Чарльз Хьюберт Парри: өмір және шығармалары

Кіріспе

Британдық композитор, педагог және тарихшы (1848–1918)

Сэр Чарльз Хаберт Гастингс Пэрри, 1-баронет (27 ақпан 1848 – 7 қазан 1918), – ағылшын композиторы, педагогы және музыка тарихшысы. Борнмут қаласындағы Ричмонд-Хиллде туған Пэрридің алғашқы маңызды туындылары 1880 жылы жарық көрді. Композитор ретінде ол ең белгілісі «Иерусалим» хор әнімен, 1902 жылғы «Мен қуандым» тәж кигізу гимнімен, «Нұрлы екі сілеушен» хорлық-оркестрлік одасымен және «Құдіретті Раббым және Адамзат Әкесі» сөздеріне жазылған «Рептон» әнұранымен танымал. Оның оркестрлік шығармаларына бес симфония және симфониялық вариациялар жинағы кіреді. Ол сондай-ақ Ньюфаундлендке арналған әнді, Ньюфаундленд пен Лабрадор провинциялық әнұранының (және бұрынғы ұлттық әнұранының) музыкасын жазды. Әкесінің тілегімен сақтандыру саласында жұмыс істеуге жасаған алғашқы тыңайыстарынан кейін, Пэрри Джордж Гроувтың қамқорлығына алынды, алдымен 1870-80 жылдары Гроувтың «Музыка және музыканттар сөздігіне» үлес қосып, содан кейін 1883 жылы Корольдік музыка колледжінде композиция және музыка тарихы профессоры болып тағайындалды, ал Гроув колледждің алғашқы директоры болды. 1895 жылы Пэрри Гроувты колледж директоры лауазымынан ығыстырып, өмірінің соңына дейін осы қызметте қалды. 1900-1908 жылдары Оксфорд университетінде музыка профессоры болды. Ол музыка және музыка тарихы туралы бірнеше кітап жазды, олардың ең танымалдарының бірі – 1909 жылғы Иоганн Себастьян Бахқа арналған зерттемесі. Пэрридің өмірінде де, одан кейін де оның беделі мен сынға ұшырауы әртүрлі болды. Оның академиялық міндеттері көп болды және оның барлық күшін композицияға жұмсауына кедергі келтірді, бірақ Чарльз Вильерс Стэнфорд сияқты замандастары оны Генри Перселлден бері ең ұлы ағылшын композиторы деп санады; ал Фредерик Делиус сияқты басқалары олай ойлаған жоқ. Керісінше, Пэрридің кейінгі композиторларға тигізген әсері кеңінен мойындалды. Эдвард Элгар өзінің кәсібінің көп бөлігін Гроувтың сөздігіндегі Пэрридің мақалаларынан үйренді, ал Ральф Воан-Уильямс, Густав Холст, Франк Бридж және Джон Айрленд сияқтылар Пэрридің Корольдік колледждегі шәкірттері болды. Ол сондай-ақ, теңізде саяхаттағанды ұнататын және «Латоис» және «Вандерер» атты яхталардың иесі болды. 1908 жылы ол Корольдік яхта эскадрильясының мүшесі болып сайланды, бұл құрметке ие болған жалғыз композитор.

Sir Charles Hubert Hastings Parry, 1st Baronet (27 February 1848 – 7 October 1918), was an English composer, teacher and historian of music. Born in Richmond Hill in Bournemouth, Parry's first major works appeared in 1880. As a composer he is best known for the choral song "Jerusalem", his 1902 setting for the coronation anthem "I was glad", the choral and orchestral ode Blest Pair of Sirens, and the hymn tune "Repton", which sets the words "Dear Lord and Father of Mankind". His orchestral works include five symphonies and a set of Symphonic Variations. He also composed the music for Ode to Newfoundland, the Newfoundland and Labrador provincial anthem (and former national anthem). After early attempts to work in insurance at his father's behest, Parry was taken up by George Grove, first as a contributor to Grove's massive Dictionary of Music and Musicians in the 1870s and '80s, and then in 1883 as professor of composition and musical history at the Royal College of Music, of which Grove was the first head. In 1895 Parry succeeded Grove as head of the college, remaining in the post for the rest of his life. He was concurrently Heather Professor of Music at the University of Oxford from 1900 to 1908. He wrote several books about music and music history, the best known of which is probably his 1909 study of Johann Sebastian Bach. Both in his lifetime and afterwards, Parry's reputation and critical standing have varied. His academic duties were considerable and prevented him from devoting all his energies to composition, but some contemporaries such as Charles Villiers Stanford rated him as the finest English composer since Henry Purcell; others, such as Frederick Delius, did not. Parry's influence on later composers, by contrast, is widely recognised. Edward Elgar learned much of his craft from Parry's articles in Grove's Dictionary, and among those who studied under Parry at the Royal College were Ralph Vaughan Williams, Gustav Holst, Frank Bridge and John Ireland. He was also an enthusiastic cruising sailor and owned successively the yawl The Latois and the ketch The Wanderer. In 1908 he was elected as a member of the Royal Yacht Squadron, the only composer so honoured.

