Археологиядағы орталық теориялар: Тұжырымдама, даму және сын
Middle-range theory (archaeology)
Археологиядағы орталық теориялар: адам әрекеттері мен материалдық қалдықтар арасындағы байланыс. Этноархеология, тәжірибелік зерттеулер, өткенді түсіну.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Археологиялық негіздеме
Archaeological framework
Археологияда орта деңгей теориясы – археологиялық деректердегі адам әрекеттері мен табиғи процестерді материалдық қалдықтармен байланыстыратын теорияларды білдіреді. Бұл археологтарға кері тұжырымдар жасауға мүмкіндік береді: қазіргі табылған археологиялық жәділерден өткен шақтағы әрекеттерге дейін. Орта деңгей теориялары этноархеология және тәжірибелік зерттеулердің, сондай-ақ тафономиялық процестерді зерттеудің нәтижесінде туындайды.
In archaeology, middle range theory refers to theories linking human behaviour and natural processes to physical remains in the archaeological record. It allows archaeologists to make inferences in the other direction: from archaeological finds in the present to behaviours in the past. Middle range theories are derived from ethnoarchaeology and experimental research in combination with the study of taphonomic processes.
Негізгі мәліметтер және қолдану
Терминді Льюис Бинфорд бейімдеді. Ол Нунамиут эскимостары, Навахо және Австралия аборигендері сияқты қазіргі заманғы аңшы-жинаушы халықтары арасында этнографиялық далалық зерттеулер жүргізіп, олардың қызметінен туындаған қалдықтардың үлгісін түсінуге тырысты. Ол бұл деректерді археологиялық жазбаларда қалған қалдықтар арқылы палеолиттік аңшы-жинаушылардың мінез-құлқын болжау үшін пайдаланды. Бинфорд және оның көптеген замандастары орташа деңгейдегі теорияларды құруды, өткендегі адамдардың қалай әрекет еткенін түсінудегі маңызды алғашқы қадам деп қарады. Дегенмен, орташа деңгейдегі зерттеулер кейіннен логикалық кемшіліктері үшін сынға ілінді. Оның сыншылары, бұл зерттеулер адамзат тарихының барлық кезеңінде сақталатын мінез-құлық пен материалдық қалдықтар арасындағы бірыңғай байланысқа негізделген, бұл негізсіз болжам деп мәлімдеді. Оның қорытындылары тексеруге келмейтін болып саналды, себебі олардың қолданылуы тавтологияға негізделген: қазіргі заманғы халықтардан (мысалы, қазіргі заманғы аңшы-жинаушылардан) алынған дәлелдер, олардың мінез-құлқы ұқсас болғандықтан, өткендегі адамдарға (мысалы, палеолиттік аңшы-жинаушыларға) қатысты деп есептелді, бірақ дәл сол дәлелдер өткендегі адамдардың мінез-құлқын қайта құру үшін қолданылды.
The term was adapted by Lewis Binford. He conducted ethnographic fieldwork amongst modern hunter gatherer peoples such as the Nunamiut Eskimo, the Navajo, and Aboriginal Australians in order to understand the pattern of waste their activities generated. He then used this data to infer the behaviour of Palaeolithic hunter gatherers from the waste they left in the archaeological record. Binford and many of his contemporaries viewed the construction of middle range theories as a fundamental first step in understanding how people in the past behaved. However, middle range research has since been criticized as logically flawed. Its critics argued that it rested on the unjustified assumption that there is a uniform link between behaviour and physical remains that holds true throughout human history. Its conclusions were argued to be untestable because their application was founded on a tautology: evidence from contemporary peoples (e. g. modern hunter gatherers) was asserted to be applicable to people in the past (e. g. Palaeolithic hunter gatherers) because they behaved in a similar way, but that same evidence was used to reconstruct the behaviour of the past people.
Орташа ауқым теориясы
Археологиядағы орта диапазондық теория қазіргі түсініктерде тар шеңберде қарастырылады және қолданыста жоққа шығарылады. Теория құру 1970-ші жылдардың соңында Жаңа археология дәуірінде басталып, сын тұрғысынан қызығушылық тудыру үшін бірнеше жылға созылды. Бұл ұғым көбінесе басқа ғылым саласы – социологиядағы орта диапазондық теорияның көп түрлілігіне байланысты қате түсініледі. Осы тәсілде ғылыми білім жаңа зерттеулермен байланысады, нәтижесінде орташа ауқымдағы абстракция пайда болады. Бинфордтың орта диапазондық теориясының құрылымы төрт компоненттен тұрады: 1) маңызды динамика мен байқалатын статика арасындағы себеп-салдарлық байланыстарды құжаттау; 2) статикалық қалдықтардағы ерекше үлгілерді анықтау; 3) археологиялық деректердегі ерекше үлгілерді байқау арқылы өткендегі динамиканы болжау; 4) осы болжамдарды бағалау. Археологияда Бинфордтың әдісі табиғат ғылымымен тығыз байланыстың теориялар мен дәлелдердің үйлесімді болуын қажет ететінін, олардың қатаң бағалаудан өте алатынын көрсетеді. Өткен тарих пен қазіргі кезде табылған материалдық мәдениет арасындағы байланысты ең дұрыс болжам жасау үшін жүйелендіруге болады. Бұл археологияның түсіндіруші элементі, бірақ көптеген зерттеушілер оны тым субъективті деп санайды. Теориялардың дұрыстығы жиі күмәнді болады, ал археология нақты ғылым емес болғандықтан, теорияларды жоққа шығару үшін қатаң сынақтан өткізу мүмкін емес. Орта диапазондық теорияның кемшіліктері археология мен антропологияға да қатысты, себебі өткен өмірдің нақты бейнесін жасау үшін тек адамдар мен материалдық мәдениеттің шағын бөліктерін зерттеуге болады. Жалпы, жаһандық көлемде зерттеу жүргізу мүмкін емес.
The middle range theory in archaeology is narrowly conceived in current conception and negated in use. Theory building began to gain tract in the late 1970s in the time of New Archaeology and took several years to be a topic of critical interest. The concept is often misunderstood because of the multiplicity of the middle range theory in another scholarly discipline – sociology. It is suggested in this approach that scientific knowledge becomes tied with emerging research studies and in turn into a middle range abstraction. Binford's structure for middle range theory consists of four components: 1) documentation of causal relations between relevant dynamics and observable statics; 2) recognition of signature patterns in static remains; 3) inference of past dynamics from observation of signature patterns in archaeological record; and, 4) evaluation of these inferences. In archaeology, Binford's method states that a strong relation to natural science will withstand close evaluation in that the theories and evidence should tie together. The connection between the history of the past and the material remains recovered in the present can be regimented to present the best inference. It's the explanatory element of archaeology though many critique it was being too arbitrary. The validity of the theories are often in question and because archaeology is not an exact science, the theories can not be tested rigorously to prove otherwise. The falls middle range theory are on par with archaeology and anthropology as a whole because only small segments of people and material can be studied to produce an accurate depiction of past life. A general, global scope isn't possible.