Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландия композиторы, 1802 жылы рыцарь атағымен марапатталған сэр Джон Эндрю Стивенсон (1761 жылдың қарашасы – 1833 жылдың 14 қыркүйегі) – ирландиялық композитор. Ол ақын Томас Мурмен бірге ирландиялық әуендерді фортепианоға бейімдеуімен ең жақсы танымал. Оған Дублин университетінің құрметті докторлық дәрежесі берілді және ол 1802 жылдың сәуірінде рыцарь атағына ие болды.
Irish composer, knighted 1802
Sir John Andrew Stevenson (November 1761 – 14 September 1833) was an Irish composer. He is best known for his piano arrangements of Irish Melodies with poet Thomas Moore. He was granted an honorary doctorate by the University of Dublin and was knighted in April 1802.
Өмірбаян
Стивенсон Дублин қаласындағы Дейм көшесінің жанындағы Крейн-Лейн көшесінде, шотландтық көлік құраушы және скрипкашы Джон Стивенсонның ұлы ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы оның жас кезінде қайтыс болды, содан кейін ол Гибсон және Воффингтон фирмасынан, Графтон көшесіндегі аспап жасаушылар Гибсон мырзаның қамқорлығына алынды. Ирландияда туғанына қарамастан (сол кезде Крайст шіркеуі тек ағылшын тіліндегі азаматтарды ғана қабылдады), Гибсон 1771 жылы оны Дублиндегі Крайст шіркеуі кафедралындағы хорға шәкірт ретінде қабылдауға қол жеткізді. Ол 1775 жылдың 20 шілдесінде Декан Крэддокпен Санкт-Патрик соборында, ал 1781 жылы Христос шіркеуі кафедралында стипендиямен қамтамасыз етілді (оның ұлтына қарамастан, деканның әйелінің араласуының арқасында). 1783 жылы Санкт-Патрик соборында, ал 1800 жылы Христос шіркеуінде хор викарийі болып тағайындалды. 1791 жылы Дублин Тринити колледжінен музыка докторы ғылыми дәрежесін алды. Ол 1800 жылы уиллеан сазгері Эдмунд Китинг Хайлендке музыка теориясын оқытты. Стивенсон 1803 жылдың 27 сәуірінде Ирландияның Лорд-лейтенанты Хардвик графы Филипп Йорктан рыцарьдық орденмен марапатталды. 1814 жылы ол Дублин сарайының жаңадан салынған Корольдік капелласындағы алғашқы органшы және музыкалық директор болып тағайындалды. Стивенсон 1833 жылдың 14 қыркүйегінде Келлс қаласындағы Хедфорт үйінде қайтыс болды. 1843 жылы Томас Кирк салған мәрмәр кенотаф Крайст шіркеуі кафедралындағы Музыканттар бұрышына орнатылды. Санкт-Патрик соборының оңтүстік бөлігінде 1864 жылы оның құрметіне әйнек суреттен жасалған терезе орнатылды. Оның қызы Оливия Томас Тейлордың әйелі, Хедфорттың 2-маркизі, Леди Оливия Фицпатриктің анасы және Мэри Корнуоллис Уэсттің әжесі болды.
Stevenson was born in Crane Lane off Dame Street, Dublin, the son of John Stevenson, a Scottish coach builder and violinist. His parents died when he was young and he was taken in by a Mr. Gibson, of the firm of Gibson and Woffington in Grafton Street, instrument makers. Despite the fact that he was Irish born (only English were accepted by Christ Church at that time), Gibson succeeded in getting him received as an indentured choirboy at Christ Church Cathedral, Dublin in 1771, where he was taught to play piano by Richard Woodward and Samuel Murphy. He was appointed stipendiary at St. Patrick's Cathedral on 20 July 1775 by Dean Craddock and at Christ Church Cathedral in 1781 (despite his nationality, due to the intercession of the wife of the Dean). Appointed vicar choral at St. Patrick's Cathedral in 1783 and at Christ Church Cathedral in 1800. He received the degree of Doctor of Music, honoris causa by the Trinity College, Dublin in 1791. He taught music theory to the uilleann piper Edmund Keating Hyland in 1800. Stevenson was knighted on 27 April 1803 by Philip Yorke, Earl of Hardwicke, Lord Lieutenant of Ireland. He was appointed the first organist and musical director at the newly erected Chapel Royal of Dublin Castle in 1814. Stevenson died on 14 September 1833 at Headfort House in Kells, County Meath. In 1843, a marble cenotaph sculpted by Thomas Kirk was erected in the Musicians Corner at Christ Church Cathedral. In the south aisle of St. Patrick's Cathedral, a stained glass window was placed in 1864 in his honour. His daughter Olivia was the wife of Thomas Taylour, 2nd Marquess of Headfort, mother of Lady Olivia FitzPatrick and grandmother of Mary Cornwallis West.
