Кіріспе

Жохан Себастьян Бахтың хор прелюдиялары жинағы. "Түрлі-түрлі алты хор, екі мануал мен педальдық органда орындалуға арналған" (Sechs Chorale von verschiedener Art: auf einer Orgel mit 2 Clavieren und Pedal vorzuspielen), көбінесе Шюблер хорлары (Schübler Choräle), BWV 645–650 деп белгілі, – Жохан Себастьян Бахтың хор прелюдияларынан тұратын жинақ. Жохан Георг Шюблер, оның атымен аталған бұл жинақ 1747 жылы немесе 1748 жылдың тамызынан бұрын Zella St. Blasii қаласында жарияланды. Жинақтағы кем дегенде бес прелюдия Бахтың шіркеу кантаталарының бөлімдерінен алынған, көбінесе ол екі онжылдық бұрын жазған хор кантаталарынан. Бахтың мұндай ноталар жинағын жасау үшін шебер гравердің қызметін пайдалануға кеткен қиындықтары мен шығындары оның Шюблер хорларын қарапайым жұмыс емес, маңызды хабарлама ретінде қарастырғанын көрсетеді. Бұл алты хор кантаталардың музыкасын, клавиатуралық транскрипциялар арқылы, оңай қолжетімді нұсқада ұсынады. Бахтың барлық кантаталары оның өмірінде жарияланбаған.

Контекст және мазмұны

Лютерандық әндердегі Шюблер хорларына кіретін хорлық күйлердің негізін қалаған әнұран күйлерін Zahn нөмірі арқылы анықтауға болады. Топтың төртінші хоры неміс тіліндегі тоғызыншы псалмның нұсқасына негізделген. Шюблер хоралдарының бесеуі Бахтың бұрыннан бар шіркеу кантаталарының бөліктерінің көшірмелері болып табылады. Бұл кантаталар хор кантатасы немесе екінші жылдық циклге жатады. Бах осы циклдың кантаталарын 1724 жылдың 11 маусымында, Лейпцигтегі екінші жылының басталуы болған Үшіншіліктен кейінгі бірінші жексенбіде ұсынды. Ол келесі жылдың Пасхасына дейін, 1725 жылдың 1 сәуіріне дейін 40 жаңа хор кантатасын орындауды жалғастырды, осы күннен бастап хор кантатасы циклі мен екінші жылдық цикл енді сәйкес келмейді: Лейпцигтегі екінші жылының қалған бөлігінде оның жаңадан құрастырылған шіркеу кантаталары хор кантатасы форматында болған жоқ, ал екінші жағынан ол циклге екінші жылында жазылмаған хор кантаталарын қосты. Литургиялық жылдың ретімен тізімделген: BWV 6 – Пасха дүйсенбісіне арналған кантата: ол Бахтың екінші жылында, Лейпцигте 1725 жылдың 2 сәуірінде, Бахтың сол жылы хор кантаталарын тоқтатуынан кейін көп ұзамай орындалды. Оның үшінші бөлігі BWV 649-дың үлгісі болып табылады. BWV 10 – Зиярат кантатасы: бұл хор кантатасы Бахтың Лейпцигтегі екінші жылында, 1724 жылдың 2 шілдесінде, Зиярат мерекесінде орындалды. Оның бесінші бөлігі BWV 648-дың үлгісі болып табылады. BWV 93 – Троицадан кейінгі бесінші жексенбіге арналған кантата: алғаш рет 1724 жылдың 9 шілдесінде, BWV 10-нан кейін бір аптадан соң орындалды, ол хор кантатасы цикліне де, екінші жылдық циклға да жатады. Оның төртінші бөлігі BWV 647-нің үлгісі болып табылады. BWV 137 – Троицадан кейінгі он екінші жексенбіге арналған кантата: алғаш рет 1725 жылдың 19 тамызында орындалды, ол хор кантатасы циклына кейінірек қосылған. Оның екінші бөлігі BWV 650-нің үлгісі болып табылады. BWV 140 – Троицадан кейінгі 27-ші жексенбіге арналған кантата (немесе: Адвентке дейінгі соңғы жексенбі): алғаш рет 1731 жылдың 25 қарашасында орындалды, ол хор кантатасы циклына кейінірек қосылған. Оның төртінші бөлігі BWV 645-тің үлгісі болып табылады. BWV 646 үшін хор прелюдиясының көшірілген үлгісі табылмады. Алдыңғы кантата үлгілерінің кейбір түпнұсқа қолжазбаларынан басқа, Шюблер хорларының 1747–1748 жылғы басылған нұсқасынан бұрынғы қолжазбалары жоқ: Бахтың орган нұсқаларына қатысты жалғыз қолтаңбасы 1748 жылдың тамызына дейін бірінші басылымның көшірмесінде жазған түзетулер мен жақсартулардан тұрады. Шюблердің барлық алты хоралы хорлық фантазия форматында: бұл оның әуенінің бірі салыстырмалы түрде әшекейленбеген хоралдық әуен, ол cantus firmus деп аталады. Топтың екі орталық прелюдиясы (BWV 647 және 648) төрт бөлімді, ал қалғандары үш бөлімді (трио). "Wachet auf, ruft uns die Stimme" кантатасының 4-ші бөлімі, BWV 140, тенор дауысына арналған хор, оны созылатын струндар мен континуо сүйемелдейді.

