Кіріспе
Грекиядағы саяси партия Радикалдық солшыл коалициясы – Прогрессивті одақ (Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς – Προοδευτική Συμμαχία), көбінесе SYRIZA ('/sɪrɪzə/, ΣΥΡΙΖΑ; грек тіліндегі σύρριζα сөзінен туындаған, "тамырдан" немесе "радикалды" деген мағына береді) деп белгілі, Грекиядағы орталық солшылдан солшыл саяси партия. Ол 2004 жылы солшыл және радикалды солшыл партиялардың саяси коалициясы ретінде құрылды және 2012 жылы саяси партия ретінде тіркелді. Демократиялық социалистік партия болып табылатын Сириза Еуропалық көзқарасқа ие. Сириза сондай-ақ баламалы жаһандану, квир құқықтары және секуляризмді қолдайды. Бұрын SYRIZA-ны әдеттегі солшыл популистік партия деп сипаттаған, бірақ үкіметтік мерзімінен және соңғы оппозициядан кейін бұл пікір даулы болды. Сириза Грекия Парламентіндегі екінші ірі партия. Партияның бұрынғы төрағасы Алексис Ципрас 2015 жылдың 26 қаңтарынан 2015 жылдың 20 тамызына дейін және 2015 жылдың 21 қыркүйегінен 2019 жылдың 8 шілдесіне дейін Грекия Премьер-министрі қызметін атқарды. Ол Еуропалық солшыл партиясының мүшесі.
The Coalition of the Radical Left – Progressive Alliance (Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς – Προοδευτική Συμμαχία), best known by the syllabic abbreviation SYRIZA ('/s//ɪ//r//ɪ//z//ə/, ΣΥΡΙΖΑ ; a pun on the Greek adverb σύρριζα, meaning "from the roots" or "radically"), is a centre left to left wing political party in Greece. It was founded in 2004 as a political coalition of left wing and radical left parties, and registered as a political party in 2012. A democratic socialist, party, Syriza holds a pro European stance. Syriza also advocates for alter globalisation, queer rights, and secularism. In the past, SYRIZA was described as a typical left wing populist party, but this was disputed after its government term and its recent opposition. Syriza is the second largest party in the Hellenic Parliament. Former party chairman Alexis Tsipras served as Prime Minister of Greece from 26 January 2015 to 20 August 2015 and from 21 September 2015 to 8 July 2019. It is a member of the Party of the European Left.
Құрылу
СИРИЗА 2004 жылы, сол жылғы заң шығарушы сайлаулардан бұрын құрылғанмен, оның пайда болуына әкелген процестің бастауын 2001 жылы құрылған «Сол жақтардың бірлігі мен ортақ іс-қимылы үшін диалог алаңы» (Greek: Χώρος Διαλόγου για την Ενότητα και Κοινή Δράση της Αριστεράς, Chóros Dialógou gia tin Enótita kai Koiní Drási tis Aristerás) деп аталатын ұйымға дейін ізбасқа болады. Ол грек саяси солшылдарының түрлі ұйымдарынан тұрды. Олардың идеологиялық және тарихи көзқарастары әртүрлі болғанына қарамастан, 1990 жылдардың соңында Грецияда туындаған Косово соғысы, мемлекеттік кәсіпорындардың жекешелендірілуі, әлеуметтік және азаматтық құқықтар сияқты бірқатар маңызды мәселелерде ортақ ұстанымға келді. Аталған алаң қатысушы партияларға зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің неолибералдық реформасына қарсы тұру, терроризмге қарсы жаңа заңнама, Еуропалық Одақтың рөлін қарастыру және Грекияның одақтағы орнын анықтау, сондай-ақ 2001 жылы өткен G8 саммитіне Грекияның қатысуын дайындау сияқты мәселелер бойынша бірлесіп жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Бұл саяси ұйым болмаса да, қатысушы партиялар мен ұйымдарды біріктіруге бағытталған күш-жігердің нәтижесінде 2002 жылғы жергілікті сайлауларда бірнеше сайлау одақтары құрылды. Олардың ең табыстысы Манолис Глезос басшылығымен Афина-Пирей супер префектурасы үшін өткен сайлау болды. Кең Еуропалық әлеуметтік форумның құрамындағы алаң, сонымен қатар бірнеше мүше партиялар мен ұйымдар Грекияның әлеуметтік форумын құруға негіз болды.
