Кіріспе
Каноникус класының мониторы. USS Oneota – Америка Азаматтық соғысы кезінде Одақ Әскери-теңіз күштері үшін салынған, бір мұнаралы кеме. Соғыс аяқталғаннан кейін аяқталып, 1868 жылы құрылысшыларға сатылып, сосын Перу әскери-теңіз флотына сатылды. BAP Manco Cápac деп аталғаннан кейін, кеме Тынық мұхиты соғысы барысында Арика қаласын қорғауға қатысты. 1880 жылы Чили әскерлері қаланы басып алғанда, оны жауға түспеу үшін суға батырды. 1960 жылы кеменің қираған қалдықтары табылған, бірақ ол көп тоналған.
USS Oneota was a single turreted built for the Union Navy during the American Civil War. Completed shortly after the end of the war, Oneota was laid up until sold to her builders in 1868, and then resold to the Peruvian Navy. Renamed BAP Manco Cápac, the ship participated in the defense of Arica during the War of the Pacific. When the town was taken by Chilean troops in 1880, she was scuttled to prevent her capture. Her wreck was rediscovered in 1960 and it has been heavily looted.
Сипаттамасы мен құрылысы
Кеменің жалпы ұзындығы 225 фут (69 м), ені 43 фут (13 м) және максималды суға бату тереңдігі 13 фут (4 м) болды. Онеотаның тоннажы 1034 тоннаны құрады. Оның экипажы 100 офицер мен қатардағы теңізшілерден тұрды. Қозғалтқыш кемеге ең жоғары жылдамдық берді. Ол көмірдің тоннасын тасыды. Онеотаның негізгі қару-жарағы бір зеңбірек мұнарасына орнатылған екі тегіс ұңғылы, аузынан зарядталатын Дальгрен зеңбіректерінен тұрды. Кеме қабығының ашық қалған жақтары бес қабаттан тұратын, астыңғы жағы ағашпен нығайтылған, соққыға төзімді темір пластиналармен қорғалған. Зеңбірек мұнарасының және рульдік бөлімінің бронясы он қабатты, бір дюймдік пластиналардан тұрды. Кеме палубасы қалыңдықтағы бронямен қорғалған. 1863 жылғы сәуір айындағы Шарлстон портының бірінші шайқасындағы бұрынғы мониторларда болғандай, снарядтар мен сынықтардың мұнараны істен шығаруын болдырмау үшін мұнараның негізіне жұмсақ темір лента орнатылды. Онеотаға жасалған келісім-шарт, Сиу тайпасының Онеота руының атымен аталатын жалғыз әскери кеме, Александр Свифт & Компанияға тапсырылды; кеме 1862 жылы салынды. Ол 1864 жылғы 21 мамырда суға түсіріліп, 1865 жылғы 10 маусымда құрастырылуы аяқталды. Кеменің құрастырылуы Огайо өзенінің су деңгейінің төмендігіне байланысты 1864 жылғы желтоқсан айында Цинциннатиден шығуына кедергі келтірді, соның салдарынан толық жабдықталуы кейінге шегерілді. Өзен 1865 жылғы наурыз айында көтеріліп, кемеге 7 наурызда Иллинойс штатындағы Маунд-Сити қаласына жетуге мүмкіндік берді, онда Онеота, оның қарындастары Катаваба және Типпеканоемен бірге, аяқталғаннан кейін резервке қойылды. 1867 жылғы қазан айында Swift & Co. агенті Перумен Онеота мен оның қарындасын әрқайсысы үшін миллион доллардан сатып алу туралы келісім жасасты. Әскери-теңіз министрі Гидеон Уэллс бастапқыда компанияға егер олар құрылысқа кеткен үкімет шығындарын өтесе, екі кемені қайта сатып алуға болатынын мәлімдеді, бірақ кейін ойын өзгертті және мұндай құқығы жоқ екенін айтты. Конгресс бұл мәселені талқылап, ақырында кемелерді офицерлер кеңесі бағалайды және бағаланған құнға тең немесе одан жоғары баға берілген ең жоғары ұсыныс қабылданады деп шешті. Кеме 375 000 долларға бағаланып, 11 сәуірде 1868 жылы сол сомаға сатылды, мүмкін, бұл алдын ала келісілген сделме болды.
