Кіріспе

Бірлескен іске асыру (БЖ) – Киото хаттамасында қарастырылған үш икемділік механизмінің бірі. Ол парниктік газдар эмиссиясын шектеу міндеттемесі бар елдерге (I қосымшадағы елдер) осы келісімшарт бойынша міндеттемелерін орындауға көмектеседі. 6-бапқа сәйкес, I қосымшаға кіретін кез келген ел, басқа I қосымшаға кіретін елде парниктік газдар эмиссиясын төмендету жобасына («Бірлескен іске асыру жобасы») инвестиция жасау арқылы, эмиссияны ішкі деңгейде төмендетуге балама ретінде қолдануға құқылы. Осылайша, елдер эмиссияны төмендетуге арзан түсетін жобаларға инвестиция салып, Киото мақсаттарына жету шығындарын азайта алады және нәтижеде алынған эмиссияны азайту бірліктерін (ЭАБ) өз міндеттемелерін орындауға пайдалана алады. Мысалы, БЖ жобасы көмірмен жұмыс істейтін электр стансасын тиімдірек жылу-электр стансасымен алмастыруды қамти алады. Көптеген БЖ жобалары Киото хаттамасының B қосымшасында көрсетілген, экономикалық өткел кезеңіндегі елдерде (EIT елдері) іске асырылатыны күтілуде. Қазіргі уақытта Ресей мен Украина БЖ жобаларын қабылдау бойынша көшбасшы елдер болып табылады. Таза даму механизмінен (ТДМ) өзгеше, БЖ эмиссияны жалған түрде төмендету туралы алаңдаушылықты аз қамтиды, себебі БЖ жобасы, ТДМ жобасынан айырмашылығы, Киото хаттамасы бойынша эмиссияны төмендетуге міндеттенген елде жүзеге асырылады. БЖ жобалары үшін несие алу процесі біршама күрделі. Эмиссияны азайту жобаларына эмиссияны азайту бірліктері (ЭАБ) беріледі, ол бір тонна CO2 эквивалентіне тең эмиссияны азайтуды білдіреді. ЭАБ-лар қабылдаушы елдің тағайындалған эмиссиялық квоталарынан, яғни Тағайындалған мөлшер бірліктерінен (ТМБ) алынады. I қосымшаға кіретін әрбір тараптың 1990 жылғы парниктік газдар эмиссиясы деңгейіне сүйенген, алдын ала белгіленген ТМБ мөлшері бар. БЖ несиелері қабылдаушы елдің ТМБ-нен алынуын талап ету арқылы Киото хаттамасы I қосымшаға қатысушы елдер арасындағы эмиссиялық квоталардың жалпы мөлшері Киото хаттамасының бірінші міндеттеме кезеңінің барысында өзгермейтінін қамтамасыз етеді.

Жобалар

ҚБ үшін ресми есептеу кезеңі Киото протоколының бірінші міндеттеме кезеңімен үйлесімді болды және 2008 жылдың қаңтарына дейін басталған жоқ (Carbon Trust, 2009, 20-бет). 2008 жылдың қараша айында бар болғаны 22 бірлескен жоба ресми түрде бекітіліп, тіркелді. 2012 жылға қарай ҚБ арқылы генерирленетін ERU-дың жалпы саны шамамен 300 миллионға жетеді деп күтілуде. Бұл бағалау жоба жоспарларынан алынған мәліметтерге негізделген, ал іс жүзіндегі жеткізілімді ескеретін түзетулер енгізілмеген. Бұл жобаланған үнемдеудің шамамен үштен екісі Ресейге тиесілі, ал қалғаны Украина мен Еуроодақтың жаңа мүше мемлекеттері арасында шамамен тең бөлінген. Шығарындыларды азайту метаны, ГФУ және N2O шығарындыларын қысқартуды қамтиды. 2012 жылдың желтоқсанында ERU бағасы 15 центке дейін төмендеп, кейіннен Еуроодақтың Климаттық өзгерістер комитеті Киото протоколының екінші міндеттеме кезеңіне қосылмаған елдерден ERU-ды тыйым салу туралы дауысқа салатыны туралы жаңалықтардан кейін 23 центке дейін көтерілді. 2013 жылдың қаңтарында Bloomberg компаниясы 2012 жылы шығарындыларды азайту бірліктерінің бағасы 89 пайызға төмендегенін хабарлады.