Алғашқы жылдар

Хьюберт Пэрри Ричмонд Хилл, Борнмут қаласында, Томас Гамбиер Пэрридің (1816–1888) және оның бірінші әйелі Изабелла Файнс Клинтонның (1816–1848) алты баласының ең кішісі болып дүниеге келді. Гамбиер Пэрри, Ричард пен Мэри Пэрридің ұлы, бес жасында жетім қалды және анасының туыстары тәрбиеледі, олардың Гамбиер деген тегін өз тегінің бір бөлігі ретінде қабылдады. Әжесі Томас Пэрриден (1816 жылы қайтыс болған Ост-Индия компаниясының директоры) зор байлық мұра еткен Гамбиер Пэрри, Северн өзенінің жанында және Глостерден батысқа қарай екі шақырым жерде орналасқан Highnam Court үйін сатып ала алды. Гамбиер Пэрри – сол кезде әлі кеңінен танылмаған және сәнге енбеген ерте итальян өнерінің көрнекті коллекционері, сонымен қатар талантты суретші және дизайнер болды. Ол "рухты фреска" (spirit fresco) өнерін ойлап тапты, бұл ылғалды ағылшын климатына қолайлы монументалды сурет салу әдісі, оны Highnam қалың үйінің жеке капелласында және Эли соборында қолданды. Сурет салуға деген сүйіспеншілігінен басқа, Гамбиер Пэрри өзі де музыкамен айналысты, Eton-дағы білімі кезінде фортепиано, француз мүйізі мен композицияны оқыды. Изабелланың ерте қайтысы оның балаларына, әсіресе, ол қайтыс болған кезде жеті жаста болған үлкен ұлы Клинтонға және аздау дәрежеде Хьюбертке әсер етті: оның қызы Доротеяның (1876–1963) айтуынша, оның әйелі Этельинданың "жас балаларды жақсы көруі", яғни өз балаларын, оған өгей балаларына уақыт табуға мүмкіндік бермеді. Гамбиер Пэрри көбінесе үйден жоқ болатын, Лондонға немесе Еуропаға сапарлап жүретін. Хьюберттің балалық шағы, Клинтон мектепте оқып, Люси одан жеті жас үлкен болғандықтан, көбінесе жалғыздықпен өтті, оның жалғыз тұрақты серігі – гувернантка болды. Клинтон виолончель мен фортепианода ойнауды үйренді, оның музыкалық таланты Хьюберттен бұрын көзге түсті. Дегенмен, олардың әкесі музыкаға қызығушылық танытса да, бұл әрекет тек хобби ретінде қарастырылды және джентльменге лайық емес, мамандық ретінде тым сенімсіз деп есептелді, сурет салудан айырмашылығы, ол кәсіби емес ізденіс саналды. Парри сақтандыру саласындағы жұмысымен қатар музыкалық оқуын жалғастырды. Лондонда ол Уильям Стерндейл Беннеттен сабақ алды, бірақ оларды жеткілікті деңгейде талап ететін деп таппады, сондықтан Йоханнес Брамстан сабақ алуға тырысты. Соңғысының алғашқы орындалуы ағылшын музыкасындағы "жаңа өрлеудің" басталуы деп есептелді, бірақ көптеген сыншылар оны тым авангардты деп санады. Парри, Стэнфорд пен Александр Маккензи сияқты, кейбір адамдар "Ағылшын музыкалық жаңа өрлеуінің" бірлескен жетекшісі деп есептелді; Шоу оларды "жалған классиканы" таратумен айналысатын өзара құрметтесетін қоғам деп санады; 1891 жылы Стэнфордтың "Едем" шығармасын шолуда ол былай деп жазды. Қазіргі заманғы сыншылар Парридің оркестрлік музыкасын оның шығармашылығында екінші дәрежелі деп есептесе де, жиырмасыншы ғасырдың соңы мен жиырма бірінші ғасырдың басында Парридің көптеген оркестрлік шығармалары қайта жаңғыртылды. Олардың ішінде бес симфония, ми минорындағы Симфониялық вариациялар жиынтығы, Жазылмаған трагедияға увертюра (1893) және Брамсқа арналған элегия (1897) бар. 1883 жылы Парри Аристофанның "Құстар" грек пьесасына музыка жазды, бұл қойылымда ортағасырлық зерттеуші және қорқынышты әңгімелердің авторы М.Р. Джеймс басты рөлде ойнады. Парри сол жылы Кембридж университетінен құрметті диплом алды. Кейіннен ол Оксфордта Аристофанның шығармаларына музыка жазды: "Құрбақалар" (1892), "Бұлттар" (1905) және "Ахарниялықтар" (1914). Ол сондай-ақ Вест-Эндтегі Beerbohm Tree қойған "Гипатия" (1893) қойылымы үшін әсем қосымша музыка жазды. Парридің театрға арналған музыкалық шығармаларының арасында тек бір ғана операға тырысқан: "Гвиневер", оны Карл Роза опера компаниясы қабылдамады. 1900 жылы ол Джон Стейнердің орнын басып, Хизер профессоры болды. 1918 жылы "The Daily Telegraph" газетінің музыка сыншысы Робин Легг Парриге арналған некрологта, Парридің уақытын академиялық шақыруларға жұмсағанын өкінішпен айтты, олардың оның негізгі мақсаты – композицияға кедергі келтіргенін сенді. Парридің RCM-де оқыған Ральф Воган Уильямс оны композитор және педагог ретінде жоғары бағалады. Парри туралы соңғы жағдайда ол былай деп жазды: Корольдік музыка колледжінің басшысы ретінде Парри өзінің жетекші оқушыларының арасында Ральф Воган Уильямс, Густав Холст, Франк Бридж және Джон Ирландияны санады. 1902 жылдың 24 шілдесінде ол Глостер графтығының Хайнам приходындағы Хайнам сотының бароны атанды.

