Кіріспе

Кораполис көпірі – Невилл аралындағы Гранд-авенюді Пенсильвания штатының Кораполис қаласындағы Ферри көшесімен байланыстыратын Огайо өзенінің артқы арнасы арқылы салынған арқалық көпір. Ол 1995 жылы тарихи маңызы бар ескі құрылысты алмастыру мақсатымен салынды. Теодор Купер жобалаған түпнұсқа Пратт/Боустринг/Пенсильвания типтес фермалық конструкциялар бұрын Питтсбург қаласының орталығындағы Аллегейни өзені арқылы салынған (үшінші) Алтыншы көше көпірі болған және 1892 жылы Юнион Бридж компаниясымен салынған. 1927 жылы Foundation Company компаниясы көпірді бұзудың орнына, оны су арнасымен ағызып жіберді, себебі сол жерге қазіргі (төртінші) Үш бауырлас (Питтсбург) Алтыншы көшедегі өздігінен бекітілген аспалы көпірді салу қажет болды. Дегенмен, 1980 жылдардың соңына қарай ескі көпір көлік ағынының артуын көтере алмай, жаңа құрылыммен ауыстырылды.

Алтыншы көшедегі көпірлер

Ескерту: Осы бөлімдегі материалдар осы көпір туралы HAER есебінен алынған. Қазіргі Кораполис көпіріндегі аралық фермалық конструкциялар бастапқыда Питтсбургтегі Алтыншы көшеде Аллегейни өзені арқылы орнатылған, Питтсбургті көршілес Аллегейни қаласының маңызды сауда артериясымен байланыстырған. Бұл сол жердегі қызмет еткен төрт көпірдің үшіншісі болды, ол Питтсбургтің ең маңызды өзен арқылы өтетін жерлерінің бірі саналады. Питтсбургтің өсуіне оның көптеген су жолдары зор ықпал етті, ал қаланың көршілес елді мекендермен көпірлер арқылы табысты байланысы оның қалалық бейнесінің қалыптасуында маңызды рөл атқарды. Аллегейни қаласы 1907 жылы Питтсбургке қосылып, қаланың "Солтүстік жағына" айналды.

Бірінші Алтыншы көше көпірі

Ал Аллегейни өзенін Алтыншы көшеден кесіп өтетін алғашқы көпір 1819 жылы салынған, алты аралықты, жалпақ шатыры бар, жабық ағаш көпір болды. Бұл көпірдің жалпы ұзындығы 1037 фут (316 метр) құрады, оның ішінде төрт аралығы 185 футтан (56 метр), бір аралығы 170 футтан (52 метр) және бір аралығы 137 футтан (42 метр) болды. Бұл көпірдің жобасы мен құрылысы дәстүрлі түрде Лотроп деген мырзаға жатқызылады; ол, Тоғызыншы (Қол) көше көпірі сияқты, Лотроптың тағы бір туындысы болғандықтан, Бёрр аркалы фермалық конструкциясы болған деседі. Бұл болжамды растайтын физикалық дәлел 1890 жылдарға дейін сақталды, сол кезде бір бақылаушы ағаш аркаларынан қалған скребктердің солтүстік тіректе көрініп тұрғанын хабарлады.

Екінші Алтыншы көше көпірі

1860 жылы Джон А. Роблинг жобалаған сымды аспалы көпір, тозығы жеткен ағаш құрылысты алмастырды. Бұл көпір төрт қанатты болды, екі негізгі қанаты 105 метрлік, ал жақындау қанаттарының ұзындығы әрқайсысы шамамен бірдей болды. Көпірдің үстінде төрт құйма темір бағанадан тұратын темір мұнаралар орналасқан. Роблинг көпірі темірден жасалғандықтан, өртке оңай тұтанбайды деп есептелгенмен, 1881 жылғы 19 маусымда өртке ұшырады. Көпір қирап түспеді, бірақ оның ақ қарағай және ақ еменнен жасалған еден жүйесі ауыр зақымдалды. Көпірге иелік ететін және басқаратын Аллегей көпірі компаниясының президенті Джон Харпер, өрттің себебін "өтетін кемелердің түтін құбырларынан шыққан ұшқындар мен жалын" болған құстардың ұяларына тигенінен туды деп санайды. 1890 жылы көпірге ауыр электр трамвайлары енгізілгеннен кейін оның жүк көтеру қабілетіне қатысты алаңдаушылық күшейді, ал 1891 жылы аспалы көпірдің орнына, үнемі артып келе жатқан көлік ағынын жақсырақ қабылдай алатын және троллейбустардың жылдамдығын төмендетпестен өтуіне мүмкіндік беретін жаңа көпір салу жоспарлары басталды.

