Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Подполковник Генри Бурместер Пуллейн (12 желтоқсан 1838 – 22 қаңтар 1879) – Кап аймағының шекарасындағы және ағылшын-зулу соғыстарындағы британ армиясының әкімшісі және командирі. Ол 1879 жылғы қаңтардағы апатты Исандлуана шайқасында британдық күштердің командирі ретінде ең белгілі. Шын мәнінде майор болғанымен, ол лейтенант-полковник шеніне ие болды.
Lieutenant Colonel Henry Burmester Pulleine (12 December 1838 – 22 January 1879) was an administrator and commander in the British Army in the Cape Frontier and Anglo Zulu Wars. He is most notable as a commander of British forces at the disastrous Battle of Isandlwana in January 1879. Substantively a major, he held the rank of brevet lieutenant colonel.
Ерте өмір
Пулейн Йоркширде, дін қызметкерінің ұлы болып дүниеге келді. Оның британдық армияның 30-шы полкіне алғашқы офицерлік лауазымы 1855 жылы, Sandhurst академиясын бітіргеннен кейін, ақы төлеусіз алынған. 1858 жылы ол лейтенант дәрежесінде 24-ші полктің жаңа құрылған 2-ші батальонына ауысты, ал 1861 жылы капитан болып тағайындалды. 1871 жылы Пулейн полктің 1-ші батальонындағы майорлық шенін сатып алды, содан кейін ол Оңтүстік Африкаға жіберілді. 1877 жылы ол подполковникке аттандырылғанымен және жиырма жылдан астам қызмет өткергеніне қарамастан, оның тікелей жауынгерлік тәжірибесі болған жоқ.
Pulleine was born in Yorkshire, the son of a vicar. His original commission into the British Army's 30th Regiment, was obtained without purchase in 1855 after his graduation from Sandhurst. He transferred to the brand new 2nd Battalion of the 24th in 1858 as a lieutenant and was promoted captain in 1861. In 1871 Pulleine bought a majority in the regiment's 1st Battalion, which was then sent to South Africa. Despite a brevet promotion to lieutenant colonel in 1877 and over twenty years' service, he had no first hand combat experience.
9-шы мыс шекаралық соғыс
Бұл жағдай көп ұзамай британдықтар мен Шығыс Кейптегі кхоса тайпалары арасында соғыс басталғанда өзгерді. Кейп шекарасындағы британдық әскери операциялар барысында Пулейн аймақтағы еуропалықтардан жасақталған жалдамалы атты әскерін құруға жауапты болды. Соғыс аяқталғаннан кейін Пулейн Дурбан (Квазулу-Натал) қаласының командиріне, содан кейін Питтермарицбургтегі армияның аттар жинау орталығына жетекшілік етті.
This would soon change when war broke out between the British and the Xhosa in the Eastern Cape. During British operations in the Cape Frontier, Pulleine was responsible for raising irregular cavalry from amongst European settlers in the area. With the war at an end Pulliene took over as commandant of Durban KZN, and subsequently commanded the Army's remount depot at Pietermaritzburg.
Англо-зулу соғысы
1879 жылғы 11 қаңтарда жаулық әрекеттер басталғанда Пуллейн әлі де Питермарицбургтегі ат қоймасының басшысы болып тұрды және 17-сі күні өз полкіне қайта оралуға асықты. 24-ші полктің 1-ші батальоны Лорд Челмсфордтың 3-ші колоннасының негізгі жаяу әскер бөлігін құрады, ол 11 қаңтарда Зулуландқа өтіп енді. 1-ші батальонның командирі полковник Ричард Глин Челмсфордтың бұйрығымен 3-ші колоннаға басшылық етуге тағайындалды, ал Пуллейн Зулуландтағы операциялар кезінде батальонның далалық басқаруын жүзеге асыратын болды. 21-ші күні майор Джон Дартнелл мен колоннаның қатардағы атқыштар тобы жүргізген барлау нәтижесінде, зулулардың лагерьдің оңтүстігінде көп күшпен бар екені анықталды, сол себепті Челмсфорд 22-ші күні таңертең колоннаның шамамен жартысымен алға жылжуға бұйрық берді. Ол өзінің жорыққа қатысты бастапқы көзқарасына сәйкес, жауды шайқасқа шақырып, соғысты тез аяқтау және зулу әскерін бір соққымен жоюды мақсат тұтты. Челмсфордтың Исандлуананы қорғауға қатысты соңғы әрекеті – Рорк дрифттен подполковник Энтони Дурнфорд басқаратын әскерлерді шақыру болды. 24-ші полктің 1-ші батальоны лагерде қалғандықтан, Пуллейн 22 қаңтар күні таңертең Исандлуана басқаруын өз қолына алды.
