Кіріспе
Жаңа Зеландияда сайлау жүйесі жөніндегі Корольдік комиссия 1985 жылы құрылып, 1986 жылы есеп берді. Корольдік комиссияны құру туралы шешімді Төртінші Лейбористік үкімет қабылдады. Лейбористік партия 1978 және 1981 жылғы сайлауларда көбірек дауыс жинаса да, Ұлттық партиядан аз орын алды. Бұл, сондай-ақ, премьер-министр Роберт Малдунның көрсеткен билігіне реакция болды. Оның 1975 жылы заңсыз түрде зейнетақы жүйесін жою әрекеті, ешқандай салдарға әкелмегені, билікті демократиялық жолмен бөлу қажеттігін көрсетті. Корольдік комиссияның "Жақсы демократияға қарай" атты есебі, Жаңа Зеландияның сайлау жүйесін көпшілік дауыс алғаннан аралас пропорционалдық жүйеге өзгертуге зор ықпал етті.
The Royal Commission on the Electoral System was formed in New Zealand in 1985 and reported in 1986. The decision to form the Royal Commission was taken by the Fourth Labour government, after the Labour Party had received more votes, yet it won fewer seats than the National Party in both the 1978 and 1981 elections. It was also a reaction to the power displayed by Prime Minister Robert Muldoon, whose action of illegally abolishing the Superannuation scheme in 1975 without any repercussions highlighted the need to distribute power in a more democratic way. The Royal Commission's report Towards a Better Democracy was instrumental in effecting New Zealand to change its electoral system from first past the post to mixed member proportional.
Ұсыныстар
Комиссия бірауыздан аралас мүшелік пропорционалды жүйені 4% шегімен қабылдауды және 1987 жылғы сайлауға дейін немесе сайлау күні референдум өткізуді ұсынды. Олар сондай-ақ, маори округтерін таратуды, ал маори партиялары шектің өтуіне қол жеткізбесе, өкілдік алуын ұсынды. Парламент депутаттарының санын 120-ға көтеру (олар 140-ты қолайлырақ деп есептегенмен, бұл көпшіліктің наразылығын тудыратынын түсінді). Парламент мерзімі 4 жылға ұзартылуы керек. Комиссия азаматтардың бастамасымен өткізілетін референдумдарды енгізбеуді ұсынды. Бірақ, олар 1993 жылы өткізілді.
Іске асыру
1992 және 1993 жылдары екі референдум өткізіліп, оның нәтижесінде аралас сайлау жүйесі (ММЖ) қабылданды. Шек 5%-ға төмендетілді, сондай-ақ маори партиялары шектің үстінен өтудің орнына, маори сайлау округтері сақталды. Парламент депутаттарының саны 120-ға дейін артты. 1990 жылы Парламент мерзімін төрт жылға ұзарту жөнінде референдум өткізілді, бірақ ол қабылданбады. Парламент үш жылдық мерзімде жұмыс істеуін жалғастыруда.