Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Отфрид Вайсенбургтік (Otfrid von Weißenburg; Otfridus; 800 жыл шамасында – 870 жылдан кейін) Вайсенбург аббаттығының монахы (қазіргі Эльзас аймағындағы Wissembourg қаласы) және қазір «Евангелие кітабы» деп аталатын ұйқасты жұптардағы жазба Евангелияның авторы. Ол Оңтүстік Рейн франк диалектісіндегі ескі жоғарғы неміс тілінде жазылған. Бұл өлеңнің 863 және 871 жылдар аралығында аяқталғаны болжанады. Отфрид – шығармалары арқылы есімізге белгілі болған алғашқы неміс ақыны.
Otfrid of Weissenburg (Otfrid von Weißenburg; Otfridus; 800 after 870 AD) was a monk at the abbey of Weissenburg (modern day Wissembourg in Alsace) and the author of a gospel harmony in rhyming couplets now called the Evangelienbuch. It is written in the South Rhine Franconian dialect of Old High German. The poem is thought to have been completed between 863 and 871. Otfrid is the first German poet whose name we know from his work.
Өмір
Отфридтің өмірі мен шығармашылығы туралы ортағасырлық кез келген басқа неміс ақынынан гөрі көбірек мәлімет белгілі. Ол шамамен 800 жылы дүниеге келген. Егер ол монастырь өмірінің қалыпты бағытына сәйкес болса, онда ол жеті жасында Вайсенбург монастыріне жаңадан келген, 821 жылға қарай субдиакон, 826 жылға қарай диакон, ал 830 жылға қарай діни қызметкер болған. «Евангелие кітабының» алдындағы латын хаты оның Фулдада Храбан Маурустан тәлім алғанын көрсетеді, бұл шамамен 832–842 жылдар аралығында болған болуы мүмкін. Фулдаға барудан бұрын, ол Людовик Немістің сарайында Гримальд (Вайсенбург аббаты, 825–839 және 847–872 жылдары) Людовиктің канцлері болған кезде екі жазушының бірі болғандығы туралы мәліметтер бар. Фулдадан оралғаннан кейін Отфрид Вайсенбургте магистр-школа қызметін атқарды, ол жаңадан келгендерге білім беруге жауапты болды. Оның қайтыс болған мерзімі шамамен 870 жылға таяу. Хаубрикс 867 жылдың 23 қаңтарында қайтыс болған пресвитер Отфрид туралы мәліметке назар салды, ол «Евангелие кітабының» авторы болуы мүмкін, бірақ бұл сәйкестендіру кеңінен қабылданбаған.
More is known about Otfrid's life and work than about that of almost any other medieval German poet. He was born around 800. Assuming he followed the normal progression of monastic life, he will have entered Weissenburg as a novice at the age of seven, become sub deacon by around 821, deacon around 826 and priest around 830. The Latin letter which prefaces the Evangelienbuch indicates that he was taught at Fulda by Hrabanus Maurus, and this was mostly likely in the period 832–842. There is evidence that before going to Fulda he was one of the two scribes who spent time at the court of Louis the German when Grimald (abbot of Weissenburg, c. 825–839 and 847–872) was Louis' chancellor. After his return from Fulda, Otfrid acted as magister scholae at Weissenburg, responsible for the teaching of the novices. His date of death is around 870. Haubrichs has drawn attention to the recorded death of a presbyter Otfridus on 23 January 867, who may be the author of the Evangelienbuch, but this identification is not universally accepted.
Жұмыс
Евангелие кітабы – бұл қарт адамның еңбегі, ал Отфридтің монахтық өмірінің көп бөлігінде оқыту және латын тілінде еңбектер дайындаумен айналысты, соның ішінде библиялық түсініктемелер, глоссарийлер және евангелиелерге түсіндірмелер. Отфридтің өз қолы бес библиялық түсініктеме қолжазбаларында, Присцианның «Institutiones Grammaticae» еңбегінде, латын және көне жоғары неміс тіліндегі глоссалары бар Присциан антологиясында, Августиннің «Жоханна Ізгі хабары туралы трактаттарының» бөліктерінде анықталды. Бұдан өзге, монастырь кітапханасының жиын-жинақтарының кеңеюіне және осы кезеңде скрипторийдің қызметінің жандануына оның ықпалы көрінеді. Нәтижесінде, Киелі кітаптың дерлік барлық кітабына арналған түсініктемелер мен басқа да анықтамалық материалдардың жиынтығы ауқымды болды.