Үшінші Алтыншы көше көпірі

Үшінші Алтыншы көше көпірін ұлттық деңгейде танымал инженер Теодор Купер (1839–1919) жобалаған. Бұл көпір Купердің дербес жобалаған соңғы құрылысы болып саналады, оның қатысуы көпірдің қоршаулары, шамдары және сыртқы жағы сияқты ең ұсақ бөлшектеріне дейін жеткен. 19 ғасырдағы көптеген жол көпірлері сияқты, Үшінші Алтыншы көше көпірі де жекеменшікпен салынды және төлемдік жүріс ретінде пайдаланылды. Құрылыстың жалпы құны 560 000 АҚШ долларына бағаланды. Бұл шығындарды Алты көше көпір компаниясы және 1810 жылы жарғысын алған Аллегейни көпір компаниясының мұрагері – Фиделлити Титул және Траст компаниясы қаржылады. Көпір 1893 жылы ашылғанда, әр ер адам үшін жол ақысы екі цент болды, ал әйелдер тегін өте алатын. 1890 жылдардың соңында Аллегей округі мен Питтсбург қаласы өздерінің құзырындағы жекеменшік көпірлерді сатып алу және олардың төлемдік жүрісін жою бойынша жүйелі бағдарламаны бастады. Алты көше көпірі 1911 жылы Аллегей округімен бірге тағы тоғыз көпірді 2 851 000 долларға сатып алды; осы он көпірдің барлығы кейіннен тегін деп жарияланды. Үшінші Алтыншы көше көпірінің фермаларын Union Bridge Company жасады. Бұл компания 1884 жылы Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы Central Bridge Company және Пенсильвания штатының Афина қаласындағы Kellogg and Maurice компанияларының бірігуі нәтижесінде құрылды. Буффалодағы зауыт 1890 жылы жабылды, сондықтан фермалар, әдетте, Афинадағы қалған шеберханаларда жасалған болуы мүмкін. Басты құрылысты Баирд ағайындылары – Джон мен Уильям жүргізді, олар алғаш рет 1886 жылы Питтсбург және Аллегейни қалаларының анықтамалығында Home және Valley көшелерінде орналасқан мердігерлер ретінде жарнамалады. 1891 және 1892 жылғы басылымдарда олар көпір салушылар ретінде тізілген, бірақ 1900 жылға қарай олардың тізімі жойылды, ал 1911 жылы Уильям Баирд құрылыс бизнесін тастап, қонақүй басқаруға кірісті. Баирд ағайындылары 19 ғасырдың соңында көптеген көпір жобаларымен және компанияларымен байланысты болды. Уильям Баирд Миссури өзенінен өтетін жеті көпір, Сент-Луистегі Миссисипи өзенінен өтетін Merchants Bridge, Батыс Вирджиниядағы Уилиндегі Огайо өзенінен өтетін екі көпір, Балтимор және Огайо темір жолының Сускехана өзенінен өтетін көпірі, сондай-ақ Огайо штатының Стьюбенвилл және Нью-Йорк штатының Поукипси қалаларындағы көпірлерде жұмыс істеген. Джон Баирд Сент-Луистегі Эдс көпірінің және Мемфистегі Каир көпірінің құрылысына қатысты, сонымен қатар McCann Construction Company, Keystone Bridge Company және American Bridge Company компанияларында жұмыс істеген. Бұл көпір де уақыт өте келе жеткіліксіз болды. Питтсбург қалалық кеңесі мен Питтсбург сауда палатасының муниципалдық істер комитеті қолданыстағы көпірлерді сақтау және жаңартуды ұсынғанмен, мәселенің шешімі Соғыс департаментіне тиесілі болды, ол 1890 жылғы 3 наурыздағы Өзендер мен порстар туралы заңның 18-бабына сәйкес әрекет етті (30 Stat., 1121–1153). Бұл заңға сәйкес, Соғыс министрі "еркін жүзуге кедергі келтіретін кез келген көпірді алып тастауды немесе өзгертуді талап етуге құқылы, егер ол жеткіліксіз биіктігі, аралық кеңдігі немесе басқа да себептермен кедергі келтірсе". Өкінішке орай, Соғыс департаменті Аллегейни өзеніндегі көптеген көпірлердің әртүрлі арақашықтығы, негізгі аралықтары және жалпы төмен аралықтары кеме қатынасына кедергі келтіретінін анықтады және барлық көпірлерді ауыстыру қажет деп шешті. Бұл қаулы 1900 жылдардың басында талқыланды және алғаш рет 1917 жылы жарияланды, бірақ күрделі жұмыс 1924 жылға дейін басталмады. Үш бауырлас (Питтсбург) жобасының аясында Алтыншы, Жетінші және Тоғызыншы көшелердегі көпірлер бұзылып, жаңаларымен ауыстырылуы керек еді. Қалған екі көпір бұзылып, металл тескілеріне жіберілді, бірақ Купердің аркалық фермалары Кораполиске көшіріліп, қайта пайдаланылды.

