Кіріспе

Мария Терезия әскери ордені (Militär Maria Theresien Orden; Katonai Mária Terézia rend; ; Wojskowy Order Marii Teresy; ; ) – Габсбург монархиясының, Австрия империясының және Австро-Венгрия империясының ең жоғары әскери наградасы.

Тарих

1757 жылғы 18 маусымда Колин шайқасы күні императрица Мария Тереза ​​тарапынан құрылған бұл құрмет, басты назарда офицерлердің ерекше еңбегі мен батылдығын марапаттау болды, соның ішінде жауды жеңіп, монархқа адал қызмет ету сияқты ерліктері. Награда, офицердің жеке бастамасымен жүзеге асырылған, науқанға маңызды әсер еткен және құрметті офицер кінәратсыз қалдыруға болатын әскери іс-қимылдары үшін берілді. Бұл, белгілі бір бұйрыққа қарсы әрекет еткені үшін марапатталады деген кең таралған мифке әкелді. Бұл Австрия қарулы күштеріндегі әскери қызметкер үшін ең жоғары награда саналады. Бастапқыда орденде екі дәреже болды: Рыцарь кресі және Ұлы кресі. 1765 жылғы 15 қазанда император Иосиф II Командир кресін және Ұлы крестің иегерлері тағатын төс белгісін қосты. Награда алуға үміткерлердің әскери қызметінің өтілі ғана қарастырылды; олардың ұлты, тегі және шені (олар офицер болған жағдайда) ешқандай маңызға ие болған жоқ. Рыцарь кресін алғандар өмір бойына Австрия ақсүйектерінің Риттер титулымен жәнебекітілді, сонымен қатар сарайға қабылдауға құқылы болды. Олардың өтініші қабылданған жағдайда, барон (фрейхер) атағын алуға да құқылы болды. Оларға зейнетақы да берілді. Орденнің иегерлерінің әйелдері күйеулерінің зейнетақысының жартысын өмір бойы алуға құқылы болды. 1918 жылы Габсбургтер әулеті құлағанда Австрия императоры орден беруді тоқтатты, сонда соңғы патшасы Карл I осы наградаға қатысты өкілеттіктерін Орден басшылығына берді. Басшылық 1931 жылғы соңғы отырысына дейін өтінімдерді қарады, онда жаңа наградалар берілмейтін шешім қабылданды. Орденге барлығы 1241 рет мүшелік берілді. Алоис Виндиш пен Фридрих Франек – Мария Тереза ​​әскери орденінің Рыцарь кресімен және Темір крестің неміс Рыцарь кресімен марапатталған жалғыз екі адам. 1938 жылғы 4 қарашада Венгрияда, регент Миклош Хортидің Венгрияның корольдік билігін жүзеге асыруымен заңдылық сақталғанын айта отырып, орденнің қосымша наградаларын беру туралы шешім қабылданды; Регент Венгрияда Орденнің Ұлы магистрінің міндеттерін атқарды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мария Тереза ​​орденінің Рыцарь кресімен тек бір адам марапатталды: Корольдік венгр армиясының 9-шы жеңіл жаяу әскер дивизиясының командирі генерал-майор Корнел Озлани, Воронеж маңындағы Дон өзеніндегі шайқастар үшін. Орденнің соңғы тірі қалған рыцарі – k. u. k. фрегаттенлейтенант Готфрид Фрайхерр фон Банфилд болды. Ол 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде теңіз авиаторы ретінде қызмет еткені үшін марапатталды және соғыстан кейін Триестегі Tripcovich Shipping Company компаниясын басқарды. Ол 1986 жылы тоқсан алты жасында қайтыс болды.

Таңба

Орденнің белгісі алтын жалатылған, ақ эмальмен жабылған крест болды. Орталық дискіде де Австрияның елтаңбасы/ұлттық туы бейнеленген, ал оны айналасында "Fortitudini" (Батылдық үшін) деген ұран жазылған ақ сақина орналасқан. Орденнің жұлдызы – белгісімен бірдей пішінді, күміс қырлы крест, кресттің қабырғалары арасында жасыл эмальмен жасыл емен жапырақтарынан жасалған шүберек орналасқан. Орталық дискісі белгідегідей. Орденнің лентасы Австрияның ұлттық туынан алынған қызыл-ақ-қызыл түсті болды.

Үлкен крест

Фелдмаршал Х. И. & R. А. М. Франц Иосиф I, Австрия-Мажарстан императоры және патшасы. Граф Эдуард Клам Галлас (14 наурыз 1805, Прага – 17 наурыз 1891, Вена) – австриялық генерал. Граф Леопольд Иосиф фон Даун (немесе Даун) (24 қыркүйек 1705 – 5 ақпан 1766), кейіннен Тиано ханзадасы, австриялық фельдмаршал, Венада граф Вирих Филипп фон Даунның ұлы ретінде дүниеге келді. Андраш Хадик де Футак (нем. Andreas Reichsgraf Hadik von Futak; венгр. futaki Hadik András gróf; словак. Andrej Hadík; 16 қазан 1710 – 12 наурыз 1790) – венгр графы. Ол Жеті жылдық соғыста Лоррейннің ханзадасы Карл Александртың басшылығымен Габсбургтер армиясының корпусының командирі болды. Пауль фон Гинденбург (2 қазан 1847 – 2 тамыз 1934) – неміс фельдмаршалы, мемлекет қайраткері және саясаткер, 1925 жылдан 1934 жылға дейін Германияның екінші президенті қызметін атқарды. Антон Людвиг Август фон Маккенсен (6 желтоқсан 1849 – 8 қараша 1945), туған кезде Август Маккенсен, – неміс әскери қызметкері және фельдмаршал. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста сәтті қолбасшылық етті және Германия империясының ең көрнекті әскери басшыларының біріне айналды. Австрияның эрцгерцогы Иоанн (нем. Johann von Österreich; 20 қаңтар 1782 – 11 мамыр 1859) – Габсбургтер әулетінің мүшесі, австриялық фельдмаршал және Германия империясының регенті (Reichsverweser). Иоганн Йозеф (Иосиф) Венцель (Антон Франц Карл) Граф Радецкий фон Радец (ағылш. John Joseph Wenceslaus, Count Radetzky of Radetz, чех. Jan Josef Václav hrabe Radecký z Radce) (Schloss Trebnitz; чех. Trebnice), Богемия, 2 қараша 1766 – Милан, Италия, 5 қаңтар 1858) – чех дворяны және австриялық генерал, Иоганн Штраус I-нің «Радецкий маршы» арқылы мәңгілікке кетті. Генерал Радецкий 91 жасқа толғанға дейін, 70 жылдан астам уақыт бойы әскери қызметте болды және Бірінші Италия Тәуелсіздік соғысы кезінде Кустоза (24-25 шілде 1848) және Новара (23 наурыз 1849) шайқастарындағы жеңістерімен танымал. H. И. & R. М. Вильгельм II, неміс императоры (нем. Friedrich Wilhelm Viktor Albrecht; ағылш. Frederick William Victor Albert) (27 қаңтар 1859 – 4 маусым 1941) – соңғы неміс императоры және Пруссия патшасы.