Кіріспе

Жаңа Зеландияда сайлау жүйесі жөніндегі Корольдік комиссия 1985 жылы құрылып, 1986 жылы есеп берді. Корольдік комиссияны құру туралы шешімді Төртінші Лейбористік үкімет қабылдады. Лейбористік партия 1978 және 1981 жылғы сайлауларда көбірек дауыс жинаса да, Ұлттық партиядан аз орын алды. Бұл, сондай-ақ, премьер-министр Роберт Малдунның көрсеткен билігіне реакция болды. Оның 1975 жылы заңсыз түрде зейнетақы жүйесін жою әрекеті, ешқандай салдарға әкелмегені, билікті демократиялық жолмен бөлу қажеттігін көрсетті. Корольдік комиссияның "Жақсы демократияға қарай" атты есебі, Жаңа Зеландияның сайлау жүйесін көпшілік дауыс алғаннан аралас пропорционалдық жүйеге өзгертуге зор ықпал етті.

Ұсыныстар

Комиссия бірауыздан аралас мүшелік пропорционалды жүйені 4% шегімен қабылдауды және 1987 жылғы сайлауға дейін немесе сайлау күні референдум өткізуді ұсынды. Олар сондай-ақ, маори округтерін таратуды, ал маори партиялары шектің өтуіне қол жеткізбесе, өкілдік алуын ұсынды. Парламент депутаттарының санын 120-ға көтеру (олар 140-ты қолайлырақ деп есептегенмен, бұл көпшіліктің наразылығын тудыратынын түсінді). Парламент мерзімі 4 жылға ұзартылуы керек. Комиссия азаматтардың бастамасымен өткізілетін референдумдарды енгізбеуді ұсынды. Бірақ, олар 1993 жылы өткізілді.

Іске асыру

1992 және 1993 жылдары екі референдум өткізіліп, оның нәтижесінде аралас сайлау жүйесі (ММЖ) қабылданды. Шек 5%-ға төмендетілді, сондай-ақ маори партиялары шектің үстінен өтудің орнына, маори сайлау округтері сақталды. Парламент депутаттарының саны 120-ға дейін артты. 1990 жылы Парламент мерзімін төрт жылға ұзарту жөнінде референдум өткізілді, бірақ ол қабылданбады. Парламент үш жылдық мерзімде жұмыс істеуін жалғастыруда.