2004 жылғы заң шығарушы сайлау
СИРИЗА партиясының құрылуының шешуші сәті 2004 жылғы заң шығарушы сайлау болды. "Space" қатысушыларының көпшілігі сайлауалды одаққа алып келуі мүмкін ортақ платформаны жасауға тырысты. Бұл 2004 жылдың қаңтарында Радикалдық солшылдар коалициясының құрылуына әкелді. 2004 жылдың қаңтарында Радикалдық солшылдар коалициясын құраған партиялар: Солшылдар, қозғалыстар және экология коалициясы (Синасписмос немесе SYN), Жаңартқан коммунистік экологиялық солшылдар (AKOA), Интернационалистік жұмысшы солшылдары (DEA), Грекия Коммунистік партиясының (KKE) бөлігі болған Біріккен әрекеттегі солшыл қозғалысы (KEDA), Манолис Глезоспен байланысты саяси ұйым – Белсенді азаматтар, сондай-ақ басқа да тәуелсіз солшыл топтар мен белсенділер. Грекия Коммунистік ұйымы (KOE) "Space" қатысуына қарамастан, Радикалдық солшылдар коалициясына қатысудан бас тартты. Заң шығарушы сайлауда коалиция 241 539 дауыс жинады (барлық дауыстың 3,3%) және парламентке алты депутат сайлады. Олардың барлығы коалициядағы ең ірі партия – Синасписмос партиясының мүшелері болды, бұл коалиция ішінде шиеленіске себеп болды.
Дағдарыс және жандандыру
2004 жылғы заң шығарушы сайлаудан кейін кіші партиялар Synaspismos-ты бір парламент мүшесінің орнынан бас тартуы жөніндегі келісімді орындамағаны үшін айыптады, соның салдарынан AKOA-дан Янис Банияс сол орынды иеленуі тиіс болды. Шиеленіс күшейіп, Интернационалистік жұмысшылардың сол жақ партиясының бөлінуіне және Коккино (Қызыл) партиясының құрылуына әкелді, екеуі де коалиция құрамында қалды. СИРИЗА ішіндегі дағдарыстың түпкі себебі – Synaspismos партиясының орталық-солшыл саясатты анық жоққа шығаратын саяси келісімді қабылдауға және сақтауға құлшынбауы болды. 2004 жылғы заң шығарушы сайлаудан үш ай өткен соң Synaspismos Грекиядағы 2004 жылғы Еуропалық парламент сайлауында коалицияның қалған бөлігінен тәуелсіз қатысуға шешім қабылдады, ал коалицияның бірқатар кіші партиялары феминистік «Басқа Еуропа үшін әйелдер» (Грекше: Γυναίκες για μια Άλλη Ευρώπη, Gynaíkes gia mia Álli Evrópi) тізімін қолдады. Дағдарыс 2004 жылдың желтоқсанында Synaspismos-тың төртінші съезімен аяқталды, онда партияның көпшілігі коалицияны жалғастыруға дауыс берді. Бұл көзқарастың өзгеруі коалицияның жақтасы Алекос Алаваностың Synaspismos президенті болып сайлануымен одан әрі күшейді, ал бұрынғы басшысы Никос Константопулос қызметтен кетті. Коалиция 2006 жылдың мамыр айында Афиныде өткен төртінші Еуропалық әлеуметтік форумын ұйымдастыру арқылы және 2006 жылғы жергілікті сайлау кезінде Афина мен Пирейдегідей бірқатар табысты сайлау кампаниялары арқылы нығайтылды. Афина муниципалитетінің коалициялық тізімін Алаванос ұсынған Алексис Ципрас басқарды, ол Synaspismos-тың «жаңа буынға ашылуын» жариялады.