Музыка
Стивенсонның секулярлық шығармаларына опералар, сонаталар, концерттер, симфониялар, аулаулар, глейстер, одалар, әндер және дәстүрлі музыканың аранжировкалары жатады. Ол «Сіздер, біздің сүйікті аралымыздың әйелдері» атты әні мен «Маған эпикалық әннің арфасын беріңіз» әні, Анакреонның екінші «Одасының» аудармасын жазғаны үшін рыцарь атағын алды. Ол глейстер шығарумен танымал болды. 1775 жылы ол «Барлық ауыл ұйықтаған бір түні» әні үшін «Гли» және «Кэтч» клубының сыйлығын алды. Басқа глейстер мен аулаулардың арасында «Alone on the Sun Beaten Rock», «Buds of Roses» (1813 жылы «Гли» және «Кэтч» клубының алтын медалімен марапатталған) және «Come Buy my Cherries», көпшілікке «The Dublin Cries» деп белгілі әндер бар. Стивенсон 1780 жылы О’Киффтің «Өлі тірі» операсы үшін бірнеше әуендер жазды, ол 1781 жылғы маусымда сәтті қойылды. Стивенсонның әндеріне Джон Спрейге арналған «Faithless Emma», «When the rosebud of summer» атты алғашқы жолымен танымал «Dearest Ellen» және Стивенсон рыцарь атағын алғанға дейін жазылған «O Ever Skilled» кіреді. Стивенсон Лафонттың «Love in a Blaze» комедиялық операсы үшін музыка жазды, ол 1799 жылғы 29 мамырда Дублиннің Кроу-стрит театрында алғаш рет қойылды, сондай-ақ «The Patriot, or Hermit of Saxellen» (1810) операсы үшін де музыка жазды. Стивенсонның «They Play'd in Air» әні 1815 жылғы желтоқсанда Массачусетс штатының Бостон қаласында өткен Гендель және Хайдн қоғамының ашылу концертінде орындалды. Стивенсон Томас Мурмен (1779–1852) бірнеше музыкалық шығармалар бойынша ынтымақтастық еткенімен танымал, ол фортепианомен сүйемелдеуін жасады: «Ирландиялық әндер» (он том, 1808–34), «Қасиетті әндер» (мерзімдік нөмірлерде жарияланды, 1808–34) және «Ұлттық әндер» (бірінші басылымы 1815). Мур мен Стивенсон арасында даулар туды, оны 1852 жылы лорд Джон Рассел редакциялаған Мурдың хаттарында көруге болады. «Ирландиялық әндердің» жетінші санынан кейін музыканы сэр Генри Бишоп (1786–1855) жасады. Осыған қарамастан, Томас Мур Стивенсонға арналған «Біздің мерекелік залдарда тыныштық» атты естелік өлең жазды. 1825 жылға қарай Стивенсон жиырма алты әнұран мен сегіз қызметтік үлгіні, сондай-ақ әндер, қос әндер, гимндер мен «Шүкіршілік» ораториясын, оның басқа әнұрандарынан құралған «пастиччоны» қамтитын көптеген шіркеу музыкасын жазды. 1825 жылы оның соборлық шығармаларының таңдамасы екі томдық түрінде басылып, Лондонның The Strand-тағы Джеймс Пауэр баспасында жарық көрді. Басылымға C, Eb және F тондарымен үш қызметтік үлгі, он екі әнұран, сондай-ақ он екі қос ән және қасиетті күндерге арналған жауаптар жинағы енді. Аддисон кейінірек осы екі томды қайта басып шығарды, онда әр әнұран мен қызметтік үлгі жеке-жеке жарияланды. Джон Хулла өзінің «Әншілер кітапханасында» (шамамен 1860) «Менің күшім – Раббым» әнұранынан соңғы хорды қайта басып шығарды, ал Джозеф Робинсон он екі әнұранның үшеуін, сондай-ақ жарияланбаған «Вавилон суларының жағасында» әнін өңдеді. XIX ғасырдың соңында ирландиялық колледждер мен соборларда танымал болғаннан басқа, Стивенсонның бірнеше әнұрандары мен қызметтік үлгілері Бристоль, Честер, Чичестер, Личфилд, Линкольн, Манчестер және Уэллс сияқты ағылшын провинциялық соборларында қолданылып, таратылды.