When hostilities began on 11 January 1879 Pulleine was still in command of the Pietermaritzburg remount depot, and hurried to rejoin his regiment, arriving on the 17th. The 1st Battalion of the 24th Regiment comprised the main infantry component of Lord Chelmsford's Number 3 Column, which had crossed into Zululand on 11 January. With the 1st Battalion's commanding officer, Colonel Richard Glyn appointed by Chelmsford to command of the No. 3 Column, Pulleine would exercise field command of the battalion during its operations in Zululand. Following a reconnaissance by Major John Dartnell and units of the column's irregular cavalry on the 21st, which suggested the Zulus were present in force to the South of the camp, Chelmsford ordered an advance with approximately half the column on the morning of the 22nd. In accordance with his original vision of the campaign, his intention was to bring the enemy to battle, ending the war quickly by destroying the Zulu force in a set piece engagement. Chelmsford's last act regarding the defence of Isandlwana was to order up troops under Lieutenant Colonel Anthony Durnford from Rorke's Drift. With the 1st Battalion of the 24th being left in camp, Pulleine took over command of Isandlwana on the morning of 22 January.
Исандлуана шайқасы
Пулейннің қол астында 416 офицер мен оның 1/24-ші және 2/24-ші ротасының сарбаздары болды. Сонымен қатар, Корольдік артиллерияның 5-бригадының N батареясынан екі зеңбірек бөлімі және Корольдік инженерлер, Армиялық қызмет корпусы және Армиялық аурухана корпусы сияқты әртүрлі қолдау бөлімшелері болды. Бұдан өзге, Пулейн жергілікті күштердің де көмегіне ие болды. Олардың ішінде Наталдың жергілікті контингентінің төрт ротасы, дәстүрлі қаруланған және жабдықталған африкалық әскерлер, ақ офицерлер мен сержанттары, сондай-ақ Ньюкасл атты әскері мен Натал атты полициясы сияқты бөлімшелер, оттық қарумен қаруланған ақ еріктілерден құралған жартылай әскери жасақтар бар еді. Дурнфорд колоннасының таңертең ортасында келуі британдық ракеталық бөлімді, NNC-нің екі қосымша ротасын және шамамен 200 жергілікті жартылай әскери атты әскерді қосты; барлығы 500 шамасында адам. Зуллулардың қаупі күшейіп, Дурнфордтың келуі лагерь басшылығына қатысты шатасу тудырды. Дурнфорд, полковник және полковник шені бар болғандықтан, Пулейннен жоғары тұрды. Алайда, Дурнфордқа Челмсфордтың хатшысы Джон Норт Креалок берген бұйрықтар екіұшты болды, лагерь басшылығын нақтыламады және Дурнфордқа оның әскерін Исандлуанаға жеткізуден басқа қандай да бір нақты тапсырма бермеді. Зуллулардың шегініп бара жатқаны туралы хабар алған соң, Дурнфорд өз күштерімен шабуылға өтуге шешім қабылдады. Ол бастапқыда Пулейннің екі ротасын өзімен бірге алып жүруді сұрады, бірақ Пулейн келіспеді, бұл сұраныстың Челмсфордтың лагерьді қорғауға берген бұйрықтарына қайшы екенін айтты. Зуллулар 22-ші күні британдықтарға шабуыл жасауды жоспарламаған еді. Дегенмен, зуллулардың негізгі күштерін атты әскер патрулі тауып, британдықтар армиясын бөліп таратқанын түсінгендері және жас жауынгерлердің құлшынысы лагерьке толыққанды шабуыл жасауға себеп болды. Пулейннің жауабын Дурнфорд қиындатты, ол кері шегінетін жау күштерін қуғанда қиын жағдайға түсіп қалды. Сондықтан Пулейн лагерьді қорғауға және Дурнфордтың зуллулардан қашып, кері шегінуіне көмектесуге тырысуы керек болды. Исандлуанадағы жер бедері, биік шөптер мен донга деп аталатын шатқалдардан тұрды, оларға зуллулар шабуыл жасағанда жасырынып, британдықтардың көру қабілетін шектеді. Британдықтардың қанша зуллуға қарсы тұрғанын анықтау қиын болды, өйткені Пулейн өзінің барлаушыларынан алған бағалаулар өте әртүрлі болды. Зуллулардың қаупінің толық көлемі байқалып, Пулейнге өз орналасуын өзгертуге мүмкіндік болмады. Нәтижесінде, жаудың шабуылына осал, тым созылған желі пайда болды. Егер Пулейн осы кезеңде тәртіпті түрде кері шегінуге қол жеткізген болса да, оған кері шегінуге қолайлы қорғаныс позициясы болмады, өйткені Исандлуана лагері бекітілмеген және вагонды дайындалмаған еді. Британдықтар зуллуларды біраз уақытқа тоқтата алды, бірақ оқ-дәрінің азаюы, жаяу әскер мылтығының істен шығуы және зуллулардың қоршау "мүйіздерін" бұзуға тырысу үшін британдық роталардың тым көп созылуы жалпы құлдырауға әкелді. Зуллулар лагерьге басып кірді, қарсы тұруға тырысқандарды жойып, Буффало өзеніне дейін қуып жететіндей болды. Пулейн қашып құтылған еуропалықтардың қатарында болған жоқ. Исандлуана шайқасы британдық армияның 150 жыл ішіндегі ең ауыр жеңілісі болды.