2007 жылғы парламент сайлауы
Саясат зерттеулері көрсеткендей, Сириза сайлауда маңызды жетістіктерге жетеді деп күтілуде, болжамдар сайлаушылардың 4%-дан 5%-ға дейін болды. 16 қыркүйекте ол 2007 жылғы заң шығарушы сайлауда дауыстардың 5,0%-ын алды. Сайлауға дейін қатысушы партиялар 22 маусымға дейін ортақ декларация жасасуға келісті. Радикалдық солшылдар коалициясының қол қойылған декларациясы келесі сайлауда бәсекелесетін ортақ платформаны және саяси одақтың негізін баяндады. 2007 жылғы коалиция 2004 жылғы бастапқы құрамынан кеңейді. 20 маусымда КОЕ коалицияға қатысатынын жариялады. 21 тамызда экологиялық бағыттағы «Экологиялық араласу» (грекше: Οικολογική Παρέμβαση, Oikologikí Parémvasi) да қосылды, ал 22 тамыз 2007 жылы Демократиялық әлеуметтік қозғалыс (DIKKI) да коалицияға қатысатынын мәлімдеді. 2 қыркүйекте Арейос Пагос DIKKI атауын СИРИЗА сайлау альянсына қосудан бас тартты, себебі DIKKI ұстанған ішкі процедуралардың кемшіліктері болған. Бұл Сириза және DIKKI тарапынан партиялық саяси қызметке соттардың тиіссіз араласуы ретінде сынға алынды.
2007-2011 жылғы сайлау және оқиғалар
2007 жылдың 27 қарашасында Алаванос жеке себептермен Synaspismos президентігіне қайта сайлануға ниеті жоқ екенін мәлімдеді. Synaspismos партиясының 5-ші съезі 2008 жылдың 10 ақпанында Афина қалалық кеңесінің мүшесі Алексис Ципрасты партия президенті етіп сайлады. Ципрас сол кезде парламент депутаты болмағандықтан, Алаванос Сиризаның парламенттік басшылығын сақтап қалды. Ципрас грек сайлаушылары арасында үлкен танымалдылыққа ие болды, нәтижесінде Сиризаға қолдау өсіп, сауалнамаларда ең жоғары көрсеткіш 18 пайызды құрады. 2008 жылдың маусым айының соңында Start – Социалистік интернационалистік ұйым (грек тілінде: Ξεκίνημα – Σοσιαλιστική Διεθνιστική Οργάνωση, Xekínima – Sosialistiké Diethnistikí Orgánosi) коалицияға қосылатынын жариялады. Грекияда 2009 жылғы Еуропалық парламент сайлауы алдында Сириза, күрделі ішкі өзгерістер кезеңінде, сайлаудағы қолдауы 4,7%-ға дейін төмендеді, нәтижесінде тек бір кандидат (Никос Хунтис) Еуропалық парламентке сайланды. Бұл жаңадан ішкі тартыстарға әкеп соқты, соның салдарынан Synaspismos-тың бұрынғы президенті Алекос Алаванос Грекия парламентіндегі мандатын тапсырды, бірақ бірнеше күннен кейін ол шешімінен қайтты. 2009 жылдың 4 қазанында өткен Грекия парламенті сайлауында Сириза 4,6% дауыс жинады (2007 жылғы көрсеткіштен сәл төмен), нәтижесінде Грекия парламентіне он үш депутат сайланды. Жаңа сайланған депутаттардың арасында Ципрас та болды, ол Сиризаның парламенттік фракциясын басқарды. 2010 жылдың маусым айында Synapsismós партиясындағы радикалды социал-демократтардың «Анеотикасы» (Реформашыл қанаты) партиядан бөлініп, Сиризадан да шығып кетті. Бұл Сиризаның парламенттік фракциясын тоғыз депутатқа дейін азайтты. Шығып кеткен төрт депутат «Демократиялық солшылдар» (ДИМАР) атты жаңа партия құрды.
2012 жылғы жалпы сайлау
Сайлаушылар 2011 жылдың қарашасында Лукас Пападемос премьерлік еткен коалициялық үкіметке қатысқан партиялардан қолдауын қайтарып алды, нәтижесінде Сириза, ККЕ және ДИМАР партиялары халық арасында қолдауға ие болды. 2012 жылдың мамыр айындағы сайлауға дейінгі сауалнамалар Сириза партиясын 10–12% қолдаған көрсетті. 2012 жылдың наурызында ПАСОК партиясынан бөлінген топ – Кішігірім Біртұтас қозғалысы коалицияға қосылды. 6 мамырда өткен бірінші заң шығарушы сайлауда партия 16% астам дауыс жинап, өкілдер саны төрт есеге өсті, соның нәтижесінде парламенттегі екінші ірі партияға айналды (Жаңа демократиядан кейін). Сайлаудан кейін Грекия Президенті Ципрасты үкімет құруға шақырды, бірақ ол қажетті парламент мүшелерін жинауға қол жеткізе алмады. Содан кейін Ципрас президент ұсынған оң және солшыл партиялармен коалициялық үкімет құру туралы ұсыныстан бас тартты. 17 маусымда өткен екінші заң шығарушы сайлауда Сириза партиясы «Біріккен әлеуметтік фронт» деген атаумен жеке партия ретінде қайта тіркелді, себебі бұрынғы коалициялық мәртебесі Грек сайлау жүйесіндегі ең көп дауыс алған партияға берілетін 50 «бонус» орыннан айырылуына әкелген болар еді. Сириза дауыс үлесін шамамен 27%-ға дейін арттырса да, Жаңа демократия 29,8% дауыс алып, бонусқа ие болды. 71 орынға ие болған Сириза Жаңа демократия, ПАСОК және ДИМАР партияларынан құралған коалициялық үкіметке қарсы негізгі оппозициялық партияға айналды. Ципрас 2012 жылдың шілдесінде көлеңкелік кабинет құрды.
