Кіріспе

Фрида Белинфанте (10 мамыр 1904 – 5 наурыз 1995) – ер адам киімін киетін, еврей, лесбиянка, виолончельші, филармония дирижері және Голландия қарсылық қозғалысының мүшесі. Соғыстан кейін Белинфанте АҚШ-қа эмиграциялап, музыкадағы мансабын жалғастырды. Ол Ориндж Каунти филармониясының негізін қалаушы және көркемдік жетекшісі болды.

Шежіресі

Арон Белинфанте мен Георгина Антуанетта Гессенің қызы Фрида 17 ғасырда Нидерландыға келген сефардтық яһудилердің әулетінен тараған, олардың тегі 16 ғасыр Португалиясына дейін жетеді. Осы әулеттен танымал басқа ұрпақтарының ішінде жазушылар Эми Белинфанте, Исаак Коэн Белинфанте және Мозес Коэн Белинфанте, сондай-ақ журналист Эмили Белинфанте (кіші) бар. Белинфанте әулетінің көптеген мүшелері Холокост кезінде қаза тапты.

Ерте мансап

Белинфанте музыкалық отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Арон Амстердамдағы көрнекті пианист және мұғалім болды. Ол Амстердам концерттік залында бір маусымда Бетховеннің пианино сонаталарының толық циклын орындаған алғашқы пианист болды. Белинфанте 10 жасында виолончельді оқуға кірісті. Ол Амстердам консерваториясын бітіріп, 17 жасында Концертгебувтің Kleine Zaal концерттік залында кәсіби дебютін жасады, оған әкесі пианинода сүйемелдеді. Бірнеше айдан кейін әкесі қайтыс болды. Дебюттен кейін Белинфанте Парижде виолончельші Жерар Хеккингпен үзіліс-үзіліс оқыды, олардың арасында жақын достық қарым-қатынас орнады. Бірнеше жыл бойы орта мектеп, колледж және кәсіби камералық ансамбльдерді басқарғаннан кейін, Белинфанте 1937 жылы Концертгебув басшылығынан Het Klein Orkest құруға шақырылды, ол камералық оркестрдің көркемдік директоры және дирижері болды. Белинфанте бұл қызметте 1941 жылға дейін болды, бұл оны Еуропадағы кәсіби оркестр ансамблінің көркемдік директоры және дирижері болған алғашқы әйел етті. Сонымен қатар, Белинфанте апта сайын Голландияның Ұлттық радиосында қонақ дирижер ретінде өнер көрсетті, сондай-ақ Нидерланды мен Солтүстік Еуропаның оркестрлерінде қонақ дирижер болып шықты. 1939 жылдың жазында Белинфанте Швейцарияның Нойшатель қаласында доктор Герман Шерхеннің шеберлік класына қатысып, дирижерлік шеберлігін жетілдірді. Оның қабілетін мойындаған Шерхен осы класта оқыған 12 кәсіби дирижердің арасынан оған бірінші жүлде берді; жүлдеге Монтрёдегі Orchestre de la Suisse Romande оркестрімен дебюттік өнер көрсету кірді. Нацистік оккупация Белинфантетің музыкалық мансабын тоқтатты, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана қайта бастады.

Соғыс уақытындағы іс-шаралар

Белинфанте голландтық қарсылық күштерінің Raad van Verzet (Қарсылық Кеңесі) жетекшісі болған, ашық түрде гомосексуалдығын жасырмаған Уилем Арондеуспен жақын дос болды. Ол қарсылық қозғалысына белсенді түрде қатысты, көбінесе Гестапо іздеген яһудилер мен басқа адамдарға жеке құжаттар жасап берді. Арондеуспен бірге ол 1943 жылдың 27 наурызында Амстердамдағы халық тізілімін бомбалауды ұйымдастырған және орындаған CKC қарсылық тобының мүшесі болды, бұл мыңдаған файлдарды жойып, нацистердің жалған құжаттарды тізілімдегі құжаттармен салыстыру әрекеттеріне кедергі келтірді. Бомбалаудан кейін Гестапо CKC тобына күдіс туғызып, Белинфанте мен басқа мүшелерін жасырынуға мәжбүр етті. Жасырынып жүргенде Белинфанте Арондеус сияқты CKC тобының басқа мүшелерінің тұтқындалғанын және атылғанын білді. Белинфанте 3 ай бойы ер адам кейпінде достарымен бірге өмір сүрді.