BAP Manco Cápac
Перу теңіз күштері мониторды Инка империясына айналған Куско корольдігінің алғашқы патшасы Манко Капак құрметіне Манко Капак деп атады. Осы оқиғалар болып жатқанда, АҚШ Ұлыбританиямен Азамат соғысы кезінде Конфедерацияға сатылған британдық кемелердің салдарынан туған шығындарды өтеу туралы келіссөздер жүргізді (Алабама талаптары). Перу 1864–66 жылдары Испаниямен ашық соғысқа түспеген (Чинча аралдары соғысы), ал АҚШ соғысқа қатысқан тарап үшін ұқсас қадам жасап, Ұлыбританияға қарсы өзінің талаптарын күштен шығаруға ниеттемеді. Бұл мәселе бойынша келіссөздер екі монитордың атқарылуын 1869 жылғы қаңтарға дейін кешіктірді, Перу екі бу кемесін – Рейес және Мараньонды мониторларды сүйреу үшін сатып алғаннан кейін. Олар Флорида штатындағы Пенсаколаға жеткенде, машиналардың бұзылуына байланысты 30 күн жөндеу күтуге мәжбүр болды. Кей-Уэсттен Багам аралдарына бағытталған кемелер ауа райының нашарлауына байланысты бөлініп қалды. Дауыл басылғаннан кейін Рейес арқанды қайта қосуға тырысқанда, Манко Капак кемесінің өткір мұртымен соқтығысып, 15 минут ішінде батып кетті. Көмір мен азық-түлік жетіспеуіне байланысты, монитор Испания үкіметіне қарсы көтерілісшілер бақылауындағы Кубадағы Наранхо портына кіруге мәжбүр болды. Олар кемеге жабдықтарды толықтыруға рұқсат берді, бірақ көмір болмағандықтан, экипаж Багам аралдарына жету үшін жеткілікті ағаш жүктеді, содан кейін Нассауға жергілікті шхуна жіберіп, билік органдарына жағдайларын хабарлады. Кемелер Виргин аралдарындағы Сент-Томас портында қайта қосылды және Манко Капакты сүйреу үшін Перудан Пачитеа кемесінің келуін күтуге мәжбүр болды. 15 қыркүйекке қараған түні Рио-де-Жанейроға кіргенде, Манко Капак кемесі қағылып қалды; келесі күні ол қайтадан суға шығарылды, бірақ зақымды жөндеуге үш ай уақыт кетті. Осы уақытта BAP Unión бу корветі кемелерге қосылды. Олар 1870 жылғы 29 қаңтарда Магеллан бұғазына, ал 11 мамырда Каллаоға жетті. 1879 жылы гуано мен нитратқа бай жерлерге байланысты келіспеушіліктер Чилиді Боливиямен және Перумен Тынық мұхиты соғысын бастауға итермеледі. Соғыс басталғаннан кейін монитор Кальяодан Перудің оңтүстігіне Арика портының шығанағын қорғау үшін сүйретілді, оның қазандықтары жөнделді және ол 2 теңіз шақырымы жылдамдықпен қозғалды. Ариканы блокадалау кезінде 1879 жылы Ангамос шайқасында чилиліктер тұтқындаған бұрынғы перуандық Хуаскар кемесі 1880 жылғы 27 ақпанда Арика портында перуандық кемелерге шабуыл жасап, Манко Капакпен нәтижесіз жекпе-жекке түсті. Бұрынғы перуандық Хуаскар темір кемесі перуандық мониторды таратуға тырысып, сәтсіз аяқтады, ал Хуаскардың капитаны Арика теңіз шайқасында қаза тапты. Чили флоты Ариканы блокадалауды жалғастырды, ал армия қалаға арт жағынан жақындады. Манко Капак 6 маусымда блокададағы Ковадонга шхунасына соқтығысты, бірақ келесі күні қала түскен кезде оны батырып, жауға түсіп қалмау үшін жойды.
Ашылу
Құлау 1960 жылы табылды және Сан-Хосе өзенінің сағасынан батысқа қарай 5 шақырым (3 миль) тереңдікте орналасқан. Корпус қатты тот басқан және құлау қатты тоналған. 2007 жылдың маусым айында Мигель Васкестің "Манко Капак, соңғы Эстела" атты деректі фильмі көрсетілді.