Лукас Лигети: Әуенші, перкуссияшы және мәдени алмасу шебері
Lukas Ligeti
Лукас Лигети – австриялық-американдық композитор, перкуссионист. Жаз, классика, әлемдік музыка элементтерін үйлестіреді, африкалық стильдерге ерекше назар береді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аустриялық-американдық композитор және перкуссияшы
Austrian American composer and percussionist
Лукас Лигети (Вена, Австрия, 13 маусым 1965 жылы туған) – австриялық-американдық композитор және перкуссияшы. Оның шығармаларында джаз, заманауи классикалық музыка және әлемдік музыканың түрлі элементтері, әсіресе африкалық дәстүрлі және халықтық музыка стилі кездеседі.
Lukas Ligeti (born in Vienna, Austria, 13 June 1965) is an Austrian American composer and percussionist. His work incorporates elements of jazz, contemporary classical and various world musics, especially African traditional and popular music styles.
Өмірбаян
Лигети – венгр тегінен шыққан және белгілі композитор Гьёрги Лигетидің (1923–2006) ұлы. Ол Венадағы Музыка және сахна өнері университетінің магистрі, онда композицияны Эрих Урбаннермен және джаз барабандарын оқыды, сондай-ақ Оңтүстік Африканың Йоханнесбургтегі Витватерсранд университетінің докторын қорғады. Лигети батыс емес музыканттармен көптеген мәдени ынтымақтастықтар мен алмасулар жасады, ежелгі африкалық дәстүрлі аспаптармен де, қазіргі заманғы музыка технологияларымен де тәжірибе жүргізді. Ол Африкаға жиі саяхаттайды және Кот-д'Ивуар (онда ол тәжірибелік мәдениаралық «Бета Фоли» тобын құрды), Египет (Нубия музыканттарымен және Каир опера үйінің оркестрімен), Зимбабве (Батонка музыканттарымен), Уганда (Ндере труппасымен), Кения, Оңтүстік Африка, Лесото (лесиба орындаушыларымен), Мозамбик және тағы бірнеше африкалық елдердің музыканттарымен бірге өнер көрсетті. Оның Буркина-Фасода орналасқан «Burkina Electric» тобы электрониканы және Буркина-Фасоның халық музыкасын біріктіреді. 1994–1996 жылдары ол Стэнфорд университетінің Музыка және акустика бойынша компьютерлік зерттеулер орталығында арнайы шақырылған композитор болып жұмыс істеді. 2006 жылы Йоханнесбургтегі Витватерсранд университетінде қонақ профессор болды. 2008 жылы Гана университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді, онда композитор және музыкатанушы Ж. Х. Квабена Нкетиямен бірлесіп жұмыс жасады. Ол Оңтүстік Калифорнияда тұрып, Ирвиндегі Калифорния университетінің Музыка факультетінде оқытушы болып жұмыс істеді, онда 2021 жылға дейін Интеграцияланған композиция, импровизация және технология (ICIT) бойынша докторантура бағдарламасын оқытты. Қазіргі уақытта Оңтүстік Африкадағы Претория университетінде сабақ береді.
Ligeti is of Hungarian ancestry and is the son of the noted composer György Ligeti (1923–2006). He holds a master's degree from the University of Music and Performing Arts, Vienna, where he studied composition with Erich Urbanner and jazz drums, and a PhD from the University of Witwatersrand in Johannesburg, South Africa. Ligeti has done numerous cross cultural collaborations and exchanges with non Western musicians, experimenting with both ancient African traditional instruments and modern music technology. He travels frequently to Africa and has performed with musicians from Côte d'Ivoire (where he founded the experimental intercultural group Beta Foly), Egypt (with musicians from Nubia and the Orchestra of the Cairo Opera House), Zimbabwe (with Batonka musicians), Uganda (with Ndere Troupe), Kenya, South Africa, Lesotho (with lesiba performers), Mozambique and several other African nations. His group, Burkina Electric, based in Burkina Faso, brings together electronica and Burkinabe popular music. From 1994 to 1996 he was visiting composer at the Center for Computer Research in Music and Acoustics at Stanford University. In 2006 he was visiting professor at the University of the Witwatersrand, Johannesburg. In 2008 he was a guest professor at the University of Ghana, where he collaborated with composer and musicologist J. H. Kwabena Nketia. He resided in Southern California and was on faculty at the Department of Music at the University of California, Irvine, where he taught in the PhD program in Integrated Composition, Improvisation, and Technology (ICIT) until 2021. He currently teaches at the University of Pretoria in South Africa.