Оранж округінің филармониясы

Белинфанте 1947 жылы АҚШ-қа эмиграциялап, кейін Калифорния штатының Лагуна-Бич қаласында қоныстанды және 1949 жылы UCLA музыка факультетіне қосылды. Дирижерлік қызметін жалғастыруға ниеттеніп, 1953 жылы The Vine Street Players деп атаған, жергілікті университеттердегі әріптестерінен және Голливуд студиясының музыканттарынан құралған оркестр ансамблін құрды. Оранж округінің филармониялық оркестрінің концерттері жұртшылыққа тегін берілді және демеушілердің қайырымдалықтары мен мүшелік жарналарымен қаржыландырылды. Оркестр музыканттары өздерінің репетицияларына ақысыз уақыт беруге келісті, бұл үшін олардың кәсіби одақтарының өкілдері рұқсат берді, ал өнер көрсету үшін Белинфанте сияқты, еңбекақы алды. Белинфанте демеушілермен осы шартты және барлық концерттердің болашақта да тегін болуын талап етті. Ұйымдастырушы директорлар кеңесі Белинфанте ұсынғандарды бизнес-жоспар ретінде қабылдады, оның мақсаты округте тұрақты кәсіби оркестрді сақтап қалу болды. Белинфанте басшылығымен оркестр бюджеті, репертуары және географиялық қамтуын ескере отырып, "B" класындағы музыкалық мекемеге айналды. Оның қызметіне әдетте аймақтағы барлық ірі концерт залдарында 4-6 бағдарламадан тұратын маусым, сондай-ақ жастарға арналған концерттер, мәдени даму бағдарламалары және оркестрдің жетекші музыканттары мен Белинфанте қатысатын камералық музыка кештері кірді. Оркестрдің алғашқы концерттерінде Лили Краус, Леонард Пеннарио, Марни Никсон, Дороти Вареншёльд және Миша Элман секілді солистер өнер көрсетті. Белинфанте 1958-59 маусымында оркестрмен солист ретінде өнер көрсетіп, Хайднның C мажордағы виолончель концертін (Hob. VIIb/1) орындады. Осы кезеңде ол жергілікті деңгейде көптеген концерттерде және еуропалық оркестрлермен келісімшарт бойынша қонақ дирижер ретінде де өнер көрсетті. Белинфантенің Оранж округінің филармониясымен байланысы 1962 жылы оның келісімшарты жаңартылмағанда күрт аяқталды. Музыканттар одағы музыканттарға репетиция үшін де төлем жасауды талап еткендіктен қаржылық қиындықтар күшейді. Сонымен қатар, кеңес мүшелері мен қоғамдық қолдаушылар оркестрдің беделін көтеріп, кірісті арттыру үшін ер адам дирижердің қажет екенін ойлады. 1962-63 маусымынан бастап ұйым импресарио болып жұмыс істеді.

Сыни қабылдау

Белифантенің жазылған туындылары аз және нашар сақталған. Соғысқа дейінгі жазылған радио өнерлерінің ешқайсысы сақталмаған, оның американдық мансабының соңғы жазбасы ғана мұрағатта бар. Дегенмен, Белифантенің тамаша музыкалық қабілетін көрсететін үштен астам онжылдыққа созылған халықаралық сын пікірлері сақталған. Оның дирижерлік шеберлігі кезеңдік стильді меңгеруімен, үйлесімді ансамбльмен, нақты және шешімді дирижерлік таяқ техникасымен, айқын ансамбль текстураларымен, сергектік пен күшті ырғақтармен және барлық өнерлерін нотасыз жүргізуімен ерекшеленді. Виолончель мен виола да гамбадағы солист ретінде ол Иоганн Брамс пен Иоганн Себастьян Бахтың музыкасын, әсіресе BWV 1007–1012 нөміріндегі жеке виолончельге арналған сюиталарын терең түсінуімен танымал болды. Белифантенің жеке, концерттік және камералық өнерлері ерекше әсем дыбыспен, мінсіз интонациямен және легатомен, толыққанды техникамен, музыкамен терең байланыспен және манерліліксіз көркемдік түсіндірумен сипатталды. Оның репертуары барокко дәуірінен бастап сол кездегі замандас композиторларға дейін, барлық кезеңдер мен жанрларды қамтыды, әсіресе Нидерланды мен Франциядағы композиторлар, соның ішінде голланд композиторы Анриетте Босманспен тығыз байланыста болды. 1994 жылы АҚШ Холокост құрбандарын еске алу мұражайы Белифантенің Екінші дүниежүзілік соғыстағы голланд қарсыласының қозғалысына қосқан үлесін ресми түрде мойындады. Белифанте 1995 жылы Санта-Феде (Нью-Мексико) 90 жасында рактан қайтыс болды.