2014 жылғы сайлау
2014 жылдың мамыр айында жергілікті сайлаулар мен Еуропалық парламентке сайлаулар өтті. 2014 жылғы 25 мамырда Грекияда өткен Еуропалық парламент сайлауында СИРИЗА 26,5% дауыс алып бірінші орынға шықты, ал ND 22,7% дауыспен одан кейін қалды. Жергілікті сайлаулардағы жағдай партиялық тізімі жоқ үміткерлердің көптігі мен тәуелсіз кандидаттардың қатысуына байланысты нақтырақ болмады. СИРИЗА-ның басты жетістігі – Рена Дурудың Аттика облысының әкімі болып, екінші турда 50,8% дауыспен, бұрынғы әкім Яннис Сгуросқа қарсы сайлануы болды. Ал ең үлкен көңілі толмауы – Габриэль Сакелларидистің Афина қаласының мэрі сайлауында жеңіске жете алмауы, екінші турда Георгос Каминис одан 51,4% дауысқа қарсы 48,6% дауыспен басып озды.
Салоника бағдарламасы
2014 жылдың 13 қыркүйегінде СИРИЗА Салоники бағдарламасын таныстырды, ол экономикалық және саяси жаңаруға қатысты басты талаптарын қамтитын саяси ұсыныстар жиынтығы еді.
2015 жылғы қаңтарда өткен сайлау
Грек парламенті 2014 жылдың 29 желтоқсанына дейін жаңа мемлекет президентін сайлай алмады және таратылды. 2015 жылдың 25 қаңтарына кезектен тыс заң шығарушы сайлаулар жоспарланды. «Сириза» партиясы пікір сауалнамаларында көш бастады, бірақ оның үнемдеу шараларына қарсы позициясы инвесторлар мен еврозона қолдаушыларын алаңдатты. Партияның бас экономикалық кеңесшісі Джон Милиос «Сириза» үкіметі кезінде Грекияның еврозонадан шығуы мүмкін деген қауіпті жоққа шығарды, ал көлеңкелі даму министрі Джордж Статакис партия сайлауда жеңіске жеткен жағдайда грек олигархтарына қарсы күш қолдануға ниетті екенін мәлімдеді. Сайлауда «Сириза» партиясы қолданыстағы «НД» партиясын жеңіп, Грек парламентіндегі ең ірі партия атанды, ол дауыстардың 36,3%-ын және 300 орынның 149-ын алды. Ципрасты Франция президенті Франсуа Олланд, грек-француз достығын атап өткен, сондай-ақ Испанияның «Podemos» партиясының көшбасшысы Пабло Иглесиас Туррион және Германияның «Die Linke» партиясының Катя Киппинг сияқты Еуропаның солшыл көшбасшылары құттықтады. Германия үкіметінің өкілі Ханс Петер Фридрих: «Гректерге өздері қалаған адамға дауыс беруге құқықтары бар. Біз грек қарызын қаржыландыруды тоқтатуға құқылымыз» деді. «Financial Times» және «Radio Free Europe» басылымдары «Сиризаның» Ресеймен байланысы және ресейлік саясаттанушы Александр Дугинмен кең ауқымды хат алмасуы туралы хабарлады. Грекияны «Сириза» басқарған үкіметінің басында Ресей президенті Владимир Путин мен Ципрас екі ел арасындағы инвестициялық байланыстарды арттыру туралы келісімге қол жеткізіп, кездесуді аяқтады. Ципрас сондай-ақ Грекияның Еуропалық институттар арқылы Ресей мен Еуропалық Одақ арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға тырысатынын айтты. Ципрас Грекия Ресейге қатысты халықаралық санкцияларды қолдамайтынын, мұның тағы бір «суық соғыстың» басталуына әкелуі мүмкін екенін қосты.