Under Pulleine's command were the 416 officers and men of his own 1/24th and a company of the 2/24th. Also present was a two gun section from N Battery of the Royal Artillery's 5th Brigade, and assorted support units, including Royal Engineers, Army Service Corps and Army Hospital Corps. In addition, Pulleine had at his disposal an assortment of local forces. These included four companies of the Natal Native Contingent, traditionally armed and equipped African troops with white officers and NCOs, and units such as the Newcastle Mounted Rifles and Natal Mounted Police, irregular cavalry made up of white volunteers armed with firearms. The arrival of Durnford's column in mid morning added a British rocket troop, two additional companies of the NNC and about 200 native irregular cavalry; some 500 men all told. With the developing Zulu threat becoming increasingly apparent, Durnford's arrival created some confusion as to the camp's command arrangements. As a substantive Lieutenant Colonel and brevet Colonel, Durnford was senior in rank to Pulleine. But Durnford's orders, as given to him by Chelmsford's secretary John North Crealock, were ambiguous, failing both to clarify the command arrangements, and to instruct Durnford as to what if any, specific actions he was to take beyond simply moving his troops to Isandlwana. On receiving a report that the Zulus were retiring, Durnford decided on an advance by his own command. Initially he asked for two companies of Pulleine's infantry to accompany him, but Pulleine disagreed, indicating that the request was not in accordance with Chelmsford's orders to defend the camp. The Zulus' had not initially intended to attack the British on the 22nd. However, the discovery of the Zulu main body by a cavalry patrol, possibly combined with the Zulus' realisation that the British had divided their army and the eagerness of the younger warriors, precipitated a full scale attack on the camp. Pulleine's response was complicated by Durnford, who had been pinned down while chasing the supposedly retreating enemy force. Pulleine thus had to deploy his troops in such a way as to defend the camp and try to support Durnford in his attempt to break contact with the Zulus and withdraw. The terrain at Isandlwana, consisting of tall grass and ravines, called Dongas, into which the advancing Zulus periodically disappeared, shielded the movements of the Zulu army from view of the British. It was hard to gauge exactly how many Zulus the British were facing, as the estimates of their numbers Pulleine had received from his scouts varied considerably. By the time the full extent of the Zulu threat had become apparent, it was largely too late for Pulleine to alter his dispositions significantly. The result was an overextended line, vulnerable to being outflanked by such a large enemy force. Even had Pulleine managed to effect an orderly withdrawal at this stage, there was no easily defensible position for him to retreat to, since the Isandlwana camp was not fortified, nor were the wagons laagered. Though the British were able to hold the Zulus at bay for a time, a combination of factors including dwindling ammunition supply, problems with the infantry rifle which led to jams and the over extension of the British companies to try to prevent the Zulu battle formation's encircling 'horns' from flanking the line, led to a general collapse. The Zulus overran the camp, eradicating any survivors who tried to make a stand, and chasing stragglers as far as the Buffalo River before overtaking and killing them. Pulleine was not among the small number of Europeans to escape. The Battle of Isandlwana was the worst defeat suffered by the British army in 150 years.
