Кіріспе
Crocidura туысы – Crocidurinae кішітұқымдасының тоғыз туысының бірі. Бұл туысқа жататын жануарларды көбінесе ақ тісті немесе мускус тышқандары деп атайды, бірақ бұл атаулар кішітұқымдағы барлық түрлерге де қатысты. 180-нен астам түрі бар Crocidura – сүтқоректілердің ең көп түрлі туысы болып табылады. Crocidura атауы "жүнді құйрық" деген мағынаны білдіреді, себебі Crocidura түрлерінің құйрығы қысқа және ұзын түктермен араласып жабылады. Олар Еуропаға дейін Солтүстік Африкадан және Малай архипелагына дейін Азияның тропикалық және қоңыржай аймақтарында кездеседі. Бір түрі – мүмкін жойылып кеткен Рождество аралы тышқаншасы (C. trichura) Рождество аралында да мекен еткен. Олар миоцен дәуірінде Африкада немесе Кіші Азияда пайда болып, плиоценнің басында Еуропаға, ал плейстоцен кезеңінде Шығыс Азия мен Жерорта теңізіне тараған деп саналады.
The genus Crocidura is one of nine genera of the shrew subfamily Crocidurinae. Members of the genus are commonly called white toothed shrews or musk shrews, although both also apply to all of the species in the subfamily. With over 180 species, Crocidura contains the most species of any mammal genus. The name Crocidura means "woolly tail", because the tail of Crocidura species are covered in short hairs interspersed with longer ones. They are found throughout all tropical and temperate regions of the Old World, from South Africa north to Europe, and east throughout Asia, as far east as the Malay Archipelago. One species, the possibly extinct Christmas Island shrew (C. trichura), also inhabited Christmas Island. They likely originated in Africa or Asia Minor during the Miocene, spread to Europe by the early Pliocene, and spread to eastern Asia and the Mediterranean by the Pleistocene.
Қазіргі кездегі түрлер
Жаван жасырын шыбыны (C. abscondita)
Санетти шыбыны (C. afeworkbekelei)
Киренаика шыбыны (C. aleksandrisi)
Шығыс Африка тау шыбыны (C. allex)
Андман шыбыны (C. andamanensis)
Аньхой ақ тісті шыбыны (C. anhuiensis)
Анам шыбыны (C. annamitensis)
Бейли шыбыны (C. baileyi)
Балет ақ тісті шыбыны (C. baletei)
Хилдегарде шыбыны (C. hildegardeae)
Янкодон шыбыны (C. hilliana)
Кіші қызыл егізді шыбыны (C. hirta)
Андман тікенді шыбыны (C. hispida)
Хорсфилд шыбыны (C. horsfieldii)
Хутан шыбыны (C. hutanis)
Индоқытай шыбыны (C. indochinensis)
Джексон шыбыны (C. jacksoni)
Дженкинс шыбыны (C. jenkinsi)
Жувенет шыбыны (C. jouvenetae)
Катинка шыбыны (C. katinka)
Кего шыбыны (Crocidura kegoensis)
Киву шыбыны (C. kivuana)
Ламот шыбыны (C. lamottei)
Киву ұзын шашты шыбыны (C. lanosa)
Уссури ақ тісті шыбыны (C. lasiura)
Латона шыбыны (C. latona)
Сулавеси шыбыны (C. lea)
Суматра алып шыбыны (C. lepidura)
Екі түсті шыбыны (C. leucodon)
Сулавеси кішкентай шыбыны (C. levicula)
Жаланаш құйрықты шыбыны (C. littoralis)
Саванна батпақты шыбыны (C. longipes)
Луцина шыбыны (C. lucina)
Людия шыбыны (C. ludia)
Айшырақ шыбыны (C. luna)
Мавритания шыбыны (C. lusitania)
Лвиро шыбыны (C. lwiroensis)
МакАртур шыбыны (C. macarthuri)
Макмиллан шыбыны (C. macmillani)
Ньиро шыбыны (C. macowi)
Малай шыбыны (C. malayana)
Маненгуба шыбыны (C. manengubae)
Маквасси егізді шыбыны (C. maquassiensis)
Батпақты егізді шыбыны (C. mariquensis)
Жұқа құйрықты жаланаш шыбыны (C. maurisca)
Яван шыбыны (C. maxi)
Мдума шыбыны (C. mdumai)
Орталық Сулавеси ақ тісті шыбыны (C. mediocris)
Суматра ақ тісті шыбыны (C. neglecta)
Жартылай шыбыны (C. negligens)
Негрос шыбыны (C. negrina)
Ньюмарк шыбыны (C. newmarki)
Никобар шыбыны (C. nicobarica)
Нигерия шыбыны (C. nigeriae)
Қарақылтыр ақ тісті шыбыны (C. nigricans)
Қара аяқты шыбыны (C. nigripes)
Африкалық қара шыбыны (C. nigrofusca)
Нимба шыбыны (C. nimbae)
Тау Нимба алып орман шыбыны (C. nimbasilvanus)
Сибуян шыбыны (C. ninoyi)
Ниобе шыбыны (C. niobe)
Типикалық Сулавеси ақ тісті шыбыны (C. normalis)
Уганда жазық шыбыны (C. selina)
Кіші тасты шыбыны (C. serezkyensis)
Азиялық кіші ақ тісті шыбыны (C. shantungensis)
Сібір шыбыны (C. sibirica)
Сицилия шыбыны (C. sicula)
