Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көлдер ауданындағы тау, Англия
Mountain in the Lake District, England
Карл Сайд – Англияның Көлдер ауданындағы тау. Ол Кесвик қаласының жанындағы Скиддау "тобының" бір бөлігін құрайды және қаланың көшелерінен жақсы көрінеді. Альфред Уэйнрайттың Лейкленд тауларына арналған суретті нұсқаулықтарында ол Солтүстік тауларының бірі ретінде тізімделген.
Carl Side is a fell in the English Lake District, forming a part of the Skiddaw "family" near the town of Keswick and prominently visible from its streets. It is listed in Alfred Wainwright's Pictorial Guides to the Lakeland Fells as one of the Northern Fells.
Саммит
Басты беткейі – көбінесе шөпті жазық, барлық жаққа біркелкі еңістеніп, тек солтүстікке қарай сынған жартастар Саутхернделге қарай тік түсетін болса, қалған жақтары тегіс. Ең биік нүктесі шағын тас үйірмесімен белгіленген. Оңтүстікке қарай Клоуххедтен Сале Феллге дейінгі таулармен шектеліп, Дервентводер көліне қарай ашық көрініс жатыр. Жоғары Риггтегі Тевет Тарн – көзге көрінетін жалғыз маңызды су нысаны. Жақын маңда Skiddaw және Little Man тауларының сұр беткейлері шыңнан көрінеді. Skiddaw жағында қиыршықты тік еңіс, ал Carl Side жағында жұмсақ, шөпті еңіс. Carl Side шыңынан Millbeck қарай оңтүстікке қарай қырқалар жүйесі басталады. Басты қырқа бір шақырымға дейін түзу созылады, алғашқы жартысы көлбеу және шамамен 1600 фут (488 м) биіктіктегі үлкен ақ тастармен аяқталады. Бұл жерде өте қысқа тасты тізбек бар, содан кейін қырқа аңғардың түбіне тік құлайды. Осы бөліктің шығыс жағында Дупс жартастары орналасқан. Оңтүстік қырқасы ақ тастардан тұратын жердің үстінде екі жаққа да қысқа тармақтар жібереді. Батыс жағында Лонг Дорстың тасты жотасынан Forestry Commission жерінде орналасқан, көбінесе орманды Додд тауы көрінеді. Шығыс жағынан тік беткейлі Карлследдам тауы төменнен сүйкімді көрінеді, бірақ жақындағанда тар және кең шыңдық қырқасы бар. Солтүстік-батысқа қарай Лонг-Сайдқа жалғасқан тар қырқа, солтүстік жағында қиыр жерімен Саутхернделдің басын шектеуге апарады. Саутхерндел Бек, Carl Side суларының барлығы сияқты, ақыр соңында Улок Пайктің солтүстік ұшынан айналып өтетін Басентхвейт көліне құяды. Шұңқырдың шығыс шекарасын Слэйд Бек құрайды, ол бірнеше бөгеттер мен тоғандардан ағып Миллбекке жетеді. Аңғардың арғы жағында Кішкентай Скиддоу тауы тұр. Оңтүстік-батысқа қарай Скилл Бек Лонг Дорстан Карл Сайд пен Додд арасындағы тығыз орманды аңғарға құлайды.
The summit is a predominantly grassy plateau smoothly sloping away on all sides except to the north, where some shattered crags look down upon Southerndale. A small cairn marks the highest point. The view southward down Derwentwater is excellent, backed by a wide vista of fells from Clough Head to Sale Fell. Tewet Tarn on High Rigg is the only other significant visible body of water. Nearer at hand the grey flanks of Skiddaw and Little Man loom above the summit. The Skiddaw side of the col is a rough scree slope while the Carl Side slope is gentler and grassed. From the summit of Carl Side a system of ridges descends southward towards Millbeck. The main spur runs straight for a mile, the first half being of gentler gradient and culminating in a large patch of white stones at about 1600 feet (488 m). There is a very short rocky arête here, before the spur falls abruptly to the valley floor. On the eastern side of this section are the crags of Doups. The southern ridge sends out shorter branches on either side, just above the patch of white stones. On the western side across the rocky col of Long Doors is Dodd, a fell on Forestry Commission land that is largely wooded. To the east is Carlsleddam, a steep sided spur that appears sharply peaked from below: though less inspiring close up it does have a narrow and airy summit ridge. The north western connection to Long Side is a narrower ridge with rough ground to the north, bounding the head of Southerndale. Southerndale Beck, like all of the waters of Carl Side, ultimately finds its way to Bassenthwaite Lake, curving around the northern tip of Ullock Pike. The eastern boundary of the fell is formed by Slade's Beck, a stream flowing over several dams and weirs to Millbeck. Across the valley is Skiddaw Little Man. To the south west Skill Beck falls from Long Doors through a heavily forested valley between Carl Side and Dodd.
Геология
Солтүстік Феллздің көп бөлігі сияқты, Скиддоу тобының Кирк Стайл формациясы басым. Ол ламинатталған сазтас және күлте тастан, сондай-ақ грейвак құмтасынан тұрады және ордовик кезеңіне жатады. Карлследдам мен оңтүстік тізбек арасындағы кішкентай аңғарда сынақ деңгейін табуға болады. Онда 1870 жылдары барит және галена кенін өндіру үшін тамыр пайдаланылған.
In common with much of the Northern Fells the Kirk Stile Formation of the Skiddaw Group predominates. This is composed of laminated mudstone and siltstone with greywacke sandstone and is of Ordovician age. A trial level can be found in the little valley between Carlsleddam and the south ridge. This exploited a vein containing baryte and galena and operated in the 1870s.
Көтерілу
Карл-Сайдқа көбінесе Улок Пайк және Лонг-Сайд арқылы жанама жолмен көтеріледі, тар қырқасы әдемі серуенге мүмкіндік береді, ол көбінесе Скиддоға дейін жалғасады. Миллбек ең жақын бастау нүктесі болып табылады, сонымен қатар Карлследдам, оңтүстік қырқа, аралық аңғар және Слэйд Бек арқылы да көтерілуге болады. Карлайл жолы бойындағы Доддтың етегінде орналасқан шағын елді мекен Литтл Кросвэйттен де бастауға болады, орманды аймақтан Лонг Дорсқа дейін көтеріліп, содан кейін оңтүстік қырқасына қосылуға болады. Додд арқылы жанама көтерілу де мүмкін, бірақ жол өте қиын болуы мүмкін. Бассентвейтке жақын орналасқан Хай-Сайдтан Саутерндейлдің бойымен жорықтап, соңында Карлсайд колға көтерілуге болады.
Carl Side is often climbed indirectly via Ullock Pike and Long Side, the narrow ridge providing a fine walk which is often continued to Skiddaw. Millbeck provides the nearest starting point, with variations possible via Carlsleddam, the south ridge, the intervening valley and Slade's Beck. A start can also be made from Little Crosthwaite, a small settlement at the foot of Dodd along the Carlisle road, climbing through the forestry to Long Doors before joining the south ridge. Indirect climbs via Dodd are also possible although the going can be very rough. From High Side near Bassenthwaite an approach can be made along the length of Southerndale, ascending finally to Carlside Col.