Үкімет құруы
2015 жылдың 26 қаңтарында Ципрас және Тәуелсіз гректер (АНЕЛ) партиясының жетекшісі Панос Камменос Сириза мен АНЕЛ коалициялық үкіметін құруға келісті, Ципрас Грекия Премьер-министрі болды, грек-австралиялық экономист Янис Варуфакис Қаржы министрі, ал Панос Камменос Қорғаныс министрі болып тағайындалды. 2015 жылдың шілдесінде Янис Варуфакис Қаржы министрі лауазымынан Евклид Цакалотоспен ауыстырылды.
Партияның бөлінуі және 2015 жылғы қыркүйектегі сайлау
Ципрас пен Сириза үкіметі Грекияның қарызы жөніндегі институттармен үшінші меморандумды қабылдағаннан кейін, партияның Солтүстік платформасы мен Интернационалистік жұмысшылардың сол жақ фракциясын қоса алғанда, құтқару шарттарын қабылдамаған 25 Сириза депутаты жаңа партия құру үшін бөлінді – Халықтық Бірлік (грекше: Λαϊκή Ενότητα, Laïkí Enótita, LE). Оларға Панайотис Лафазанис жетекшілік етті. Осы уақытта көптеген белсенділер Сиризадан кетіп қалды. Сиризаның халықаралық қолдаушылары екіге бөлінді, себебі оның бұрынғы жақтастары партия сайлаушыларына және партияда радикалды үміттерді көрген шетелдегілерге құлшындық жасады деп есептеді. Автор және коммунист белсенді Хелена Шихан: «Сириза – үміт көкжиегі болды. Ал қазір ол – үмітсіздік ошағы» деп жазды. Парламенттегі көпшілігін жоғалтқан Ципрас 2015 жылдың 20 тамызында премьер-министр қызметінен кетіп, 20 қыркүйекте қайта сайлау шақыру туралы мәлімдеді. Сауалнамалар Сириза мен НД арасында қызыл сызық бәсекесін көрсетсе де, Сириза НД-ны 7% айырмамен жеңіп, 145 мандатқа ие болды; ЛЕ 3% шегінен төмен дауыс жинап, парламентте өкілдігі болмады. Ципрас Сиризаның ANEL-мен бұрынғы коалициялық келісімін жаңартты, соның арқасында жаңа үкімет парламенттегі 300 орынның 155-ін алды.
2019 жылғы сайлау
26 мамырда 2019 жылғы Еуропалық парламент сайлауындағы және сол уақытта өткен жергілікті сайлаулардағы жеңілістерден кейін Ципрас мерзімінен бұрын сайлау жариялады. Қыркүйектегі парламент сайлауында партия НД-дан жеңіліс тапты. Сайлау қорытындысы бойынша "Сириза" оппозицияға өтті.
2023 жылғы сайлау
Төрт жылдық толық мерзімді ресми оппозиция қызметін атқарғаннан кейін және сауалнамалар СИРИЗА мен НД арасындағы айырмашылықты 6-7% деп көрсеткеніне қарамастан, СИРИЗА мамыр сайлауында 20,7% үлкен айырмамен жеңіліп, екінші орынды сақтап қалды. НД 2016 жылы СИРИЗА қабылдаған, 47% немесе одан жоғары дауыс талап ететін қарапайым пропорционалдық жүйеге байланысты парламенттік көпшілікті құра алмады, сол себепті елді екінші, мерзімінен бұрынғы сайлауға бастап кететін уақытша үкімет құрылды. Маусым сайлауында СИРИЗА 17,83% дауыс жинады, бұл мамыр айындағы көрсеткіштен 2,24% төмен, ал НД тек 0,23% дауыс жоғалтты. Сайлауға қатысу өте төмен болды. СИРИЗА екінші орынды және ресми оппозиция мәртебесін сақтап қалғанына қарамастан, Ципрас сайлаудан кейін 4 күн өткен соң партия төрағасы лауазымынан кетіп, партия ісіне қатысатынын мәлімдеді. Стефанос Каселакис екінші турда Эфи Ахтсиоглуды жеңіп, партия төрағасы болып сайланды. Төрағалыққа сайланғаннан кейін Каселакис СИРИЗАның АҚШ Демократиялық партиясының үлгісін алып, орталық-сол қанатқа қарай жылжуын қалайтынын айтты.