Өлім
Пуллиннің шайқас алаңында қай жерде және қашан қаза болғаны ешқашан толыққанды анықталған жоқ. Оның денесі ешқашан сәйкес анықталмады, ал оның соңғы әрекеттері туралы айтатын куәгерлердің саны да аз болды. Челмсфорд Исандлуанада ұзақ тоқталған жоқ, сондықтан қалдықтарды анықтауға жасалған күш-жігер де шектеулі болды. Тіпті бірден жан-жақты іздеу жүргізілгенімен, зұлдар көптеген денелерді қатты қиратқан еді. Ал денелерді анықтап, жерлеуге бірлесіп күш салғанға дейін бірнеше ай өткен соң, әрбір мәйіттің кім екенін анықтау одан да қиын болды. Дональд Моррис "Сырақтарды жуу" кітабында, 24-ші полктің офицерлері арасында шайқастан кейін тараған ақпаратқа сүйене отырып, Пуллиннің соңғы сәттері туралы ең толық мәліметтерді келтіреді. Оның айтуынша, шайқастың ұтылғаны анық болғаннан кейін Пуллиннің Мелвиллге түсті алып қашуға бұйрық бергені, ал өзі шатырына қайтып, мүмкін отбасына хат жазуға немесе Челмсфордқа жеңіліс туралы есеп дайындауға тырысқан. Алайда, осыны аяқтамас бұрын, зұлдардың бірі оған шабуыл жасады. Пуллиннің револьвермен оның мойнына оқ тигізгеніне қарамастан, аскеймен қаныққан қанжардан жараланғаннан кейін көз жұмды. Бір белгісіз дерек көзі Пуллиннің "ерте" қайтыс болғанын мәлімдейді. Оқиғаның осы нұсқасы Дурнфордтың неліктен лагерьге қайтып келгенде Пуллиннің орнын таба алмағанын түсіндіруге болады. Сонымен қатар, Джордж Гамильтон Браун, "Оңтүстік Африкадағы жоғалған легионер" атты мемуарында, 23-і күні таңертең шатырына барып қайтып келе жатқанда Пуллиннің мәйітіне кездесіп, оған салам бергенін айтады. Гамильтон Браунның 1/3 NNC полкінің шатырлары лагерьдің ең сол жағында орналасқандықтан, бұл мәлімет Пуллиннің осы жерде қаза тапқанын растайды. Сонымен қатар, Пуллиннің британдықтардың жеңілісінен аман қалғаны, бірақ британдықтардың тағдыры шешілгеннен кейін болған соңғы, қаһармандық тұрулардың бірінде қаза тапқаны да мүмкін. Мұндай сценарийді кем дегенде бір куәгердің айғақтары қолдайды. NNC ротасының командирі Кракрофт Нурс, Исандлуана төбесінің етегінде, полковнигінің арасында "24-ші полктің жартылай ротасы аскеймен қаныққан қанжармен қаза тапқандарын" көргенін айтады, ол қашуға асығысқан кезде.
It has never been established conclusively where and when on the battlefield Pulleine died. His body was never positively identified, and there were few survivors to provide an account of his final actions. Chelmsford did not linger at Isandlwana, and so only cursory efforts to identify the remains were possible. Even if a thorough search had immediately been mounted, most of the bodies had been badly mutilated by the Zulus and by the time a concerted effort was made to identify and inter the bodies, several months had passed, making individual corpses even harder to identify. Donald Morris, in The Washing of the Spears, possibly basing his account on that which circulated amongst the 24th's officers after the battle, provides probably the fullest account of Pulleine's final moments. In his version, once it became clear the battle was lost, Pulleine ordered Melvill to attempt to escape with the colour before retiring to his tent, possibly to write a letter to his family, or alternatively to sketch a report of the defeat for Chelmsford. Before he could finish a Zulu confronted him and, despite wounding the man in the neck with his revolver, Pulleine was fatally stabbed by an assegai. An unknown source describes Pulleine as having died 'early' This version of events would explain why Durnford was apparently unable to locate Pulleine once his force returned to the camp as the rout began. Furthermore, in his memoir A Lost Legionary in South Africa, Commandant George Hamilton Browne describes coming across and saluting Pulleine's corpse on his way back from visiting his tent on the morning of the 23rd. Hamilton Browne's 1st/3rd NNC had their tents on the extreme left of the camp, so the account would be consistent with Pulleine having died here. It is also possible that Pulleine survived the British collapse, only to be killed in one of the desperate last stands which took place after it became obvious the British were doomed. Such a scenario is supported by at least one survivor account. Cracroft Nourse, a company commander with the NNC, describes how he saw 'half a company of the 24th, with their colonel in their midst, assegaied.' near the foot of Isandlwana hill as he began his escape.