The Evangelienbuch was the work of an old man, and for most of his monastic life Otfrid was concerned with teaching and with the preparation of works in Latin, including biblical commentary, and glossaries to the gospels. Otfrid's own hand has been identified in the manuscripts of five bible commentaries, Priscian's Institutiones Grammaticae, an anthology of Priscian with Latin and OHG glosses, parts of Augustine's Treatises on the Gospel of John. Beyond this, his impetus is seen behind the expansion of the monastery's library holdings and the increased activity of its scriptorium in this period. The resulting collection of commentaries and other reference materials for almost all of the books of the Bible was exceptional in scope.
Аудитория
Отфридтің шығармаларының аудиториясы туралы пікірталас бар: оның негізінен дін қызметкерлері ме, әлде қара халыққа арналған ба, шығарманы жазбаша оқу үшін ме, әлде айту үшін ме жазған, тіпті оны әнмен орындау мүмкіндігі де қарастырылады. Вейсенбург монахтарының өздері монастырь кітапханасындағы Інжілдер мен түсіндірмелердің орнына «Евангелие кітабын» жеке оқу үшін қолданғаны күмәнді, бірақ латын тілін білмейтін монахтар үшін бұл кітап қолайлы болған болуы мүмкін. Маклинток бұл кітаптың «әдетте қолданылатын латын тіліндегі уағыздардың орнына, тамақ ішу кезінде асханада дауыстап оқылған болуы мүмкін» деп болжайды. Дегенмен, неміс патшасы Людовикке арналған арнау, қара халықтың оқуын да күткенін көрсетеді. Каролингтер аристократиясының арасында жазба әдебиетке деген қызығушылықтың және сауатты діндарлардың жергілікті монастырлардан, соның ішінде Вайсенбургтен діни кітаптарды қарызға алуының көптеген дәлелдері бар. Әрбір ақсүйек үйдің өзінде үй шамасы болған, ол мұндай кітаптан үй иелеріне оқып беретін. Гейдельберг қолжазбасында «Kicilo diu scona min filu las» («Сұлу Кицило маған жиі оқиды») деген шеттеме жазылған, ал Отфрид өз шығармасының себебін белгісіз «құрметті әйел» Юдитке жатқызады. Бұл екеуі де оқырмандардың арасында әйелдердің болу мүмкіндігін көрсетеді.
There is debate about the audience for Otfrid's work, whether it was primarily a clerical or lay audience, whether the work was meant for recitation or private reading, and even the possibility that it was sung. It is perhaps unlikely that the Weissenburg monks themselves would use the Evangelienbuch for private reading rather than the gospels and commentaries in the monastery library, but it could have proved a suitable text for lay brothers without the Latin to read the scriptures. McLintock suggests it "may have been read aloud in the refectory at meal times in place of the Latin sermons more commonly used" In any case, the dedications clearly imply an expected monastic audience of some sort. The dedication to Louis the German, however, also suggests an expectation of lay readership. There is ample evidence of an appetite for written literature among the Carolingian nobility, and for the borrowing by the literate laity of suitable religious texts from local monasteries, including Weissenburg itself. Any noble household would have had a house chaplain who might read to his hosts from such a work. The Heidelberg manuscript contains a marginal annotation Kicilo diu scona min filu las ("Fair Kicilo often read me") and Otfrid ascribes the impetus for his work to an unknown "venerable matron" Judith, both of which suggest the likelihood of a lay female readership.
Ескерткіштер
Виссембургтегі Саумон алаңында орналасқан 14 ғасырға жататын Ла Гранж о Дим ғимаратының қабырғасында Отфридтің үстелі отырып жазғандағы бейнесі салынған рельеф бар (жоғарыда көрсетілген). Оның құрметіне есімделген екі мектеп бар: Дахн қаласындағы (Германия) Отфрид фон Вайсенбург гимназиясы және Виссембургтегі Отфрид колледжі.
There is a relief on the side wall of the 14th century La Grange aux Dîmes, a building in the Place du Saumon in Wissembourg, which depicts Otfrid at his desk (see above). Two schools are named after him: the Otfried von Weißenburg Gymnasium in Dahn (Germany) and the Collège Otfried in Wissembourg.