Каселаки дәуірі мен бөліністер
Қасалакис билікке келгеннен кейін партияның ұстанымдарын қайта қарауға кірісті. Ол партияның көптеген бұрынғы солшыл ұстанымдарын қабылдамады және қазіргі заманғы, патриоттық, солшыл партияның көзқарасын қалыптастырды. Ол партиялық органдарды айналып өтіп, сайлаушылармен тікелей байланыс орнатуды мақсат етті. Каселакис партия органдарының көптеген мүшелерін партиямен тікелей байланысты жоққа шығаратын бюрократтар деп айыптады. Оның бизнес өміріндегі тәжірибесі, жылдам өркендеуі және Кириакос Мицотакис пен «Жаңа Демократия» партиясын қолдаған бұрынғы жазбаларының жариялануы оны партияның көрнекті мүшелерімен және бұрынғы министрлермен қақтығысқа түсірді. Партияның ішкі оппозициясының мүшелері оны «оңшылдар», Дональд Трамп және Пепе Грилло деп атады, нәтижесінде олар партиядан қуылды. Орталық комитет отырысында Каселакис тағы да партия органдарын және барлық ішкі оппозицияны сынады, бұл «Омбрелла» (партияның солшыл қанаты), 45 Орталық комитет мүшесі және екі депутаттың партиядан кетуіне әкелді. 16 қарашада Еуропарламент депутаты Петрос С. Коккалис партиядан шығып, «Жасылдар» партиясын құру ниетін білдірді. 23 қараша 2023 жылы тоғыз депутат, бір еуропарламент депутаты және 57 Орталық комитет мүшесі партиядан шығуын жариялады. Олардың арасында партия ішіндегі сайлауда Каселакистің басты қарсыласы болған бұрынғы министр Эфи Ахтсиоглу және басқа да бұрынғы министрлер болды. Бұл жағдайға түсініктеме берген Каселакис, «ішкі бетбұрылыс циклы аяқталып жатыр» деді. 2023 жылдың қарашасында СИРИЗА партиясы он бір жылдан бері алғаш рет үшінші орынға түсті. 2023 жылдың желтоқсан айының басында партиядан бөлінгендер «Жаңа солшыл» партиясын құрды.
53-топ/Көктемдік топ
53+ деп те аталатын 53-тің тобы – Сириза ішіндегі фракция. Бұл топ 2014 жылдың ортасында құрылған және идеологиялық тұрғыдан «Сол платформа» мен Ципрастың негізгі қолдаушыларының арасында орналасқан. Евклид Цакалотос пен Габриэль Сакелларидис осы топтың мүшелері. Тағы бір мүшесі – 2015 жылдың қыркүйек айында мерзімінен бұрын сайлау жарияланғаннан кейін отставкаға кеткен Сириза Орталық Комитетінің бұрынғы хатшысы Тассос Коронакис. 2015 жылдан бері бұл топ Ципрастың басшылығына қарсы негізгі ішкі оппозиция болып табылады, сондай-ақ «Амбрелла» деген баламалы атауды да қолданады. 2023 жылдың 11 қарашасында Орталық Комитеттің өте шиеленіскен отырысынан кейін «Амбрелла» тобына жататын 45 Орталық Комитет мүшесі партиядан шығатынын мәлімдеді. Олардың арасында бұрынғы министрлер – Евклид Цакалотос, Никос Филис, Димитрис Вицас, Панос Скоурлетис, Тодорис Дрицас, Андреас Ксантос және Грекия Парламентінің бұрынғы спикері Никос Вуцис бар.
Сол жақтағы тұғыр
Сол платформа – Сириза партиясының ішіндегі, партияның идеологиялық тұрғыдан сол қанатына жақын фракция.
