Кіріспе

Боланос муниципалитеті Мексиканың Халиско штатының солтүстігінде орналасқан. Муниципалитет солтүстігінде Мезкитик және Вилла Герреро муниципалитеттерімен, оңтүстік-шығысында Чимальтитан муниципалитетімен шекаралас. Оңтүстікте Сан-Мартин-де-Боланос муниципалитетімен, ал оңтүстік-батыста Наярит штатымен шекарасы өтеді.

Климат

Боланос таулар мен жартылай шөлмен қоршалған. Каньондағы орналасуының есесінен Боланос көбінесе өте ыстық болады. Жаз айларында, сәуірден маусымға дейін Боланос Мексикадағы ең ыстық жерлердің біріне жатады, температурасы максималды 55 градус Цельсийге жетеді. Түнде ол 7 градусқа дейін төмендейді. Қыс айларында температура 27 градусқа дейін төмендесе, күндіз 27 градусқа дейін көтеріледі.

Халық саны

2005 жылғы халық санағы бойынша Боланос халқы 5019 адамды құрады. Олардың 826-сы муниципалитет орталығында, ал қалғаны муниципалитет шегіндегі басқа да елді мекендерде тұрды. Муниципалитет ішіндегі ең ірі халыққа ие қауым муниципалитет орталығы емес, 944 тұрғыны бар Wixárika (Huichol) халқының дербес Tuxpán de Bolaños ауылы. Муниципалитет Халиско штатындағы ең жоғары кедейлік деңгейіне тап болған аймақтардың бірі. Халық санағы мәліметтері бойынша, тұрғындарының 48 пайызынан астамы өздерінің ана тілінде сөйлейді. Олардың көп бөлігі – муниципалитет шегіндегі көптеген үнді қауымдарында, соның ішінде Tuxpán de Bolaños ауылында тұратын Huichol тілінде сөйлейтін адамдар. Экономикалық жағынан белсенді халықтың ең үлкен тобы ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы саласында жұмыс істейді (21 пайыз). Екінші орында өнеркәсіп және өңдеу өнеркәсібі (15 пайыз), одан кейін кен өндіру (13 пайыз) салалары тұрады.

Тарих

Испандықтар жаулап алғанға дейін Боланос муниципалитетінде тепекан (тепехуан) тайпасы тұрған. 1530 жылы Нуньо Белтран де Гусман жіберген испан капитаны Педро Альминдес Чирино бұл аймақты жаулап алды. Испандықтар келгеннен кейін көп ұзамай, хуичол (виксарика) тайпасы аймақтың қашық каньондары мен тауларына көшіп кетті. Аймақтағы алғашқы испандық жер иесі – Торибио де Боланос болды, оның құрметіне муниципалитетке осы ат қойылды. 1548 жылы ол аймақтың барлық жергілікті халқына қамқорлық (энкомиенда) құқығын және күміс кенін өндіруге рұқсат алды. Кен өндіру жұмыстары бірнеше жыл ғана жалғасты, бірақ жергілікті халықтың көтерілісінен кейін тоқтатылды. Аймаққа XVII ғасырдың басында францискандықтар Чимальтитан жерінде миссия құрғанда қайта қоныстанды. 1730 жылы күмістің жаңа кені табылып, Тепек және Санта-Роза Альбуркерке кен лагерьлерінің жанында жаңа кен лагері ашылды. 1748 жылы Боланос кенінің жанында Хосе Барранко есімді жергілікті тұрғын тағы бір күміс кенін тапты. Басқа кен орындары: Ла Кокина; Ла дель Эспириту Санто, сондай-ақ Ла Конехера; Эль Париан; Эль Барранко немесе Ла Конкиста; Ла Кастеллана; Ла Перла; Запопан; Ла Монтаньеса; Лос Лорелес; және Ла Тринидад. 1780 жылға дейін Боланос Жаңа Испанияның үш ірі кен аймағының біріне кірді. Боланостағы кеншілердің саны 1500-ден астам шахтерді және оларға көмектесетін жұмыскерлерді құрады. 1792 жылы кендерден 120 166 марка және 4 унция күміс өндірілді. 1830 жылға таман күміс өндірісі күрт төмендеп, аймақтағы экономикалық дағдарысқа әкелді. Тәуелсіздік соғысынан кейін Боланос еркін және тәуелді Жалиско штатының 8-ші кантонына бекітілді. 1833 жылдың 19 ақпанында жарияланған жарлық бойынша Боланос муниципалитет болып ресми түрде жарияланды.