Stevenson's secular works include operas, sonatas, concertoes, symphonies, catches, glees, odes, operas, songs and arrangements of traditional music. He was knighted for his composition of the ode You Ladies of our Lovely Isle and a glee with accompaniment Give me the Harp of Epic Song, a translation of the second Ode of Anacreon. He was much renowned for his composition of glees. In 1775 he was awarded the Glee and Catch Club's prize for the glee One Night When All the Village Slept. Other glee and catch compositions include "Alone on the Sun Beaten Rock", Buds of Roses (which was awarded the gold medal by the Glee and Catch Club in 1813), and the tuneful catch Come Buy my Cherries, popularly known as The Dublin Cries. Stevenson composed some airs for O'Keeffe's Dead Alive in 1780, which was performed with success in June 1781. Stevenson's songs include, among others, Faithless Emma (written for John Spray), Dearest Ellen, better known from its opening line "When the rosebud of summer", and O Ever Skilled, written before Stevenson received his knighthood. Stevenson composed music for the comic opera Love in a Blaze (after Lafont), which was first performed in Crow Street Theatre, Dublin, on 29 May 1799, and The Patriot, or Hermit of Saxellen (1810). Stevenson's glee They Play'd in Air was performed at the inaugural concert of the Handel and Haydn Society in Boston, Massachusetts, in December 1815. Stevenson is perhaps best known for his collaboration with Thomas Moore (1779–1852) in several musical works, to which he provided piano accompaniments: the Irish Melodies (ten volumes, 1808–34), The Sacred Melodies (published in periodical numbers, 1808–34), and National Airs (first edition 1815). Differences arose between Moore and Stevenson as may be seen in the correspondence of Moore edited in 1852 by Lord John Russell, and after the seventh number of Irish Melodies the music was provided by Sir Henry Bishop (1786–1855). Despite this, Thomas Moore wrote a memorial poem for Stevenson entitled Silence is in our Festal Halls. By 1825, Stevenson had composed a large quantity of church music amounting to twenty six anthems and eight service settings, not to mention chants, double chants, hymns and the oratorio The Thanksgiving, a "pasticcio" from several of his other anthems. In 1825, a selection of his cathedral works was printed in two volumes and published by James Power of The Strand, London, with a dedication to George IV. Three service settings in C, E flat and F, twelve anthems as well as twelve double chants and a set of Responses for Holy Days were selected for publication. Addison issued a reprint of these two volumes some years later, in which each anthem and service was published separately. John Hullah reprinted the concluding chorus The Lord is my Strength from the anthem I am well Pleased in his Singers Library (c.1860), and Joseph Robinson edited three of the twelve together with the unpublished By the Waters of Babylon. Apart from their popularity in Irish collegiate churches and cathedrals in the later nineteenth century, several of Stevenson's anthems and service settings were in use and in circulation at some English provincial cathedrals such as Bristol, Chester, Chichester, Lichfield, Lincoln, Manchester, and Wells.