Кіріспе

Джон Сингер Сардженттің суреті «Эдвард Дарли Бойттың қыздары» (алғашқыда «Портреттер д'enfants» деп аталды) – американдық суретші Джон Сингер Сардженттің суреті. Сурет Эдвард Дарли Бойттың төрт қызын Париждегі отбасылық пәтерінде бейнелейді. Ол 1882 жылы салынған және қазір Бостонның Көркем өнер мұражайының Америка өнері жаңа қанатында қойылған. Сурет Бойт отбасының мұрагерлері сыйлаған екі биік көк және ақ жапондық вазаның арасында ілінген. Ол «Сардженттің мансабындағы ең психологиялық тұрғыдан әсерлі сурет» деп сипатталған. Суреттің ерекше композициясы алғашқы көргендердің арасында байқалса да, бастапқыда оның мазмұны ойнап жүрген қыздардың суреті ретінде түсіндірілді, бірақ кейіннен ол Фрейдтің талдауына және жасөспірім шақтың күңкілдігіне артық қызығушылықты көрсететін абстрактілірек тұрғыдан қарастырылды. Эдвард Бойт – Джон Перкинс Кушингтің күйеу баласы және Сардженттің досы. Бойт «америкалық космополит» және шағын суретші болған. Оның әйелі және бес баласының анасы Мэри Луиза Кушинг, «Иза» деп танылған. Олардың төрт қызы – Флоренс, Джейн, Мэри Луиза және Джулия.

Құрамы

"Эдвард Дарли Бойттың қыздары" картинасы Бойттың тапсырысымен салынған-дыр, әлде Сардженттің ұсынысымен бейнеленгені әлі белгісіз. Бойттің Париждегі пәтерінің вестибюлі деп есептелетін оның қараңғы ішкі кеңістігі Сардженттің Венецияда жақында салған туындыларын еске түсіреді. Сурет алғаш рет көрсетілгенде, Генри Джеймс сияқты замандас сыншылар Сардженттің Веласкеске қарыз екенін жазды. Өнер тарихшысы Барбара Галлати "Лас-Менинас" туындысының ағылшын тіліндегі аудармасы "Қызметші қыздар" деп аталатынын айтады, бұл Бойт отбасының балаларының іс-әрекетін сипаттауға өте қолайлы. Сардженттің ұстазы Каролус Дюран студенттерін Веласкестің туындыларын зерттеуге ынталандырған. Туындылардың арасындағы байланыс соншалықты маңызды саналады, сондықтан Бостонның Көркем өнер мұражайы 2010 жылы "Қыздар" картинасын Прадо мұражайына уақытша берді, осылайша екі картина алғаш рет бірге қойылды. Кейбір бөліктердегі сурет салу техникасы Франс Халстың әсерімен жасалған деп есептеледі, ал ұқсас туындылардың ішінде Пьер Огюст Ренуардың "Мадам Жорж Шарпентьер және оның балалары" және әсіресе Эдгар Деганың "Беллелли отбасы" – оның психологиялық тереңдігі үшін ерекше аталады. Ақ алжапқыштар киген балалар осылай орналасқан: ең кішісі, төрт жасар Джулия еденде отыр, сегіз жасар Мэри Луиза сол жақта тұр, ал ең үлкендері, он екі жасар Джейн мен он төрт жасар Флоренс артқы жақта, көлеңкеде жартылай жасырынып тұр.

Интерпретация

Сурет 1882 және 1883 жылдары Парижде алғаш рет көрмеге қойылғанда, сыншылар композицияның ерекшелігіне және фигуралардың "ағаштай кескінделген" түріне таң қалды. 1887 жылы Генри Джеймс суретті "әдемі балалардың шаттықпен ойнайтын әлемі" деп сипаттады; оның қарапайым түсінігіге шамамен бір ғасыр бойы ешкім күмәнданбады. Бүгінгі көрермендер кейде қыздардың қандай да бір құпия іспен айналысқанын болжайды, бірақ Сардженттің заманында олардың жай ғана ойнап жүргені туралы пікір басым болды. Пинафорлар ойын ойнаған қыздарға өте қолайлы киім болды, ал суретті алғаш көрсеткен кезде талқылаған көптеген жазушылар оны ойын ойнап жатқан немесе ойыннан жаңа ғана шыққан балалардың бейнесі деп сипаттады. Галлати екі үлкен қыздың қараңғы және түсініксіз кіреберістің шетінде бейнеленуінің олардың белгісіз болашаққа қадам басуының символы екенін айтты. Бірнеше өнер тарихшылары осы суретті Сардженттің психосексуалдық ойларын көрсетеді деп түсіндірді. Келесі жылдары ешқайсысы үйленбеді, ал үлкен қыздары есейген кезде эмоционалдық проблемаларға тап болды.