Кіріспе

Құс түрі

Арал құсы (Turdus poliocephalus) – құс тұқымдасына жататын кең таралған орман құсы. Оңтүстік-Шығыс Азия мен Меланезиядан бастап Самоаға дейін 50-ге жуық түршесі сипатталған, олардың қауырсынында үлкен айырмашылықтар бар. Көптеген түршелеріне қауіп төніп тұр, ал үшеуі жойылып кеткен.

Таксономия

Аралдық бұлбұл – (Линней, 1758 ж.) космополиттік Turdus туысының мүшесі, және бұл туыс әлемдегі ең кең таралған құс туыстарының бірі болып табылады. Аралдық бұлбұлдың таксономиясы күрделі, және оны төрт күдікті морфологиялық типке сәйкес бөлуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Сонымен қатар, Индонезияның Сулавеси аралынан табылған, ғылыми тұрғыдан әлі сипатталмаған кем дегенде екі қосымша түрше бар деп саналады.

Ішкі түрлер тізімі

Төмендегі тізім әліппелік ретімен орналастырылған. T. p. albifrons (E. P. Ramsay, 1879). Эрроманго, Вануату. T. p. becki Mayr, 1941. Паама, Лопеви, Эпи және Эмаэ, Вануатуда. T. p. beehleri Ripley, 1977. Жаңа Ирландия. T. p. bougainvillei Mayr, 1941. Бугенвилл аралы. T. p. canescens (De Vis, 1894). Гуденоф аралы. T. p. carbonarius Mayr & Gilliard, 1951. Жаңа Гвинеяның шығыс-орталық таулары. T. p. celebensis (Büttikofer, 1893). Солтүстік-батыс Сулавеси. T. p. deningeri Stresemann, 1912. Серам. T. p. efatensis Mayr, 1941. Эфате және Нгуна, Вануатуда. T. p. erythropleurus Sharpe, 1887, Рождестволық торғай. Рождество аралы. T. p. fumidus Statius Muller, 1844. Батыс Ява таулары. T. p. hades Mayr, 1941. Гау аралы, Фиджи. T. p. heinrothi Rothschild & Hartert, 1924. Сент-Маттиас аралдары, Папуа-Жаңа Гвинея. T. p. hygroscopus Stresemann, 1931. Оңтүстік Сулавеси. T. p. indrapurae Robinson & Kloss, 1916. Оңтүстік-орталық Суматра. T. p. javanicus Horsfield, 1821. Орталық Ява таулары. T. p. katanglad Salomonsen, 1953. Орталық Минданао, Филиппин. T. p. kelleri (Mearns, 1905). Апо тауы, Филиппин. T. p. keysseri Mayr, 1931. Жаңа Гвинеядағы Хуон түбегінің таулары. T. p. kulambangrae Mayr, 1941. Коломангара, Соломон аралдары. T. p. layardi (Seebohm, 1891). Вити Леву, Овалау, Ясава және Коро аралдары, Фиджи. T. p. loeseri Meyer de Schauensee, 1939. Солтүстік Суматра. T. p. malekulae Mayr, 1941. Пентекост, Малекула және Амбрим аралдары, Вануату. T. p. malindangensis (Mearns, 1907). Малинданг тауы, Филиппин. T. p. mareensis E. L. Layard & Tristram, 1879. Маре аралы, Лоялти аралдары, Жаңа Каледония. Құрып кеткен. T. p. mayonensis (Mearns, 1907). Оңтүстік Лусон, Филиппин. T. p. mindorensis Ogilvie Grant, 1896. Миндаро, Филиппин. T. p. nigrorum Ogilvie Grant, 1896. Негрос, Филиппин. T. p. papuensis (De Vis, 1890). Жаңа Гвинеяның оңтүстік-шығыс таулары. T. p. placens Mayr, 1941. Урепарапара және Вануа Лава, Вануату. T. p. poliocephalus Latham, 1801, Норфолк торғайы. Норфолк аралы. Құрып кеткен. T. p. pritzbueri E. L. Layard, 1878. Лифу, Лоялти аралдары, Жаңа Каледония (мүмкін құрып кеткен); және Танна, Вануату. T. p. rennellianus Mayr, 1931. Реннелл аралы, Соломон аралдарының оңтүстігі. T. p. ruficeps (E. P. Ramsay, 1876). Кадаву, Фиджи. T. p. samoensis Tristram, 1879. Савайи және Уполу аралдары, Самоа. T. p. schlegeli P. L. Sclater, 1861. Батыс Тимор. T. p. seebohmi (Sharpe, 1888), Борнео торғайы. Солтүстік Борнео таулары. T. p. sladeni Cain & Galbraith, 1955. Гуадалканал, Соломон аралдары. T. p. sterlingi Mayr, 1944. Шығыс Тимор. T. p. stresemanni M. Bartels Jr, 1938. Лаву тауы, Ява. T. p. tempesti E. L. Layard, 1876. Тавеуни, Фиджи. T. p. thomassoni (Seebohm, 1894). Солтүстік Лусон, Филиппин. T. p. tolokiwae Diamond, 1989. Толокива аралы, Бисмарк архипелагы; және мүмкін Жаңа Британия. T. p. vanikorensis Quoy & Gaimard, 1830. Соломон аралдарындағы Ваниколо және Утупуа аралдары; Вануатудағы Эспириту-Санто және Мало аралдары. T. p. versteegi Junge, 1939. Жаңа Гвинеяның батыс таулары. T. p. vinitinctus (Gould, 1855), Лорд-Хау торғайы. Лорд-Хау аралы. Құрып кеткен. T. p. vitiensis E. L. Layard, 1876. Вануа Леву, Фиджи. T. p. whiteheadi (Seebohm, 1893). Шығыс Ява таулары. T. p. whitneyi Mayr, 1941. Гауа аралы, Вануату. T. p. xanthopus J. R. Forster, 1844. Янде аралы, Жаңа Каледония. Тайвань торғайы (T. niveiceps) бұрын кіші түр ретінде жіктеліп келген, бірақ соңғы зерттеулер оның арал торғайлары кешеніне жатпайтын ерекше түр екенін көрсетті.

