы еврей зиратында (10-бөлім, 2-қатар) жерленді. Оның қабірі басында доктор А. Голдман былай деді:
Оның жерлеу рәсіміне бірнеше мың адам келді. Оның қабір тасын мүсінші Мичислав Любельский жасады. Ол 1932 жылы, тағы екі белгілі поляк неврологы және достары, Сэмюэл Голдфлам мен Жозеф Жюль Франсуа Феликс Бабински (поляк-француз неврологы) сияқты қайтыс болды.
Several thousand people came to his funeral. His headstone was done by sculptor Mieczysław Lubelski. He died in 1932, the same year as two other notable Polish neurologists and friends, Samuel Goldflam and Joseph Jules François Félix Babinski (Polish French neurologist).