Алтыншы көшедегі көпірді Кораполиске көшіру

Ескерту: Осы бөлімдегі материалдар басқа HAER есебінен алынған. 1892 жылғы Алтыншы көше көпірі (жоғарыда сипатталғандай, екі түйеқұйрықты Пратт фермасы және осы орында салынған үшінші көпір) екінші мүмкіндік алды. 1927 жылы ол тіректерінен төмендетіліп, жоғарғы белдемі ішінара бөлшектелді. Бұл құрылыс Огайо өзенінің ескі арнасымен Кораполис және Невилл аралы арасындағы жаңа орынға ағызылды, бұл қазіргі Алтыншы көше көпірінің салынуына жағдай жасады.

Қатаң мүмкіндік

Купердің аралықтары жақсы сақталды, ал мемлекеттік жұмыстар жобаларында үнемдеу туралы алаңдаушылық 1892 жылғы көпірді қайта пайдалануға әкелді. Комиссар Армстронг, жақын орналасқан Кораполисте жаңадан салудың орнына Купер көпірін қайта қолдануды ұсынғаны үшін өзін-өзі мақтан тұтты, бұл Аллегей округіне 350 000 доллар үнемдеді. "Фонд" компаниясы Алтыншы көше көпірін Питтсбург қаласының орталығынан он екі шақырым қашықтықтағы Кораполиске көшіру жөніндегі келісімшартқа қатысты. 316 200 долларлық ұсыныспен келісімшартты жеңіп алған компания, сондай-ақ көпірдің жоба барысында батып кетуі немесе зақымдануы қаупін де өз мойнына алды. Компания 1926 жылдың күзінде жолдың бөлшектері алынып тасталған кезде, тұрғындарға ыңғайсыздық тудырмау үшін жаяу өтушілерге көпірден өтуге мүмкіндік берді. Жұмысшылар жолдың жартысын бірден алып тастады, соңғы сегменттер алынып тасталғанға дейін жаяу өтушілерге арналған аймақтарды қолжетімді қалдырды.

Алып тастау процесі

Арқанды бұрыштарының салмағы 1600 тоннадан асты, бірақ олардың биіктігі сапар барысындағы екі көпірдің астына сыймады. Арқанды жіпке салынған конструкцияның өзіндік кернеуі болғандықтан, Foundation Company оларды қарапайым түрде бөлшектей алмады; керісінше, фирма бүкіл 450 фут (137 м) аралықтарды тасымалдауға мәжбүр болды, олардың ені 44 фут (13 м) және биіктігі 80 фут (24 м) болатын. Әрбір конструкция он алты көзге арналған панельдерден тұрды, олар тігілген. Бір бөлігін алып тастау құрылымның беріктігін жойып, оны жылжытуды қиындатады. Басты компания тіректерді төмендету немесе оларды қазіргі тіректерінен бұру үшін тіректерді ауыстырудың орнына, құрылысты орнына түсірді, қабырғаларды бұзды және құрылымды процеске кедеріссіз орналастыру үшін қосымша тіректерді пайдаланды. Подрядшы әр тірек пен тіреуге қаңқаны бекітіп, арқандарды әрбір қаңқаға байлап, оларды қайыстармен төмен түсірді. Қайысқа 26 тесік салынған, ал компания сегіз қайысты теңдестіру үшін сәйкес келетін тізбекті пайдаланды. Қайысты тесіктер арқылы жылжыту үшін штифтерді қолдана отырып, компания аралықтарды бір мезгілде гидравликалық домкраттармен төмен түсірді. Штифтер сегіз 500 тонналық домкраттардың поршеньдеріне бекітілген. Домкраттар орнында қалды, ал штифтер жылжыды. Су цилиндрлі домкраттар да биік болды және сорғыдан кейін күш-қуатты арттыра алды. Домкраттардың цилиндрлерінен бірден суды төгіп шығару арқылы, жұмысшылар көпірдің әр жағындағы төрт домкратты пайдаланып, аралықтарды 16 фут (5 м) толық тереңдікке дейін кезекпен төмен түсірді.