Шығармалары
Лигети музыканы композициялық тұрғыдан еркін импровизацияға дейін жасайды, көбінесе полиритмиялық/политемполық құрылымдарды, нон-темперирленген аяқталмаларды және Батыс емес элементтерді зерттейді. Оның композициялары Лондон Симфониясы, Амадинда Ансамблі (Будапешт), Icebreaker, Лондон Композиторлар Ансамблі, Сиднейдегі Synergy Percussion, Ensemble Modern, Kronos Quartet, Вена радиосы симфониялық оркестрі, Bang on a Can, Сан-Франциско қазіргі заманғы музыка орындаушылары, Лион ұлттық оркестрі, Eighth Blackbird, Американдық композиторлар оркестрі, Германияның MDR оркестрі, Будапешт фестивалі оркестрі, Хокан Харденбергер, Колин Керри, Нью-Йорк университеті, Субтропикалық фестиваль/Флориданың оңтүстігі тарихи мұражайы, Вена Festwochen, Radio France, Tonkünstler Orchestra, Корольдік Ливерпуль филармониясының Ensemble 10/10, Present Music, Ensemble Mise En, Contemporaneous, Ensemble “die reihe”, Third Coast, Kroumata Percussion Groups және Эрик Бич (So Percussion) сияқты мармба ойнаушыларынан тұратын консорциуммен бірге бүкіл әлемдегі концерттерде және фестивальдерде орындалды және/немесе тапсырыс берілді. Ол сонымен қатар би, кино және көрме орталықтары үшін де музыка жазған. Ол Кароль Армитаж және Панайбра Габриэль Канда сияқты хореографтармен де жұмыс істеді. Ол еуропалық ARTE TV арнасы үшін музыка жазды және 2014 жылғы Бразилияда өткен ФИФА әлем чемпионатының құрметіне Гете институты үшін дыбыстық инсталляция жасады. Ол ливандық дыбыс суретшісі Тарек Атуимен ынтымақтастықта жұмыс істеді және Варшавадағы Польша еврейлері тарихы мұражайында резидент-суретші болып жұмыс істеді, онда ол осы орынға арналған өнер туындысын жасады. Импровизатор ретінде ол Джон Зорн, Генри Кайзер, Курт Дальке (Pyrolator), Рауль Бьёркенхайм, Эллиотт Шарп, Джон Тшикай, Нед Ротенберг, Дэвид Ротенберг, Мэрилин Криспелл, Майкл Манринг, Бенуа Делбек, Джанни Геббия, Мари Кимура, Джордж Льюис, Гэри Лукас, Вадада Лео Смит, DJ Spooky, Толем Макдонас, Джон Роуз, Джим О’Рурк, Sonic Youth және The Grateful Dead мүшелері және тағы да көптеген музыканттармен бірге ойнады. Ол Hypercolor (Eyal Maoz және James Ilgenfritzбен), Notebook және Burkina Electric сияқты топтарды жетекшілік етеді немесе бірлесіп жетекшілік етеді. Ол әсіресе танымал синтезатор инженері Дон Букла жасаған Marimba Lumina аспабымен электрондық перкуссияда жиі жеке орындайды. Ол осы аспапта ойнайтын өте сирек музыканттардың бірі. Оның музыкасының CD-лері Tzadik, Cantaloupe, Intuition, Innova, Leo және басқа да жазбалар компанияларынан шықты, сонымен қатар ол барабан таяқшалары бренді Vic Firth-тің қолдауына ие.