Талдау
Пулейн ағылшын-зулу соғысы тарихында көлеңкеде қалған тұлға болып еске түседі. Бұл, әлдебір Денхолм Эллиоттың 1979 жылғы «Зулу таңы» фильмінде оны мейірімді, бірақ өзін-өзі шектеген және біршама нәтижесіз адам ретінде бейнелеуімен түйінделеді. Ол 1860 жылдардағы комиссариат бөлімінде, сондай-ақ Оңтүстік Африкадағы ксоса соғыстары кезінде қабілетті әкімшілік қызметкер болды, осы қызметі үшін мақтау алған. Пулейннің Исандлуанадағы әрекеттері британдықтардың жеңілісіне ықпал етті. Бірақ ол Дурнфордқа көмектесу үшін өзінің әскерін лагерьтен алысқа орналастыруға мәжбүр болды, өйткені Дурнфорд өз күштерімен шегініп, зейнетке шыға алмады, ал Пулейн оған қолдау көрсетуге уәде берген еді. Сонымен қатар, Пулейн Челмсфордтың жазған және «Зулуландқа кіргенде колонна командирлерінің зердесіне беру үшін» таратқан құжатын оқыған болуы мүмкін, онда Пулейн жасағанға ұқсас орналасу ұсынылған. Нәтижесінде, тіпті Пулейннің кемшіліктері де зулуларды оқ-дәрісі таусылғанша тоқтата алды, ал бөлімдер кері шегінгенде бірігіп, зулулардың шабуылына ұшырады. Пулейннің командир ретіндегі ең үлкен кемшілігі – жауды тұрақты түрде бағаламауы болды, бірақ ол бұл жағдайда жалғыз емес еді. Соңғы шайқасқа дейін британдық офицерлердің, соның ішінде Пулейннің де, бейжай қарым-қатынасы, ағылшын-зулу соғысының бастапқы кезеңінде офицерлер арасындағы салғырттықты көрсетеді. 22 қаңтардың көп бөлігінде Пулейн мен оның әріптестері зулулар лагерьге шабуыл жасайды деп ойламады, сондықтан импилер шабуыл жасағанда шатырларды құлату және лагерьтегі әдеттегі іс-шараларды тоқтату сияқты қалыпты сақтық шаралары қабылданбады. Осы себепті Дурнфорд шабуылға шығу туралы қате шешім қабылдауда еркіндік танытты, ал Пулейннің 24-ші жаяу әскер роталарын Дурнфордтың шабуылына жұмылдырмауға құлықсыздығы орынды болды.
Pulleine remains an obscure figure in the history of the Anglo Zulu war. This is perhaps summed up in his portrayal by Denholm Elliott in 1979's Zulu Dawn, as an affable, though retiring and somewhat ineffectual man. He was an able administrator, both in the commissariat department in the 1860s, for which he had received a commendation, and in South Africa during the Xhosa wars. Pulleine's dispositions at Isandlwana were a contributing factor in the British defeat. Yet he had to deploy his men further from the camp in order to assist Durnford, who would have been unable to disengage and retire alone, and whom Pulleine had promised to support. Also, Pulleine would almost certainly have read a document penned by Chelmsford and circulated ‘for the consideration of officers commanding columns when entering Zululand,’ which recommended a deployment very similar to that effected by Pulleine. Ultimately, even Pulleine's flawed line held the Zulus in check until ammunition ran low, and units began to lose cohesion as they retreated and were set upon by the Zulus in close combat. Pulleine's greatest failing as a commander, though he was by no means alone in this, was an abiding underestimation of his foe. The leisurely attitude of the British officers, including Pulleine, in the period immediately preceding the final engagement, demonstrate the complacency which permeated the thinking of the officer corps in the initial phase of the Anglo Zulu war. For most of 22 January, Pulleine and his colleagues did not seriously think that the Zulus would attack the camp, so that when the Impis did strike, normal precautions such as the striking of tents and suspension of routine camp activities had not taken place. Because of this, Durnford acted with considerable freedom in making what was ultimately a mistaken decision to go on the offensive, and in this regard Pulleine's reluctance to commit any of the 24th's infantry companies to Durnford's advance was sound.