Кіріспе

Нидерланд дирижері және клавесинист (т. 1944 ж.)

Антониус Герхард Майкл Купман (; 1944 жылдың 2 қазанында туған), кәсіби аты – Тон Купман, – нидерланд дирижері, органшы, клавесинист және музыка зерттеушісі. Ол негізінен Амстердам барокко оркестрі мен хорының негізін қалаушы және директоры ретінде танымал. Гаага корольдік консерваториясы мен Лейден университетінің профессоры. 2003 жылдың сәуір айында Нидерландыда рыцарь дәрежесіне ие болды және Нидерланды Арысы орденімен марапатталды.

Өмірбаян

Купман "классикалық білім" алып, содан кейін Амстердам консерваториясында органды (Симон К. Янсенмен), клавесинді (Густав Леонхардтпен) және музыктануды оқыды. Ол барокко музыкасына маманданған және орган мен клавесин үшін Prix d'Excellence сыйлығын алды. Ол ешқашан өкшесімен және саусақтарымен ойнауды үйренбеді, ал бойының кішкентай болуына байланысты, педаль тақтасында әрдайым саусақтарымен ойнайды. Бұл – нағыз барокколық тәжірибе. Купман 1979 жылы Амстердам барокколық оркестрін және 1992 жылы Амстердам барокколық хорын құрды, қазір Амстердам барокколық оркестрі мен хоры ретінде біріктірілген. 1984 жылы Портленд барокколық оркестрінің негізін қалаушы директоры болды. Купман барокко музыкасына, әсіресе Бахтың музыкасына ден қояды және "нағыз орындау" қозғалысының жетекші тұлғасы болып табылады. Көптеген ежелгі музыка дирижерлері жаңа музыкаға бет бұрғанмен, Купман олай істеген жоқ. Ол: "Моцарттың өлімімен (1791 жыл) шектелемін" деді. Бір ерекшелік – ол 1928 жылы жазылған Франсис Пуленктің Концерт Шамптресін жазды.

Бах кантаталары жобасы

Коопманның ең маңызды жобаларының бірі – 2005 жылы аяқталған Бахтың барлық кантаталарының толық циклын жазу. Бұл жоба Коопман француздық Erato Classics лейблінің әртісі болған кезде басталған еді. Дегенмен, 12 томдық (36 CD) жинақтан кейін жоба тоқтап қалды, себебі Warner Classics иесі 2002 жылы француздық еншілес фирмасын жапты. Коопман алғашқы 12 томның құқығын қайта сатып алып, 2003 жылы Challenge Classics арқылы таратқан өзінің Antoine Marchand лейблімен жобаны жалғастыра алды. "Антуан Маршан" – оның өзінің есімінің француз тіліне аудармасы. Жобаның солистері қатарында Лиза Ларссон, Корнелия Самуэлис, Сандрин Пиау, Сибилла Рубенс, Барбара Шлик, Каролина Стам, Дебора Йорк және Йоханнетте Зоммер (сопрано), Богна Бартош, Майкл Чанс, Франциска Готтвальд, Бернхард Ландауэр, Элизабет фон Магнус, Аннет Маркерт және Кай Вессель (альто), Пол Анью, Йорг Дюрмюллер, Джеймс Гилхрист, Кристоф Прегардиен және Герд Тюрк (тенор) және Клаус Мертенс (бас) болды.

Buxtehude жобасы

Бахтың шығармаларынан өзге, Купман Бахтың ұстазы және одан бұрынғы композитор Дитерих Букстехуденің музыкасын ұзақ жылдар бойы қолдап келді. Ол бұрын Philips Classics үшін клавиштік шығармаларын және Erato үшін бірнеше кантаталарын жазған. 2004 жылы "Халықаралық Дитерих Букстехуде қоғамының" президенті болып сайланды. Бахтың кантаталары жобасын аяқтаған соң Купман Букстехуденің барлық шығармаларын жазуға кірісті. 2005 жылы ол Дитерих Букстехуде – Opera Omnia жобасын бастады, ол Дитерих Букстехуденің толық шығармаларын жазуға арналған болатын және оны 2014 жылдың қазанында аяқтады.

Басқа жобалар

Амстердам барокколық оркестрі мен хорымен жұмыс істеуден басқа, ол жиі қонақ дирижер ретінде, сондай-ақ клавесинші және органшы ретінде сұранысқа ие. 2011 жылы Купман Кливленд оркестрімен үш жылдық тұрақты қатысушы ретінде жұмыс істей бастады. Оның мақсаты – әрқашан орындаудың нақтылығына қол жеткізу, композитордың заманынан қалған тарихи аспаптарды немесе олардың нақты көшірмелерін пайдалану, көбінесе тарихи музыкалық темпераменттерді қолдану және композиторлардың немесе олардың замандастарының орындау стилін қабылдау. Ғалым (және клавишалы аспаптарда орындайтын музыкант/дирижер) Джон Батт Купманның Бахтың «Гольдберг вариациялары» туралы түсіндіруінде әшекейлеуді тым көп қолданғаны үшін сынады, бұл оның түсіндіруін Густав Леонхардтің түсіндіруінен ерекшелендіруге деген құштарлығынан туындағанын айтты.

Марапаттар мен құрметтер

2003 жылы Нидерланд Арысы орденінің рыцары атанды. 2024 жылдың қаңтарында ол туған қаласы Цвольль мэрінен құрмет медалі алды.

Жеке өмір

Коопман Тинь Матотқа үйленген, ол да клавесинші және фортепианошы, және олар жиі бірге өнер көрсетеді. Матот сонымен қатар оның бас жазба продюсері, әрі Корольдік консерваторияда оқытушы. 2012 жылдың 11 қазанында «Тоң Коопманның өмірі – жүз жылға тірі қалу» атты деректі фильм голландиялық кинотеатрларда көрсетілді.