Кіріспе

Луизиана штаты, АҚШ-тағы канал

Жаңа Бассейн каналы, сондай-ақ Жаңа Канал және Нью-Орлеанс каналы деп те белгілі, 1830-жылдардан 1940-жылдарға дейін жұмыс істеген, Луизиана штатының Нью-Орлеанс қаласындағы кеме жүзуге арналған канал болды.

Тарих

Жаңа бассейндік каналды 1831 жылы 4 миллион АҚШ доллары капиталмен құрылған «Нью-Орлеанс каналы және банк» компаниясы салған. Мақсаты – Поншартрейн көлінен батпақ жер арқылы қаланың дамыған жоғарғы, немесе «америкалық» бөлігіне кеме қатынасы арнасын салу, соның арқасында қаланың орталық креолдық бөлігіндегі Каронделет каналымен бәсекелесуге мүмкіндік туар еді. Жұмыс келесі жылы басталды. Сары қызылша қала сыртындағы батпақтағы жұмысшылардың денсаулығына зиян келтірді, ал құлдарды жоғалту тым қымбатқа бағаланды; сондықтан жұмыстың көп бөлігін ирланд иммигранттары орындады. Ирландиялық жұмысшылар көптеп қайтыс болды, бірақ компанияға олардың орнын толтыру үшін жаңа адамдарды табу қиындық тудырмады, себебі кедей ирландтардың кемелері Нью-Орлеанға үнемі келіп тұрды. Көптеген адамдар күніне бір доллар табу үшін өмірлерін қауіпке тігуге дайын еді. 1838 жылы 1 миллион доллар жұмсалғаннан кейін, 18 метрлік кеңдігі 3,17 миль (5 шақырым) ұзындығы бар канал 2 метрлік су айдыны бар шағын кемелерге ашылуға жеткілікті болды, әр тоннасы үшін 0,375 доллар алынды. Келесі он жылда каналдың тереңдігі 4 метрге, ені 30 метрге дейін ұлғайтылды. Иммигрант жұмысшылардың өлімі туралы ресми есеп жүргізілмеді; шамамен 500-ден 20 000-ға дейін, ал ең көп айтылатыны 8000 адам қаза тапқандығы жарияланды. Көптеген адамдар қабір белгісіз жерленген, олардың денелері каналдың жанындағы бөгеттер мен жолдарға толтырылды. Тарихшы Лора Д. Келли өзінің 2014 жылғы «Нью-Орлеандағы ирландтар» кітабында басқа заманауи канал жобаларының еңбек қажеттіліктерін растайтын дәлелдердің жетіспеуіне байланысты болжамды өлім-жітім санын төмендетуге шақырды. Ол сондай-ақ 1830-шы жылдардың басындағы холера эпидемиясынан болған өлімдер кейіннен каналдың құрылысы кезінде болған деп естеріне түсті. Каналды салу кезінде жұмысшылар қаза тапқаны белгілі болғанымен, 10 000 адамның өлімі туралы алғашқы мәлімдеме 1937 жылы Мейгс О. Фросттың «Times Picayune» газетінде жарияланған мақаласында келтірілді. Мақалада арнаны салу кезінде 10 000 ирланд жұмысшысының холерадан қайтыс болғаны туралы айтылған әннің сөздері жазылған еді. Жылдар өте келе, баспасөз хабарлары 20 000-ға дейін көтеріліп, кейін 8000-ға дейін төмендеді. Қазіргі кездегі баспасөз хабарламалары жұмысшылардың өліміне емес, Филадельфиядан тартылған ирланд жұмысшыларының канал иесінің келісімшарт бойынша төлемеуіне наразылық білдіру үшін ереуілге шыққан кездегі еңбек дауларына назар аударды. Бастапқыда канал Поншартрейн көлімен Роберт Э. Ли және Вест-Энд бульварларының қиылысы тұсында қосылған, бірақ екі жағында да көлге қарай созылатын жағалаулар салынды. Жаңа канал маяғы, немесе көбінесе Жаңа бассейндік канал маяғы деп аталатын маяқ каналға кіреберісіндегі жағалаулардың бірінің шеткі жағына салынды. Каналдың кіреберісінен бастап, батпақ арқылы оңтүстікке қарай, Метари Ридждің биік жерін кесіп, қала ортасындағы жазық жерлер арқылы қалаға кірді, қазіргі Нью-Орлеан орталық бизнес ауданындағы Рампарт көшесі мен Говард даңғылында бұрылыс алабында аяқталды. Канал 19 ғасыр бойы коммерциялық маңызын сақтап, жақын маңдағы жерлерді сумен жабдықтауды жақсарту және қазіргі Лейквью маңындағы шала кипарис ағаштарын жинау сияқты қосымша мақсаттарға қызмет етті. Олар өзенге жақын қалаға арна арқылы әкелінді және көптеген қала үйлерін салу үшін пайдаланылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, әсіресе 1923 жылы Индустриалды канал ашылғаннан кейін, каналдың маңызы төмендеді. 1936 жылы Луизиана штатының заң шығарушы органы каналды жабу туралы мемлекеттік конституциялық түзетуді қабылдады. 1937-1938 жылдары Клейборн даңғылына дейінгі аумақ толтырылды, бірақ қалған бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінге дейін шектеулі көлемде жұмыс істеді. 1950 жылға дейін толығымен толтырылды, бірақ жарық үйдің жағасындағы көл жағасындағы жарты мильдік бөлігі кішкентай қайықтар мен яхталар үшін порт ретінде пайдаланылды және әлі де бар. Жолдың көп бөлігі 1950-ші жылдары Пончартрейн автожолына айналды, ол келесі онжылдықта I 10 шоссесіне қосылды. Интерстайттан Роберт Э. Ли бульварына дейінгі аралық қазіргі Жаңа бассейндік канал паркіне айналдырылды, Вест-Энд бульварына параллель жасыл кеңістік салынды. 1990 жылы 4 қарашада Нью-Орлеанның ирландтық мәдени қоғамы жаңа бассейндік канал паркіне арнап, канал салу кезінде қаза тапқан ирланд жұмысшыларының есіне үлкен Килкенни мәрмәр кельт айқыш орнатты. Каналдың кіреберісінде орналасқан маяқ 1985 жылы «Жаңа канал маяғы» ретінде тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. 2005 жылғы дауылды маусымда «Катрина» және «Рита» дауылдарынан ауыр зардап шекті. Бірінші қабат құлап, күмбезі түсіп қалды. 2006 жылы Lake Pontchartrain Basin Foundation АҚШ Жағалау күзетімен зардап шеккен маяқты жөндеу үшін келісімге келді. Маяк бөлшектелді және ғимарат сақтауға қойылды. Маяк құрылысын қайта бастау 2012 жылдың ақпанында басталды және 2013 жылы аяқталды.

География

Жаңа канал маяғы (30.026944, 90.113056) координаталарында орналасқан.