Ligeti creates music ranging from the through composed to the free improvised, often exploring polyrhythmic/polytempo structures, non tempered tunings, and non Western elements. Compositions have been commissioned and/or performed at concerts and festival worldwide by the London Sinfonietta, the Amadinda Ensemble Budapest, Icebreaker, the London Composers' Ensemble, the Synergy Percussion Sydney, the Ensemble Modern, Kronos Quartet, Vienna Radio Symphony Orchestra, Bang on a Can, San Francisco Contemporary Music Players, Orchestre National de Lyon, Eighth Blackbird, American Composers Orchestra, MDR Orchestra Germany, Budapest Festival Orchestra, Håkan Hardenberger, Colin Currie, New York University, Subtropics Festival/Historical Museum of Southern Florida, Vienna Festwochen, Radio France, Tonkünstler Orchestra, Royal Liverpool Philharmonic´s Ensemble 10/10, Present Music, Ensemble Mise En, Contemporaneous, Ensemble “die reihe”, Third Coast, Kroumata Percussion Groups, and a consortium that includes marimbists such as Eric Beach (So Percussion) and Ji Hye Jung, among others. He has also composed for dance, film and gallery settings. He has collaborated with choreographers such as Karole Armitage and Panaibra Gabriel Canda, among others. He has composed music for the European channel ARTE TV, and created a sound installation for Goethe Institut on the occasion of the FIFA World Cup 2014 in Brazil. He has collaborated with Lebanese sound artist Tarek Atoui, and has been resident artist at the Museum of the History of Polish Jews in Warsaw, where he created a site specific performance. As an improvisor, he has played with John Zorn, Henry Kaiser, Kurt Dahlke (aka Pyrolator), Raoul Björkenheim, Elliott Sharp, John Tchicai, Ned Rothenberg, David Rothenberg, Marilyn Crispell, Michael Manring, Benoît Delbecq, Gianni Gebbia, Mari Kimura, George Lewis, Gary Lucas, Wadada Leo Smith, DJ Spooky, Thollem McDonas, Jon Rose, Jim O´Rourke, members of Sonic Youth and The Grateful Dead, and many others. He leads or co leads bands such as Hypercolor (with Eyal Maoz and James Ilgenfritz), Notebook and Burkina Electric. He frequently performs solo on electronic percussion, especially with the Marimba Lumina, an instrument designed by renowned synthesizer engineer Don Buchla. He is one of the very few musicians performing on this instrument. CDs of his music have been released by Tzadik, Cantaloupe, Intuition, Innova, Leo, among other record labels, and he is endorsed by the drum sticks brand Vic Firth.
Марапаттар мен марапаттар
Лигети 2010 жылы музыка саласында CalArts Herb Alpert Arts сыйлығының иегері атанды. Лигети Нью-Йорк өнер қорының композиция стипендиясын (2002, 2008) екі рет алды, сондай-ақ Австрияның композицияға мемлекеттік грантын (1991, 1996) иеленді. 1990 жылы Вена қаласының "Förderungspreis" сыйлығымен, 1993 жылы Австрия Республикасының сыйлығымен және Санта-Клара округі/Калифорния және Австрия мемлекетінің өнер кеңесінен композицияға стипендия мен гранттармен марапатталды. 2013 және 2015–2019 жылдары ол жетекші джаз журналы DownBeat-тің сыншылар сауалында "Жаңа жұлдыз" перкуссионист ретінде тізімге алынды; сонымен қатар 2013 жылы Нью-Йорк негізді UnCaged Toy Piano композиция конкурсының жеңімпазы болды. Оның резиденцияларына Вилла Монтальво (Саратога, Калифорния), Эмили Харви қоры (Венеция, Италия), Ацефало фестивалі (Сантьяго, Чили) және Соноскопия (Порто, Португалия) кірді.
Ligeti was recipient of the CalArts Herb Alpert Arts Award in the Music category in 2010. Ligeti is a two time recipient of the New York Foundation for the Arts Composition Fellowship (2002, 2008), of the Austrian State Grant for Composition (1991, 1996), and was awarded the “Förderungspreis” of the City of Vienna in 1990, a 1993 award of the Republic of Austria and composition fellowships and grants by the Arts Council of Santa Clara County/California and the Austrian state. In 2013 and 2015–19, he has been listed as a “Rising Star” percussionist in the Critics’ Poll of the leading jazz magazine DownBeat; he was also the winner of the NYC based “UnCaged Toy Piano” composition competition in 2013. Residencies have included Villa Montalvo (Saratoga, CA), the Emily Harvey Foundation (Venice, Italy), Acéfalo Festival (Santiago, Chile) and Sonoscopia (Porto, Portugal).