Hubert Parry was born in Richmond Hill, Bournemouth, the youngest of the six children of Thomas Gambier Parry (1816–1888) and his first wife, Isabella née Fynes Clinton (1816–1848), of Highnam Court, Gloucestershire. Gambier Parry, the son of Richard and Mary Parry, had been orphaned at the age of five and brought up by his maternal family, adopting their name, Gambier, as part of his surname. Having inherited enormous wealth from his grandfather, Thomas Parry (a director of the East India Company who died in 1816), Gambier Parry was able to buy a country seat at Highnam Court, a seventeenth century house near the River Severn and two miles west from Gloucester. Gambier Parry was an eminent collector of works of early Italian art at a time well before it was fashionable or widely known, and was also a painter and designer of some talent; he invented "spirit fresco", a process of mural painting appropriate for the damp English climate, which he used in his private chapel at Highnam as well as in Ely Cathedral. Besides his love of painting, Gambier Parry was himself musical, having studied piano and French horn as well as composition during his education at Eton. Isabella's untimely death almost certainly affected her children, most obviously the eldest surviving son, Clinton, who was only seven when she died, and, more subtly, Hubert: according to his daughter Dorothea (1876–1963), his stepmother Ethelinda's "love for the young ones", meaning her own children, gave her little or no time for her stepchildren. Gambier Parry was often absent from home, being either away in London or on the Continent. Hubert's early childhood, with Clinton away at school and Lucy seven years his senior, was largely solitary, his only regular companion being a governess. Clinton learned to play cello and piano, and his considerable musical talent became evident ahead of Hubert's. Yet despite their father's active interest in music, such activity was seen as a pastime, and was frowned upon as a career as being too uncertain and, unlike painting, a less than professional pursuit unseemly for a gentleman. Parry continued his musical studies alongside his work in insurance. In London he took lessons from William Sterndale Bennett, but finding them insufficiently demanding he sought lessons from Johannes Brahms. The first performance of the latter has been held to mark the start of a "renaissance" in English music, but was regarded by many critics as too avant garde. Parry, along with Stanford and Alexander Mackenzie, was regarded by some as joint leader of the "English Musical Renaissance"; Shaw considered them a mutual admiration society, purveying "sham classics"; reviewing Eden by Stanford in 1891 he wrote