"Менің сүйікті Құдайымнан қашсам ше?" (BWV 646)

Қайда қашуым керек (немесе) Сүйікті Құдайыма, BWV 646.

Хорлық әуен

Гимннің әні: "Wo soll ich fliehen hin" ("Қайда қашсам болады?"), немесе "Auf meinen lieben Gott", Zahn No. 2164.

Үлгі

BWV 646 нұсқасы табылғандықтан, көптеген ғалымдар бастапқы кантатаның жоғалып кеткен деп саналатын 100-ге жуық туындының бірі болуы мүмкін деп есептейді. Бұл бөлімнің үш дауысты нотациясы түпнұсқасы скрипкаға, немесе скрипкалар мен альттар бірге (оң қолмен) және континуоға (сол қолмен) арналған болуы мүмкін, ал хорал (педаль) сопрано немесе альтпен орындалған.

Құдай сүйгенді ғана сүйеді, BWV 647

Тек Құдайдың қалауымен өмір сүретіндер (BWV 647)

Хорлық әуен

Гимн әуені: "Wer nur den lieben Gott läßt walten" ("Тек Құдайдың билік етуіне рұқсат беруші"), Zahn No. 2778.

Үлгі

"Wer nur den lieben Gott läßt walten" ("Тек қана Құдайды билік ете берсін") шығармасынан, BWV 93, 4-ші бөлім (сопрано мен альт дуэті).

"Білімді жандар" (BWV 648)

Менің жаным Құдайды дәріптейді, BWV 648.

Хорлық әуен

Ән: "Meine Seele erhebt den Herren" ("Жан-тәнім Раббыны дәріптейді"), тонус peregrinus немесе тоғызыншы псалом тонының неміс үлгісі.

Үлгі

"Майн Зеел ерхабт ден Херрен" (BWV 10) 5-ші бөлімінен (алто мен тенорге арналған дуэт, хоралдық аспаптық қосымшасы) жасалған.

"Ах блеиб бей инс, Херр Джесу Криста", BWV 649

Ах, бізбен қал, Иса Масих, BWV 649.

Хорлық әуен

Гимннің әні: "Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ" ("Иеміз Иса Мәсіх, бізбен бірге қал"), Zahn No. 493 (сондай-ақ "Danket dem Herrn heut und allzeit" деп те аталады).

Үлгі

"Bleib bei uns, denn es will Abend werden" (BWV 6, 3-ші бөлім) (сопрано хорал) шығармасынан алынған.

Коммст ду нун, Ису, фон Химмл херунтер, BWV 650

Кел енді, Иса, көктен төмен, BWV 650.

Хорлық әуен

Гимннің әні: "Kommst du nun, Jesu, vom Himmel herunter auf Erden" ("Кел, Иса, аспаннан жерге"), Zahn No. 1912a (сондай-ақ "Хас ду ден, Иса, бетіңді толығымен жасырдың ба?" деп те аталады).

Үлгі

Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren, BWV 137, 2-ші бөлім (алто соло).

Қабылдау

Бахтың Некрологында Шублер хоралдары төрт томдық клавирлік өлеңдерден кейін композитордың басылған шығармаларының тізімінде бесінші болып келтірілді: "Sechs dreystimmige Vorspiele, vor eben so viel Gesänge, für die Orgel" ("органға арналған алты үш дауысты прелюдия, сондай-ақ әнұрандарға"). 1776 жылы Иоганн Фридрих Кёлер осы хоралдар туралы құрметпен жазды. Бахтың алғашқы өмірбаяндарының авторлары Хиллер (1784), Гербер (1790) және Форкель (1802) алты хорал прелюдиясын Бахтың басылған еңбектерінің қатарында көрсеткен. Форкель олардың "қадір-қасиет пен діни сезімге толы" екенін айта келіп, Бах кейде тіркеуді әдеттегіден де толыққанды көрсеткенін, мысалы екінші хоралда (BWV 646) атап өтті. Breitkopf & Härtel оларды 19 ғасырдың басында қайта жариялағанға дейін, бастапқы басылымның өңделмеген немесе өңделген нұсқаларына негізделген прелюдиялардың кем дегенде жеті қолжазба көшірмесі жасалды. 1847 жылы С. Ф. Петерс Грипенкерл өңдеген алты Шублер хоралын, оны үлкен хорал прелюдиялары жинағының бір бөлігі ретінде жариялады. Биографтар Шоуэр (1850), Хилгенфельдт (1850) және Биттер (1865) Бахтың шығармаларына шолу жасағанда осы хоралдарды қосты.