Сын
Партия Грекиядағы радикалды солшыл терроризмге қатысты тәсілі үшін сынға ұшырады. СИРИЗА мүшесі және бұрынғы министр Тодорис Дрицас: «Менің ойымша, бұл террористік ұйымдардың әрекеті ешкімді қорқытқан жоқ. 17 қараша тобының терроризм актілері ешкімді қорқытқан жоқ. Керісінше, грек халқы басқа да көптеген саясаттардан үрейленді» деп мәлімдегеніне байланысты сынға ілікті. Кейіннен СИРИЗА мен Дрицас бұл мәлімдемеден бас тарды. СИРИЗАның 17N террористік ұйымына қатысты ұстанымы да сынға ұшырады, себебі партиямен байланысы бар немесе болған адамдар ұйымның соты барысында қорғау куәгерлері ретінде куәлік берді. 2021 жылы партия тағы да сынға ұшырады, он бес мүшесі 17N жетекші мүшесі Димитрис Куфонтинасты қолдап, басқа түрмеге ауыстыру талабын қойғаннан кейін аштан өлуге барған соң жарияланым жасады. СИРИЗАның Триантафилос Митафидис «заңдылыққа ұқыпты қараудың қажеті жоқ. Грекияның Мемлекеттік кеңесінің шешімдерін құрметтеуге болатынымен келіспеймін» деп мәлімдегеннен кейін де сынға ілікті.
Грекия Парламенті
Сайлау Грекия Парламенті Санаты Үкімет басшысы Дауыстар % ±pp Жеңген орындықтар +/− 2004А 241,539 3,3% +0,1 6 4-ші Оппозиция Никос Константопулос 2007 361,211 5,0% +1,7 8 4-ші Алекос Алаванос 2009 315,627 4,6% –0,4 1 5-ші Алексис Ципрас 2012 мамыр 1,061,265 16,8% +12,2 39 2-ші маусым 2012 1,655,022 26,9% +10,1 19 2-ші қаңтар 2015Б 2,245,978 36,3% +8,5 78 1-ші Коалициялық үкімет (СИРИЗА–АНЕЛ) қыркүйек 2015 1,925,904 35,5% –0,8 4 1-ші Коалициялық үкімет (СИРИЗА–АНЕЛ) 2019 1,781,174 31,5% –4,0 59 2-ші Оппозиция мамыр 2023 1,184,500 20,1% –11,4 15 2-ші Жеңіліс сайлауы маусым 2023 929,373 17,8% –2,3 23 2-ші Оппозиция
2004 жылғы нәтижелер 2000 жылғы сайлаудағы Synaspismos партиясының көрсеткіштерімен салыстырылады. 2015 жылғы қаңтардағы нәтижелер 2012 жылғы маусымдағы сайлаудағы Syriza және OP партияларының жиынтық нәтижелерімен салыстырылады.
A 2004 results are compared to the Synaspismos totals in the 2000 election. B January 2015 results are compared to the combined totals for Syriza and OP totals in the June 2012 election.
Еуропалық Парламент
Еуропалық Парламент сайлауы Дауыстар % ±п. Жеңіп алған орын +/− Рангы Лидер 2009А 240 898 4,7% +0,5 1 5-ші Алексис Ципрас 2014 1 518 608 26,6% +21,9 5 1-ші 2019 1 204 083 23,8% –2,8 0 2-ші
А 2009 жылғы нәтижелер 2004 жылғы Synaspismos көрсеткіштерімен салыстырылады.
A 2009 results are compared to the Synaspismos totals in the 2004 election.
Партия басшылары
Жоқ. Лидер портреті Лауазым мерзімі Премьер-министр 1 Никос Константопулос 15 қаңтар 2004 12 желтоқсан 2004 – 2 Алекос Алаванос 12 желтоқсан 2004 11 ақпан 2008 3 Алексис Ципрас 11 ақпан 2008 24 қыркүйек 2023 2015–2019 4 Стефанос Каселакис 24 қыркүйек 2023 Қазіргі кезде
Таңбалар
2004 жылы құрылғаннан бастап 2020 жылдың қыркүйегіне дейін СИРИЗА үш түрлі түсті тумен көрсетілді, олардың әрқайсысы партияның саяси көзқарастарының үш негізгі бағытын бейнелейді: Қызыл (Социализм), Жасыл (Экология) және Күлгін (Феминизм). 2020 жылы партия қайта құрылғаннан кейін, логотиптің өзгеруімен бірге, символ да грек әріптері Σ және Υ-ден құралған жұлдызға өзгертілді.