Тарату

Аралдық бұлбұл өте кең, бірақ дақ-дақ таралған. Ол Самоа, Фиджи, Вануату, Жаңа Каледония, Соломон аралдары, Жаңа Гвинея және оның төңірегіндегі аралдарда, көптеген Индонезия аралдарында және Филиппинде кездеседі. Дегенмен, оның таралған аймағы 25–35 түрден кем құстар қауымдастығы бар жерлермен шектеледі. Ірі аралдарда (Борнео немесе Жаңа Гвинея сияқты) бұл оның тек 2750 м биіктіктен жоғары табылғанын білдіреді. Кіші аралдар кішкентай құстар қауымдастығын ғана ұстай алады, сондықтан аралдық бұлбұл оларда төменгі биіктікте кездеседі. Кейбір аралдарда әртүрлі орталарда бөлінген екі немесе одан да көп түршелер болуы мүмкін. Көптеген түршелердің таралған аймағы бір аралдай ғана болуы мүмкін, мысалы, Кадаву түршесі T. p. ruficeps.

Сипаттама

Аралдық құрттың 49 түр-тұрағы сыртқы түрінде күрт айырмашылықтарды көрсетеді, бірақ олардың көбісі дерлік әдеттегі Turdus құртына ұқсайды және сары мүңкөз, көз айналысы және аяқтары болады. Самоа түр-тұрағы, T. p. samoensis, қарақұсқа (Turdus merula) толыққанды ұқсас, ал Солтүстік Борнеодағы T. p. seebohmi жоны қараңғы, кеудесі қызыл және американдық қызғалдаққа (Turdus migratorius) ұқсайды. Кейбір түр-тұрақтарында бас толығымен ақ (еркек T. p. niveiceps-те, бірақ аналығында емес), ал Кадаву түрі T. p. ruficeps толығымен қызғылт басқа ие.

Диета

Аралдық құрт өте алуан түрлі тамақтанады, жәндіктер (көбінесе қоңыздар), өрмекшілер, құрттар, жер құрттары, сондай-ақ өліктер және тіпті кішкентай бауырымен жорғалаушылар сияқты түрлі омыртқасыз жәндіктермен қоректенеді. Жергілікті жерде қандай жеміс-жидек пен тұқымдар болса, соларды да жейді. Оның азық іздеу әдісі қара құсқа ұқсас, тығыз жапырақтар мен төменгі бұтақтарды қарап шығады, бірақ кейбір жерлерде ағаш басында да азықтанады.

Өсіру

Көптеген аралдық бұлбұлдар екі-үш айға созылатын көбейту маусымында көбейеді (нақты уақыты орналасқан жерге қарай өзгереді), алайда Фиджидегі бұлбұлдар маусымнан қаңтарға дейін ұялайды. Олар тығыз өсімдіктер арасында жақсы салынған, мұқият жасырылған тостаған тәрізді ұя салады және бірден үш жұмыртқаға дейін туады.

Қорғау

Аралдық құртқа қауіп төндірмейді және көптеген түршелері жергілікті жерлерде өте кең таралған. Дегенмен, бірнеше түршелері қауіп астында, ал T. p. erythropleurus ең қауіпті деп саналады. Бұл түрше Рождество аралында кездеседі, оған жас қозыларды өлтіретін сары қанаушы құмырсқа қауіп төндіреді. Басқа бірнеше түршелердің ареалдары тарылып барады, соның ішінде Самоадан Т. p. samoensis және Жаңа Каледониядан Т. p. xanthopus, ол қазір Гранде-Терреде жойылып кетті және тек Янде мен Небада ғана тірі қалған 100-ге жуық даракеге дейін шектелген. Үш түрше жойылып кетті: Т. p. vinitinctus Лорд-Хоу аралынан, Т. p. mareensis Лоялти аралдарынан және номинативтік түрі Т. p. poliocephalus Норфолк аралынан. T. p. poliocephalus 1941 жылға дейін салыстырмалы түрде көптеп кездесетін, бірақ 1975 жылға қарай қара егеуқұйрықтардың әкелуі, ортаның жоғалуы және жақын туысқан қара құстың қоныстануынан кейін будандасу нәтижесінде жойылып кетті.