Contemporary critics generally regarded Parry's orchestral music as of secondary importance in his output, but in the late twentieth and early twenty first centuries many of Parry's orchestral pieces have been revived. These include five symphonies, a set of Symphonic Variations in E minor, the Overture to an Unwritten Tragedy (1893) and the Elegy for Brahms (1897). In 1883 Parry wrote music to accompany the Cambridge Greek Play The Birds by Aristophanes, a production which starred the mediaevalist and ghost story writer, M. R. James. Parry received an honorary degree from Cambridge University in the same year. Subsequently, he wrote music for Oxford productions of Aristophanes: The Frogs (1892), The Clouds (1905) and The Acharnians (1914). He had also provided elaborate incidental music for a West End production by Beerbohm Tree, Hypatia (1893). Among Parry's considerable output of music for the theatre, there was only one attempt at opera: Guenever, which was turned down by the Carl Rosa Opera Company.|align=right| width=250px
When Grove retired as director of the Royal College of Music, Parry succeeded him from January 1895 and held the post until his death. In 1900 he succeeded John Stainer as Heather Professor. In an obituary tribute in 1918 Robin Legge, music critic of The Daily Telegraph, lamented these academic calls on Parry's time, believing that they got in the way of his principal calling – composition. Ralph Vaughan Williams, who studied at the RCM under Parry, rated him highly as both composer and teacher. Of Parry in the latter capacity he wrote:

As head of the Royal College of Music, Parry numbered among his leading pupils Ralph Vaughan Williams, Gustav Holst, Frank Bridge and John Ireland. and on 24 July 1902 he was created a Baronet, of Highnam Court, in the parish of Highnam, in the county of Gloucester.

Соңғы жылдар

Парри 1908 жылы медициналық кеңес бойынша Оксфордтағы лауазымынан кетті және өмірінің соңғы он жылында ең танымал туындыларын жазды, олардың ішінде Симфониялық фантазия, 1912 жыл (сонымен қатар 5-симфония), «Рождествоға ода» (1912) және «Қоштасу әндері» (1916–1918) бар. Оның ең белгілі туындысы – Уильям Блейктің «Ежел заманда осы аяқтар басып өткен бе?» (1916) өлеңіне жасаған музыкалық қойылымы, суфражист қозғалысымен бірден қолдауға ие болды, оған Парри де, оның әйелі де ықылас білдірді. 1918 жылдың күзінде Парри әлемдік пандемия кезінде испан қызбасына шалдығып, 7 қазан күні 70 жасында Батыс Сассекс графтығындағы Растингтон қаласындағы Найтскрофтта қайтыс болды. Өлім куәлігінде қайтыс болу себебі ретінде: 1. Қызба; 2. Септицемия көрсетілген. Оның қызы Гвендолин Мод Грин оның қасында болды. Стэнфордтың тілегі бойынша ол Санкт-Пол соборында жерленді. Оның туған жері, Борнмут қаласындағы Ричмонд-Хилл, алаңның жанында көк тақтамен белгіленген; ал 1922 жылғы Үш хор фестивалінде ашылған Глостер соборында ақын лауреаты Роберт Бриджестің жазған ескерткіш тақтасы орнатылған.

Мұра

2015 жылы Пэрридің жетпіс жарияланбаған туындысы табылды, олардың кейбіреуі бұрын ешқашан көпшілікке орындалмаған болуы мүмкін. Қолжазбалар Пэрридің туыстары аукционға салды, бірақ олар резервтік бағаға жетпеді.