Кіші сұр қоңыр егізді шыбыны (C. silacea)
Мебадо ақ тісті шыбыны (C. similturba)
Шөлейт егізді шыбыны (C. smithii)
Соколов шыбыны (C. sokolovi)
Сомали шыбыны (C. somalica)
Батыс-Орталық Сулавеси ақ тісті шыбыны (C. solita)
Усамбара шыбыны (C. usambarae)
Саванна жол шыбыны (C. viaria)
Мамфе шыбыны (C. virgata)
Вой шыбыны (C. voi)
Ашкөз шыбыны (C. vorax)
Банка шыбыны (C. vosmaeri)
Кіші Рюкю шыбыны (C. watasei)
Уиттакер шыбыны (C. whitakeri)
Виммер шыбыны (C. wimmeri)
Хайнан арал шыбыны (C. wuchihensis)
Ксантиппе шыбыны (C. xantippe)
Белетта шыбыны (C. yaldeni)
Янкари шыбыны (C. yankariensis)
Михаил Зайцев шыбыны (C. zaitsevi)
Зафир шыбыны (C. zaphiri)
Зарудный тасты шыбыны (C. zarudnyi)
Упемба шыбыны (C. zimmeri)
Крит шыбыны (C. zimmermanni)
Sanetti shrew (C. afeworkbekelei)
Cyrenaica shrew (C. aleksandrisi)
East African highland shrew (C. allex)
Andaman shrew (C. andamanensis)
Anhui white toothed shrew (C. anhuiensis)
Annamite shrew (C. annamitensis)
Bailey's shrew (C. baileyi)
Balete's white toothed shrew (C. baletei)
Hildegarde's shrew (C. hildegardeae)
Hill's shrew (C. hilliana)
Lesser red musk shrew (C. hirta)
Andaman spiny shrew (C. hispida)
Horsfield's shrew (C. horsfieldii)
Hutan shrew (C. hutanis)
Indochinese shrew (C. indochinensis)
Jackson's shrew (C. jacksoni)
Jenkins' shrew (C. jenkinsi)
Jouvenet's shrew (C. jouvenetae)
Katinka's shrew (C. katinka)
Kego shrew (Crocidura kegoensis)
Kivu shrew (C. kivuana)
Lamotte's shrew (C. lamottei)
Kivu long haired shrew (C. lanosa)
Ussuri white toothed shrew (C. lasiura)
Latona's shrew (C. latona)
Sulawesi shrew (C. lea)
Sumatran giant shrew (C. lepidura)
Bicolored shrew (C. leucodon)
Sulawesi tiny shrew (C. levicula)
Naked tail shrew (C. littoralis)
Savanna swamp shrew (C. longipes)
Lucina's shrew (C. lucina)
Ludia's shrew (C. ludia)
Moonshine shrew(C. luna)
Mauritanian shrew (C. lusitania)
Lwiro shrew (C. lwiroensis)
MacArthur's shrew (C. macarthuri)
MacMillan's shrew (C. macmillani)
Nyiro shrew (C. macowi)
Malayan shrew (C. malayana)
Manenguba shrew (C. manengubae)
Makwassie musk shrew (C. maquassiensis)
Swamp musk shrew (C. mariquensis)
Gracile naked tailed shrew (C. maurisca)
Javanese shrew (C. maxi)
Mduma's shrew (C. mdumai)
Central Sulawesi white toothed shrew (C. mediocris)
Sumatran white toothed shrew (C. neglecta)
Peninsular shrew (C. negligens)
Negros shrew (C. negrina)
Newmark's shrew (C. newmarki)
Nicobar shrew (C. nicobarica)
Nigerian shrew (C. nigeriae)
Blackish white toothed shrew (C. nigricans)
Black footed shrew (C. nigripes)
African black shrew (C. nigrofusca)
Nimba shrew (C. nimbae)
Mount Nimba giant forest shrew (C. nimbasilvanus)
Sibuyan shrew (C. ninoyi)
Niobe's shrew (C. niobe)
Typical Sulawesi white toothed shrew (C. normalis)
Ugandan lowland shrew (C. selina)
Lesser rock shrew (C. serezkyensis)
Asian lesser white toothed shrew (C. shantungensis)
Siberian shrew (C. sibirica)
Sicilian shrew (C. sicula)
Lesser gray brown musk shrew (C. silacea)
Mebado white toothed shrew (C. similturba)
Desert musk shrew (C. smithii)
Sokolov's shrew (C. sokolovi)
Somali shrew (C. somalica)
West Central Sulawesi white toothed shrew (C. solita)
Usambara shrew (C. usambarae)
Savanna path shrew (C. viaria)
Mamfe shrew (C. virgata)
Voi shrew (C. voi)
Voracious shrew (C. vorax)
Banka shrew (C. vosmaeri)
Lesser Ryukyu shrew (C. watasei)
Whitaker's shrew (C. whitakeri)
Wimmer's shrew (C. wimmeri)
Hainan Island shrew (C. wuchihensis)
Xanthippe's shrew (C. xantippe)
Beletta shrew (C. yaldeni)
Yankari shrew (C. yankariensis)
Mikhail Zaitsev’s shrew (C. zaitsevi)
Zaphir's shrew (C. zaphiri)
Zarudny's rock shrew (C. zarudnyi)
Upemba shrew (C. zimmeri)
Cretan shrew (C. zimmermanni)
Мәдени маңызы
Қытай шыршалары Ежелгі Египетте Хорус құдайының қараңғы жағымен байланыстырылып, бальзамдалған. Осы мумиялардың көптегені Falcon Necropolis қазбалары барысында табылды, бұл аймақта бұрынғы шыршалардың түрлерге бай екенін көрсететін маңызды мәліметтерді ұсынады.