Көлік

Жұмысшылар екі жұп баржадан платформа жасады, олардың арасы 400 фут (122 м) ұзындығы және 52 фут (16 м) ені болатын алаң құрады, бұл платформа көпірді 20 фут (6 м) көтеріңкі шығарумен тасыды. Көпірдің қырық екі жерінде арқандар тіреп тұрды, әр арқанда жүк тиеу және түсіруді жеңілдету үшін 40 тонналық бұрандалы тіреуіш болды. Жұмысшылар Манчестер көпіріне жеткенде, көпірдің биіктігінен 14 фут (4 м) және 12 фут (4 м) кем болатын аралыққа сәйкес келтіруге мәжбүр болды. Көпірдің еден астындағы қабырғаларын тіреп тұрғаннан кейін, олар жоғарғы бөлігін бөлшектеп, ферманың әр панельдік нүктесін бекітті. Буксирлердің капитандары Манчестер көпірінің астынан және Брунот аралындағы теміржол көпірінен көпірді өткізіп, Огайо өзенінің шлюзінен өтіп, Coraopolis қарай артқы арнамен жоғары көтерілді, онда тіректер мен негіздер салынған болатын.

Қайта құрастыру

Процесті кері қайтара отырып, сол тетіктер мен болаттан жасалған қаңқаларды қолданып, құрылысты 32 футқа (10 метрге) көтерді. Компания жоба басталғаннан кейін 30 күн өткен соң Купер көпірін орнатты. Империя ғимаратында орналасқан Питтсбург қаласындағы Фаррис инженерлік компаниясы көпірдің жаңа орнында көп жұмыс атқарды. Олардың жұмысы үшін бекітілген бастапқы келісімшарттың жалпы құны 271,811.50 долларды құрады. Олар Foundation Company аяқтамаған негіз құрылымының бөліктерін салды. Фаррис сондай-ақ екі кішкентай фермалық жақтауларды орнатып, негізгі құрылымды жөндеп, бояды, көпірдің палубасын және екі жақтауды асфальттады. Жақтаулар мен негізгі арқалықтардың ұштарын American Bridge Company Амбридж, Пенсильваниядағы өз цехтарында жасады.

Өмірінің соңы

Аллегей округі Кораполис көпірін осы жерде жаңа көпірмен алмастырды. 1980 жылдарға қарай, нашарлаған күйі мен жеткіліксіз жүк көтергіштігі салдарынан, төрт қанатты фермалық көпір өзінің орналасқан жерінің көлік қажеттіліктерін қанағаттандыра алмады. Шамамен 50 жыл бойы қосымша пайдаланудан кейін, оның ішінде салмақ шектеулері және суық ауа райында жабылулар (бір кезде ол ең көп салмағы үш тонна болатын көліктерді тасымалдаумен шектелген еді, және температура 30 градустан жоғары болған кезде ғана көліктер үшін ашық болды), ескі көпір 1995 жылы салынған плиталық арқалық көпірмен ауыстырылды. Осылайша, ол жабылып, сөгіліп, жаңасымен алмастырылды, осымен американдық көпірлер тарихындағы ерекше кезең аяқталды.

Орналасқан жеріндегі қазіргі көпір

Қазіргі Кораполис Невилл аралындағы көпір (OB02) 1994 жылы салынды және 1995 жылы аяқталды. Бұл темірден жасалған фермалы көпір Огайо өзенінің артқы арнасын кесіп өтеді, Пенсильвания штатының Кораполис қаласы мен Невилл елді мекені арасында орналасқан. Басты құрылымның ұзындығы шамамен 199 фут (61 метр), ал көпірдің биіктігі шамамен 45 фут (14 метр).